شرعي

به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني

شیوه های آموزش و تربیت صحیح و چگونگی رفتار با فرزندان، همواره یکی از مسائل مورد توجه والدین دلسوز و متعهد بوده است. از آن جایی که مسائل تربیتی، از سخت ترین و حساس ترین وظایف والدین است، لازم است با ظرافت و ساز و کارهای ویژه، در مقاطع سنی مختلف، از سوی والدین و مربیان پی گیری شود. در این میان، تربیت جنسی که مربوط به بلوغ و بهداشت جنسی است، علاوه بر رشد سالم و صحیح فرد، از انحرافات، اختلالات و بیماری های جنسی او پیشگیری می کند.
مبانی مهم تربیت جنسی (مسائل بلوغ و طهارت بهداشتی و...):
الف) گرچه حیا، یکی از فضایل اخلاقی بسیار مهمی است که در برخی روایات، همردیف دین معرفی شده و پیامبر اکرم(ص) در باره آن فرموده: "الحياء هو الدّين‏ كلّه؛‏ (1) حیا، تمام دین است"، ولی باید توجه داشت که در امر دین و آموزش آن، حیا و خجالت را باید کنار گذاشت؛ چون مسائل مهم تری در میان است که فضای خجالت را از انسان دور می کند. البته برای والدین به دلیل انس زیاد، این مشکلات هست که آن هم راه حل دارد که به چند نمونه اشاره می کنیم:
1. هدیه دادن کتاب های مفید که در مورد آموزش مسائل نوجوانان می باشد، اعم از بلوغ، انتخاب مرجع تقلید، طهارت و... .
2. نوشتن نامه، ارسال ایمیل و پیامک و بیان نکاتی دلسوزانه که مستقیم نمی توانید بیان کنید، آن هم با هنرمندی تمام.
3. استفاده از افرادی که جا افتاده هستند و فرزندان تان آن ها را قبول دارند.
4. ایجاد فضای محبتی (تحویل گرفتن و کرامت بخشیدن) و بحث های دینی که در خلالش می شود به این مسائل پرداخت. البته باید توجه داشت که نسبت به حرف های آن ها نباید موضع گرفت.
ب) بهترین شیوه برای آموزش معارف دین، راه های غیر مستقیم است. یکی از بهترین راه های غیر مستقیم تربیت جنسی، آموزش فضایل اخلاقی و پرورش آن در روح و روان او است تا از این طریق، این فضایل با شخصیت او عجین شود؛ زیرا انسانی که از نوجوانی، با فضایل اخلاقی رشد کند، در برابر رذایل اخلاقی، به خوبی مقاومت می کند.
ج) مراحل کلی آموزش نکاتی که مربوط به نوجوانان است، از قرار زیر است:
1. در ابتدا باید والدین، اطلاعات کافی و شناخت شیوه ها را آموزش دیده باشند و یا مطالعه کرده باشند.
2. در ارائه آموزش‌هاي جنسي به فرزندان، عفت کلام را رعايت کنيم و حرمت‌ها را حفظ کنيم و اطلاعات را به شکل غير مستقيم ارائه دهيم. (رفتار والدین، بزرگ ترین درس زندگی است)؛ "مَنْ‏ هَانَتْ‏ عَلَيْهِ‏ نَفْسُهُ‏ فَلَا تَأْمَنْ‏ شَرَّه‏". (2)در بحث آموزش‌هاي جنسي، رعايت عفت و حيا خيلي مهم است.
3. بیان مسائل و معارف دینی به بهانه آموزش مسائل بلوغ، همانند: انتخاب مرجع تقلید، آموزش احکام جنابت، مورد خطاب واقع شدن خدای مهربان. این موارد با ابزار احترام و شخصیت دهی به فرزندان حاکم می شود.
4. شرم و حيا لازم است؛ اما نبايد مانع از اين شود که ما اطلاعات جنسي به فرزندانمان بدهيم. بايد توجه داشت در طرح مسائل جنسي، باید از به کارگيري کلمات سبک و زشت پرهيز کنيم. زياده‌گويي نکنيم و به حواشي نپردازيم.
5. آگاهی دادن نسبت به تغییرات جسمی بلوغ، آشناسازی نسبت به طبیعی بودن تحولات نوجوانی، تعدیل حالات روانی، پرورش هویت جنسی نوجوان، توجه به نیاز های جنسی و جهت دهی مطلوب به آن ها.
منابعی برای مطالعه بیش تر:
- تربیت جنسی (مبانی، أصول و روش ها از منظر قرآن و حدیث)، علی نقی فقیهی، دارالحدیث، قم.
- روان شناسی بلوغ و تربیت جنسی کودکان و نوجوانان، ویلیام آلفسون، مترجم: فضل الله شاهلویی و قاضی پروین، انتشارات حسام، تهران.
- اسلام و تربیت، ابراهیم امینی، نشر انجمن اولیا و مربیان، تهران.
- اصول بهداشت روانی، ابوالقاسم حسینی، نشر دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد.
- نوجوانی، ابراهیم جعفر کرمانی، انتشارات رشد، تهران.

پی نوشت ها:
1. پاينده، ابوالقاسم‏، نهج الفصاحة (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول)، ص 453، دنياى دانش‏، چاپ چهارم‏، تهران‏، 1382ش.‏
2. مجلسی، محمدباقر بن محمد تقی، بحار الانوار، ج 72، ص 300، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، 1403ق.