متاسفانه الان چند وقت هست كه اون چه رو كه براي خودم مشتاقانه دعا ميكنم دعام برآورده نميشه اما براي ديگران بزرآورده ميشه. مثلا از خدا ميخوام كه در يك كار موفق بشم. نه تنها موفق نميشم. ميبينم كس ديگه اي تو اون كار موفق ميشه. احساس ميكنم خدا ازم بدش مياد كه اينكارو ميكنه. با اينكه دل آشفته منو ميبينه. و ناراحتي منو درك ميكنه چرا اينگونه عذابم ميده؟
به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
خدای متعال وقتی انسان را خلق کرد به خودش آفرین گفت:" َ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقين".(1)معنای این کلام این است که او به تمام مخلوقاتش(خصوصا انسان) علاقه دارد و برای زندگی و صلاح انسان از هیچ کاری دریغ نکرده است؛ با این وجود امکان ندارد که نسبت به مخلوقش حس بدی داشته باشد. فضای دنیای محدود همین است و نسبت به هیچ کسی وفا نداشته است؛ خوبان عالم هم در این دنیا مبتلا به مشکلاتی شدند که من و شما به فکرمان هم خطور نمی کند.
در روايات فراواني سفارش شده که در هنگام دعا، براي همه دعا کنيد و تنها براي خود دعا نکنيد و در دعا ديگران را مقدم بداريد، چون اگر در دعا و درخواست از خداوند، ديگران را مقدم داشتيد، خداوند همان خواسته را در مورد خودتان نيز اجابت مي کند. اتفاقا خوشحال باشید که با دعایتان مشکل دیگری حل می شود، این هم لطف الهی است. وقتی ما خیرخواه همه باشیم، حتما خدای متعال نگاه ویژه به ما خواهد داشت. نگاهمان را به او وسیع کنیم و بدانیم او دوستمان دارد.
در پاسخ به سوالتان متذكر می شویم که هیچ دعایی خالی از نوعی اجابت نیست، زیرا نوعی عبادت و پرستش است و درهر عبادتی كه با قصد قربت انجام می شود؛ یعنی عبادت كننده تصمیم دارد به خدای خود نزدیك شود و به كمالات ذات اقدس اله آراسته گردد، خالی از اثر قربی نیست. بنابر این، همین كه دعا و عبادت با خلوص نیت و شرایط لازم انجام می شود، در همان لحظه به اجابت می رسد و اثر معنوی خود را بر روح و جان انسان می گذارد.
رسول گرامی اسلام(ص) فرمود: هنگامی كه خداوند بخواهد نیازهای بنده اش را برآورد به او اذن و توفیق دعا كردن می دهد. (2)
خواهر گرامی! اگربه خاطر مشکلاتی، حس ناامیدی در شما بوجود آمده، باید خدمت شما عرض کنم که؛ مشكلات زندگی امتحان الهی است، باید با صبر و تحمّل از این آزمون موفق به در آیید؛ به ظاهر قضیه نگاه نكنید. به نتایج معنوی و آثار اخروی رویدادهای زندگی خویش نیز توجه داشته باشید. اتفاقا خوشحال باشید که دعای شما در دیگری أثر گذاشته است. باید دانست که زندگی همیشه با رنج و مشكلات آمیخته است. و اساساً مشكلات در زندگی نوعی آزمون الهی است. خداوند در قرآن می فرماید: «وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ و... لِیَبْلُوَكُمْ أَیُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً؛(3) شما را با اندكی از ترس، گرسنگی و آفت در مال ها و جان ها و میوه ها می آزماییم... تا معلوم گردد كه چه كس عمل شایسته انجام می دهد».
در روایت نیز آمده است كه: «ان الله اذا احبَّ عبداً غطَّهُ فی البلاء غطّاً؛(4)خداوند وقتی بنده ای را دوست بدارد، او را با سختی ها و مشكلات مواجه می سازد» لذا می بینیم پیامبران و اولیای الهی بیش از دیگران در زندگی خود با مشكلات روبرو بوده اند. بعضی ازافرادبه ظاهر خوشبخت به نظر می رسند. امّا در واقع زندگی شان سراسر پوچ و بی معنا است و هیچ نتیجه و پاداش اخروی ندارند.
اجابت دعا، مشروط به شرایطى است؛ از جمله:
1)شرایط مناسب روحى دعا كننده از قبیل تضرع و تواضع در مقابل پروردگار.
2) مصلحت بودن تحقق خواسته شخص دعا كننده چرا كه در بسیارى از موارد تحقق آن خواسته براى شخص سودمند نیست؛ مثلا رسیدن به مقام یا امكاناتى خاص چه بسا نه تنها به نفع او نباشد بلكه ممكن است مایه دورى او از ایمان و تقوا گردد.
3) فرا رسیدن زمان مناسب براى تحقق مطلوب، مثلا ممكن است فردى علاقهمند باشد كه یك شخصیت علمى ممتاز باشد وتلاش علمى فراوانى كند. ولى قطعا در اندك زمان تحقق آن ممكن نیست و سالها باید بگذرد تا نتیجه تلاشهاى خود را به دست آورد.
4) اخلاص در نیت و انقطاع كامل به خداوند؛ چرا كه عطایا به اندازه نیت و اخلاص در آن سرازیر مىشوند.
5) معقول بودن خواسته انسان.
6) اقدام براى رسیدن به نتیجه و به كارگیرى سایر عوامل طبیعى نقش دارنده متناسب با سنتهاى الهى در نظام خلقت.
7) از طرفى خداوند گاهى اجابت مطلوب انسان را به علتهایى كه صلاح مىداند و بر ما پوشیده است به تأخیر مىاندازد یا آن را به گونهاى دیگر تبدیل مىكند و در واقع به شیوه بهترى اجابت مىشود بدون آنكه ما بدانیم.
8) نكته مهم دیگر این كه استجابت در آیه شریفه معناى بسیار عمیقى دارد ولى غالبا برداشتهاى عموم با مفهوم شگرف آن ناسازگار است.
ما همواره خیال مىكنیم كه اگر دقیقا همان را كه ما طلب مىكنیم در همان زمان و با همان شرایطى كه مىخواهیم عمل شود، دعایمان اجابت شده است. در حالى كه چه بسا همین پاسخ نیافتن ما اجابت از سوى خدا باشد. یعنى خداوند منان با طول دادن اجابت ما را بیشتر به حالت انابه و تضرع در درگاهش نگه مىدارد و این لطف بزرگى است كه به این وسیله ارتباط عبد با معبود حفظ مىگردد و در پى آن الطاف بىشمار دیگرى نصیبش مىشود.
نکته پایانی: توجه و دقت به مضمون این آیه روحیه امید را در انسان تقویت می كند: «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً، إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً؛(5) پس حتماً با سختی آسانی است، حتماً با سختی آسانی و گشایشی است».
منابعی برای مطالعه بیشتر:
1. آثار روانی یأس و ناامیدی و راهکارهای پیشگیری و درمان آن، ابراهیمی، مرکز مشاوره بلاغ.
2. دعا شناسی، محمد سبحانی نیا، نشر هستی نما، قم.
پی نوشت ها:
1. مومنون (23) آیه14.
2. محمد محمدی ری‌شهری، میزان الحكمه، حدیث 5583، دار الحدیث، الطبعه الاولی، التنقیح الثانی،السنه/1416ه.ق.
2. بقره (2)آیه 155.
4. ثقه الاسلام كلینی، الكافی، ج2، ص253، الناشر: دار الكتب الاسلامیه، طهران، سنه النشر/1365 ه.ش
5. انشراح (94) آیه 5 و 6.
