آیا راهی هست که از دست فکر های بد و خواب های بد رها شد

به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
کنترل افکار راه های‏متعددی دارد، ولی نباید پنداشت که با اولین گام همه چیز درست‏ می‏شود. بلکه کسی که می‏خواهد زمام افکار خویش را به کف گیرد، باید با تمام توان به خودسازی بپردازد و با جدیت این راه را دنبال ‏نموده تا تدریجا به سمت هدف نزدیک گردد:
1- راه دل و عشق:
ذهن و فکر انسان همواره متوجه چیزی است که به آن عشق می‏ورزد، چنان که عاشق آنی از فکر معشوق خود بیرون نمی‏رود. این که در نماز به یاد دیگر مسائل می‏افتیم، به جهت تعلق ‏نفس به آن ها و عدم آشنایی با محبوب حقیقی است. لیکن عاشق دلباخته ذات جمیل پروردگار درهمه حال به یاد خداست، چنان‏که گویی همیشه در نماز است. پس باید دل را از تعلق به کثرات بیالایید. منزلگه عشق ربوبی ساخت تا اندیشه نیز بدان سوی توجه یابد.
2- ضبط قوه خیال:
پرنده لجام گسیخته خیال چون چکاوکی است که هر دم بر سرشاخساری نشسته و به زودی به شاخه دیگر پرواز می‏نماید. از این رو افکار انسان خود ناساخته قرار و آرامی ندارد. آن گاه اگر آدمی ‏با دقت در کنترل آن بکوشد، یعنی همواره از آن مراقبت نموده و هرگاه به این سوی و آن سوی گریخت، بلافاصله آن را به امور شریف متوجه‏گرداند، کم‏کم رام و مطیع می‏گردد.
3- انس دادن ذهن:
با داشتن برنامه منظم و پیوسته می‏توان ذهن را به سمت خاصی جهت داد؛ مثلاً با برنامه‏های منظم همه روزه به این امور پرداخت: دعا و قرآن، مطالعه کتب اخلاق، معاد، خداشناسی وعواقب گناه و حداقل روزی یک ساعت‏شرکت منظم و پیوسته در مجالس دینی.
فکر کردن به کارهای‏حرام و شهوت‏انگیز خود به خود حرام نیست. فکر گناه، گناه نیست. تا وقتی که انسان خود را به گناه آلوده نکند، حتی اگر مقدمات آن را فراهم کرده باشد، گناهی در نامه او ثبت نمی‏شود. اما این ضررها را در پی دارد:
1- نفس و روح را تیره می‏کند. در روایات به دود تشبیه‏ شده که اگر چه مانند آتش سوزاننده نیست اما اتاق را سیاه و تیره می‏کند. فکر گناه نیز مثل دود قلب و روح را سیاه و تیره می‏کند.
2- فکر گناه زمینه آلودگی را در انسان فراهم می‏کند. شیطان با توجه به نفوذی که در انسان دارد، با ایجاد وسوسه‏های ناپاک او را به گناه‏آلوده می‏کند. پس اندیشه گناه یکی از دام‏های شیطان است. باید برای مصون ماندن از آثار و عواقب وخیم آن از چنین اندیشه‏هایی‏خودداری کرد.
حضرت علی(ع) فرمود: "من کثر فکره فی المعاصی دعته إلیها؛(1) کسی که در مورد گناهان زیاد فکر کند، گناهان او را به سوی خود می کشند"
نیز فرمود: "خوض النّاس فی شی‏ءٍ مقدّمه الکائن؛(2) فرو رفتن و تفکّر در مورد چیزی، سرآغاز وجود و پیدایش آن است".
از این رو حضرت مسیح به پیروان خود فرمود: موسی بن عمران به شما دستور داد زنا نکنید، اما به شما سفارش می کنم فکر زنا را هم نکنید، زیرا کسی که به زنا بیاندیشد، مانند کسی است که در اتاق زیبا و رنگ آمیزی شده‏ای، آتش روشن کند. در این صورت هر چند ممکن است خانه در آتش نسوزد اما دست کم دود آن را سیاه و خراب می کند. (3)
پی‌نوشت‌ها:
1. غررالحکم، ج5، ص321.
2. همان، ج3، ص451.
3. بحارالانوار، ج 14، ص 331.