احکام خمس

به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
پرسش: کام خمس
شرح : با سلام و خسته نباشید و تشکر از شما . 2 سوال از حضور محترمتان دارم 1-جوانی هستم که 3 ماه از ازدواجم می گذرد . از چند ماه قبل از ازدواج مشغول به کار بوده ام و درآمد خود را پس انداز کرده ام . از آن جا که آغاز سال شرعی خود را تاریخ ازدواجم قرار داده ام آیا باید خمس آن پس انداز را که اکنون 1 سال از آن می گذرد بدهم یا سال شرعی آن ، 1 سال پس از تاریخ ازدواجمان محسوب می شود؟ یا به عبارت دیگر با تعیین تاریخ ازدواج به عنوان شروع سال شرعی آیا خمس پولی که یکی دو ماه پس از ازدواج سال آن تمام شده است اکنون باید پرداخت شود؟
پاسخ :

1- به نظر آیت الله مکارم: آغاز سال براى حساب خمس هر كسى اوّلين درآمد اوست، يعنى اگر كسى شروع به تجارت و كسب و صنعت و زراعت و غير اينها كند، اوّلين زمانى كه درآمد براى او حاصل مى‏شود اوّل سال خمس اوست و نمى‏توان با قصد و نيّت آن را جلو يا عقب انداخت و اگر بخواهد اوّل سال را جلو بيندازد راهش اين است كه حساب سال خود را زودتر از موعد معيّن برسد و خمس خود را بپردازد، همان وقت اوّل سال او خواهد شد.
بنابراین اگر تاریخ اولین در آمد شما معلوم است، سال خمسی شما همان تاریخ درامد شما است و چنانچه در بین سال با پرداخت خمس ، زودتر از رسیدن سال خمسی، تاریخ ازدواج را اولین سال خمسی قرار داده باشید اشکال ندارد؛ اما در غیر این صورت سال خمسی شما تاریخ اولین درآمد شما می باشد. (1)
در صورتی که سال خمسی شما رسیده باشد، به نظر آیت الله مکارم، هر مقداری که در بین سال پس انداز نموده اید، باید در پایان سال؛ خمس تمام پس انداز را بدهید. (2)
چون تازه ازدواج کرده اید ممکن است به شما تخفیف بدهند .برای این کار می توانید با دفتر آیت الله مکارم شماره تلفن 02517840003 بخش وجوهات تماس بگیرید.
پی نوشت:
1. آیت الله مکارم، توضیح المسائل، مسأله 1486.
2. آیت الله مکارم، احکام پزشکان، سؤال سؤال 41 و سؤال تلفنی(7840001-0251) از دفتر آیت الله مکارم.

پرسش: 2-من مثل اکثر جوانان که هنگام آغاز زندگی اموال سند داری مانند ماشین و خانه و مغازه از خود ندارند به قصد خرید آن ها مشغول سخت کار کردن و صرفه جویی نمودن در امور معاش و پس انداز درآمدم هستم . اما هنگامی که حساب می کنم و می بینم که باید یک پنجم این پس انداز را در انتهای سال شرعی بپردازم ؛ تاریخی را که برای خودم به عنوان موعد رسیدن به توانایی در خرید ماشین تخمین زده ام دو سه سال عقب می افتد و این شدیدا انگیزه را در من می کشد و این سوال را در ذهنم مطرح می کند که چرا این حکم اسلام باید این قدر یک جوان در آغاز راه را که می خواهد احکام الهی را اجرا کند تحت فشار قرار دهد - آن هم در این زمان سخت از نظر اوضاع اقتصادی- و درونش بدبینی ایجاد کند و میل و رغبت و شیرینی اجرای احکام خدا را در او کاهش دهد؟ لطفا مرا از این مشغولیت ذهنی بیرون کنید با این توضیح که هرگز قصد فرار از این فریضه الهی را ندارم . سپاسگزارم .
پاسخ:
نظر مراجع در این مسأله مختلف است.
به نظر آیت الله مکارم با رسیدن سال خمسی، پولی که برای خرید خانه و سایر لوازم زندگی پس انداز شده باشد خمس دارد. ولى اگر کسی توان پرداخت خمس نداشته باشد و یا با دادن خمس نتواند خانه تهیه کند، در این صورت اگر به نماینده آیت الله مکارم مراجعه کند، نماینده آیت الله مکارم، به دستور حضرت آیت الله مکارم، در مورد خمس تخفیف می دهد و به مقداری که لازم بداند با دست گردان می بخشد و مقداری را که می گیرد مهلت می دهد و هر وقت توانست آن را پرداخت کند.(1)
هم چنین: به نظر آیت ایت الله مکارم:
اگر درآمد سالش براى خريد خانه كفايت نكند و مجبور باشد چند سال پس انداز كند تا قادر به تهيّه خانه شود پول هايى كه سال بر آن ها گذشته خمس دارد، امّا اگر فى‏المثل زمين خانه را در اثناء سال اوّل بخرد و مصالح ساختمانى را در اثناء سال بعد و اجرت بنا را در سال سوم بدهد هيچ كدام خمس ندارد. (2)
پی نوشت:
1. آیت الله مکارم، استفتائات جديد، ج‏2، سؤال 517.
2. آیت الله مکارم، توضیح المسائل،مسأله 1499.