در کدام آیه و سوره در مورد تمام آیات توضیح داده شده؟و اینکه اولین ظالم کی بود و چه ظلمی کرد؟
به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
درباره بخش اول سؤال شما باید بگوییم که از سوره حمد در روايات، به عنوان برترين سوره قرآن، اُمِّ الكتاب واُمُّ القرآن ياد شده است.
پيامبر (ص) به جابر بن عبدالله انصاري هنگام آموزش اين سوره فر مود: «الا اُعَلِّمكَ أفضل سورةٍ أنْزَلَها الله في كتابه» (1) «آيا به تو بهترين و با فضيلت‌ترين سوره‌ها را تعليم دهم؟» جابر گفت: بلي، پس پيامبر سوره حمد را به او ياد داد.
دليل تأكيد روايات بر اين سوره (بنا بر آنچه قرآن‌پژوهان گفته‌اند) اين است كه اصولاً معارف قرآن از ابتدا تا انتها داراي سه بخش است:
1- مبدأ شناسي،
2- معادشناسي،
3- راهنما‌شناسي.
و سوره فاتحةالكتاب مشتمل بر اصول سه‌گانه است و به طور مختصر عصاره تمام معارف قرآن در آن ذكر شده است. بخش آغازين آن مربوط به مبدأ و ربوبيت مطلق خدا بر جهان هستي، نيز صفات جمالي او مانند رحمت مطلق و رحمت خاص است.
بخش مياني آن (مالك يوم الدين) ناظر به معاد و ظهور مالكيتِ مطلقه خدا در قيامت است. بخش پاياني آن كه از انحصار عبادت و كمك‌گيري و طلب هدايت به صراط مستقيم سخن دارد. (اياك نعبد... و لا الضالين) كه مربوط به هدايت و ضلالت در سير از مبدأ تا معاد است و مدار و محور آن وحي و رسالت است. (2)
درباره اولین ظالم هم طبق آیات قرآن می توان گفت شیطان اولین کسی بود که با عصیان الهی بر خودش ظلم کرد و عبادت چند هزار ساله خود را نابود کرد و خود را جزء مخلدین در آتش جهنم نمود.
پی نوشت ها:
1. بحراني، سيد هاشم، البرهان في تفسير القرآن، تهران، بنياد بعثت، 1416ق ، ج1، ص 98.
2. آيت الله جوادي آملي، تفسير تسنيم، مركز نشر اسراء، چاپ اول ، ج 1، ص 260.
