و حلمى كه با آن سبكى سبكسران را كوتاه كند
(بحارالانوار ج68 ص394)
در حدیث مذکور که از جمله توصیه های پیامبر (ص) به حضرت علی (ع) است آمده که :« يَا عَلِيُّ ثَلَاثَةٌ مَنْ لَمْ تَكُنْ فِيهِ لَمْ يَقُمْ لَهُ عَمَلٌ وَرَعٌ يَحْجُزُهُ عَنْ مَعَاصِي اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ خُلُقٌ يُدَارِي بِهِ النَّاسَ وَ حِلْمٌ يَرُدُّ بِهِ جَهْلَ الْجَاهِلِ»(1)« سه چيز است که در هر كس نباشد هيچ عملش پايدار نيست: پاكدامنى به حدى كه بتواند به گناه آلوده نشود، و خوش خلقى تا آن حد كه تواند با مردم سازش كند، و بردبارى به اندازهاى كه رفتار جاهلانه نادان را بخود نگيرد.»
چنانکه می دانید برخی از افراد بر اثر جهل و نادانی مرتکب رفتارهایی می شوند که ممکن است ما را خشمگین نموده و خشمگین شدن نیز باعث انجام عکس العمل های ناشایست در انسان می گردد. رسول خدا (ص) در اینجا می فرماید انسان باید از آن اندازه از حلم و بردباری بهره مند باشد که بتواند بوسیله این حلم و بردباری اثرات جهل جاهلان را از خود دور نماید یعنی حلم و بردباری باعث تحمل جهل جاهلان و برخورد بد آنها و پیشگیری از ارتکاب عکس العمل ناشایست می گردد.
خداوند متعال هم در قرآن کریم در توصیف بندگان حقیقی خود و عباد الرحمن می فرماید:« وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً » (2) «بندگان (خاص خداوند) رحمان، كسانى هستند كه با آرامش و بىتكبّر بر زمين راه مىروند و هنگامى كه جاهلان آنها را مخاطب سازند (و سخنان نابخردانه گويند)، به آنها سلام مىگويند (و با بىاعتنايى و بزرگوارى مىگذرند).
پی نوشت ها:
1. علامه مجلسي، بحارالانوار، بيروت، مؤسسه الوفاء ، سال 1404 هـ ق، ج68، ص: 392.
2. فرقان(25) آیه 63.
