نماز

پرسش 1:
نماز
شرح : با سلام دقيقا توضيع دهيد چه مدت از نماز صبح ، ظهر ، عصر ، مغرب و عشا بگذرد. نماز قضا مي شود حتي دقيقه و ثانيه هم حياتي است؟
پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
زمان قضا شدن نماز به دقيقه و ثانيه در هر روز متفاوت است از اين رو ارسال همه روزها براي ما مقدور نيست. اما شما با مراجعه به رسانه هاي محلي و ... که اوقات شرعي مکان زندگي شما را اعلان مي کند متوجه اوقات شرعي روزانه شويد.
زمان قضا شدن نماز صبح همان زمان طلوع آفتاب است.
زمان قضا شدن نماز ظهر زماني است تنها به اندازه خواندن يک نماز به غروب مانده است.
زمان قضا شدن نماز عصر ، غروب آفتاب است.
زمان قضا شدن نماز مغرب و عشا ء نيمه شب است. اگر عمدا نخوانده باشد اما اگر عمدي نبوده تا اذان صبح براي خواندن آنها وقت دارد يعني مي تواند آنرا به صورت ادا بخواند (ترتيب قضا شدن آنها هم مانند نماز ظهر و عصر است). (1)
پي نوشت:
1. آيت الله مکارم شيرازي، توضيح المسائل م 672 به بعد.

پرسش 2:
ت ? خود ارضايي دارم خيلي سعي مي کنم آن را کنار بگذارم ولي بيش از دو هفته نمي توانم دوام بياورم و يک نيرويي مرا مي کشاند هر چقدر تکاليف شرعي را به بهترين نحو انجام مي دهم اين قريضه بيشتر به تکاپو مي افتد تا مرا از راه بدر کندوقتي هم خود ارضايي مي کنم بسيار از کار خودم ناراحت و غمگين مي شوم و خدا را بسيار ياد مي کنم ولي انگار خدا با با ما قهر کرده تو را به خدا دارم تو منجلاب گناه فرو مي رم کمکم کنيد بعد از خدا اميدم به شماست راستي اراده ضصعيفي هم دارم. با تشکر
پاسخ :
پاسخ:
تکراري
برادر گرامي ! خدا با کسي قهر نمي کند اين ما هستيم که از خدا دور مي شويم،با توکل به خدا با اين غريزه غلبه کن تا شرايط ازدواج برايتان فراهم گردد آن وقت رابطه ات با خدا صميمي مي شود.
اما در مورد مشکل تان :عوامل مختلفي باعث مي شود اين عمل زشت و گناه تکرار شود; يکي از عوامل , نيروي تخيّل و فکراست
نيروي تخيّل ـ که خداوند آن را براي بالندگي فکري و آفرينندگي هنري در وجود انسان به وديعت نهاده است ـ در دوران جواني ممکن است مورد سوء استفاده قرار گيرد . شخص تحت تأثير و تسلط غريزه جنسي و وسوسه هاي شيطاني , به خود ارضايي بپردازد. در بعضي موارد, حتي نفوذ يک فکر و خيال هوس آلود, آن هم براي يک لحظه و مشغول کردن فکر به آن , کافي است که فرد را از حالت طبيعي خارج کند و ميل جنسي او راتحريک نمايد.
عامل ديگر, نگاه کردن است . پس از نگاه , صحنه هاي مهيج در ذهن باقي مي ماند و احساس و اراده انسان را تحت تسلط خود در مي آورد و او تابع شهوت مي گردد. جوان بايد سعي کند نگاه جنسي نکند و اگر نگاهش افتاد, چشم خود را بلافاصله بگرداند. اثر نگاه هاي مستمر و طولاني , به مراتب بيش تر از نگاه هاي گذرا و آني است . پيامبر اکرم (ص)فرمود:
«نگاه به نامحرم , تير زهر آلودى است که از سوى شيطان پرتاب مى شود. هرکس از خوف خدا آن را ترک کند, خداوند به او ايمانى مى دهد که شيرينى اش را در دل احساس نمايد».
عامل ديگر, بي کاري است . جوان بايد طوري برنامه ريزي کند که از اوقات فراغت خود براي سازندگي روحي و رواني خويش بهره گيرد, نه اين که حيران و سرگردان , دست روي دست بگذارد; درنتيجه افکارش متوجه مسائلي شود که او را به طرف اعمال انحرافي سوق دهد و اوقاتش چراگاه وسوسه هاي شيطاني گردد.
هر جواني بايد استعدادهاي ذوقي خود را شناسايي کند و با اختصاص دادن وقت مناسبي در اوقات بي کاري , آن را پرورش دهد. مي توان در زمينه نقاشي , عکاسي , خطاطي , شعر, مکانيک , الکترونيک و غيره , پس از خستگي از مطالعه , پاره اي از فرصت ها را ـ که معمولاً بدون استفاده باقي مي مانند ـ به اين قبيل اموراختصاص داد.
عامل ديگر, دوستان ناشايست است . معاشرت و هم نشيني با دوستان با ايمان , موجب رشد شخصيت اجتماعي و تقويت ارزش هاي اخلاقي و معنوي جوان مي گردد.
انتخاب دوستاني که از لحاظ درس و اخلاقي شايسته اند, مي تواند بهترين عامل موفقيت در آينده جوان باشد و او را از انحراف جنسي باز دارد. دوستي با افراد پست و فرومايه ـ که معمولاً آلوده به انحراف هاي اخلاقي هستند ـ يکي از زمينه هاي مضرّ و انحرافي جوان است . دوستان منحرف و بي بند و بار و لاابالي , سعي دارند احساس ها و تجربه راست يا دروغ خود و ديگران را درباره مسائل جنسي , با حرص و ولع خاصي براي جوانان پاک و معصوم تعريف کنند و آنان را از راه به در کنند.
دوست ناباب , سرنوشت انسان را به طور کلي از مسير خارج مي کند و او را در ورطه هولناک فساد و گمراهي وانحراف هاي اخلاقي مي اندازد و موجبات تيره روزي وي را فراهم مي سازد; به همين علت , قرآن کريم از عاقبت حسرت آور کساني که در دنيا با دوستان منحرف معاشرت داشتند و به واسطه آنان به گناه و آلودگي کشيده شدند, ياد مي کند و زبان حال چنين افرادي را اين گونه توصيف مي کند: «واى بر من ! اى کاش فلان شخص را دوست خود نگرفته بودم».(1)
بنابراين , يکي از مهم ترين و حياتي ترين مسائل جوان , دوست يابي و انتخاب رفيق خوب و مناسب است .اگر در اين زمينه دقت و احتياط لازم به عمل نيايد, بقيه تلاش ها سودي نخواهد داشت .
عامل ديگر, ترجيح هواها و هوس ها بر خواسته هاي عقل و انديشه صحيح است .
هنگامي جوان مي تواند خود را صاحب اراده اي قوي فرض کند که بتواند در مقابل خواسته ها و اميال نفساني بايستد و با صبر و بردباري و به کارگيري عقل و انديشه , مشکلات زندگي را از سر راه خود بردارد.نفس و غريزه , به طور طبيعي لّذات و شهوات تمايل دارد . اگر انسان در برابر کشش هاي غريزي , مقاومت نکند, قدم به قدم به ورطه حيوانيت و سقوط و تباهي نزديک تر مي شود. انسانيت از اين جا آغاز مي شود که آدمي در برابر کشش هاي نفساني , مقاومت و پايداري کند و تسليم اميال و شهوات زودگذر نگردد, تا زمينه براي رشد و پرورش استعدادهاي روحي و ملکوتي او فراهم شود. تنها با تقويت ايمان و رعايت قوا است که مي توان به اهداف انساني دست يافت .
اگر جواني مرتکب عمل انحرافي و معصيت گرديد, بايد بلافاصله توبه کند و تصميم جدي بر ترک گناه بگيرد تا رفتار ناشايست به شکل يک خصلت زشت و ناروا در وجود او جايگزين نگردد. او بايد بداند توانايي هاي لازم براي اصلاح رفتار خويش را دارد. علي (ع)مي فرمايد: «نفس خود را به خوبى ها وادار کن , زيرا نفس تو به بدى متمايل است ».(2)
غريزه جنسي که مبدأ آفرينش , آن را جهت خير و کمال و بقاي نسل بشر, در وجود انسان به وديعت نهاده , ممکن است مورد سوء استفاده قرارگيرد. خود ارضايي , يک نوع انحراف جنسي است که جسم و روان را ضعيف مي کند. اين نوع شهوت راني , با طبيعت آدمي مغاير است . پيدايش اين عادت در جوان , بيش از هر چيز ديگر, قدرت اراده اش را ضعيف مي کند و شخصيتش را تباه مي سازد. جوان با اين کار, موجبات تضعيف قواي ادراکي و عقلي و زمينه پيدايش پيري زودرس را براي خود فراهم خواهد ساخت . اين افراد به تدريج تبديل به اشخاص ضعيف البنيه وسرخورده و تنبل و مأيوس و دچار عقده هاي رواني مي گردند و نسبت به ديگران بدبين مي شوند و در اضطراب و افسردگي به سر مي برند.
تخليه مکرر, قواي جسمي و روحي را به ضعف عمومي مي کشاند . به علت افزايش جريان خود در اعضاي تناسلي , مغز و مراکز حساس ديگر, دچار کاهش نسبي جريان خون مي شود و رکود فکري و اختلال و ضعف حافظه و کاهش اراده را به دنبال دارد. ضعيف شدن بينايي و بي اشتهايي و ضعف استخوان و ناراحتي هاي مفصلي و ضعف جنسي و انزال زودرس و اختلال هاي بعد از ازدواج و گرفتاري هاي ديگر, از عوارض اين عادت شوم است . گوشه گيري و يأس و بي اعتنايي به مسائل مهم حياتي و غم و کدورت وخستگي و فرسودگي اعصاب و زودرنجي , از عوارض ديگر است .
توصيه هاي عملي :
چون عمل خود ارضايي , از جمله گناهان بزرگ به شمار مي رود, فرد مبتلا به آن , ابتدا بايد خود را تطهير نمايد و وضو بگيرد و دو رکعت نماز به جا آورد و به خاطر گناهان گذشته خود, از پيشگاه خداوند طلب آمرزش کند و از او بخواهد وي را در ترک اين عادت شوم ياري دهد. سپس نکته هاي زير را اجراکند:
1- خود را از محيط و موقعيت هاي تحريک آميز دور نگه دارد و از خلوت پرهيز کند;
2- از پوشيدن لباس هاي تنگ و چسبنده خودداري کند و از تماس و لمس نمودن اعضاي بدن خود ياديگران دوري گزيند;
3- از نگاه به نامحرم و چشم چراني خودداري ورزد;
4- تخيّلات و تفکرات خود را کنترل کند و بداند هر آن چه که به ذهن و انديشه اش مي گذرد, خداوند به آن آگاه است و در اين زمينه مسئوليت دارد . بايد فقط به آن چه عقل و قوانين شرعي تأييد مي کنند, بينديشد تا رستگار شود;
5- براي اوقات خود برنامه ريزي کند ;
6- در تيم ها و گروه هاي ورزشي شرکت فعّال داشته باشد . نيز در فعاليت هاي تربيتي و مذهبي شرکت کند وفعاليت هاي سالم سودمند, مقدار فراواني از انرژي جوان را به خود اختصاص دهد, تا از تحريک جنسي وشهوت انگيز جلوگيري شود;
7- قبل از خوابيدن وضو بگيرد و در بستر, سوره هاي(فلق)،(ناس)،(آيةالکرسي) را بخواند و با ذکر خدا وياد خدا به خواب رود;
8- اگر آمادگي روحي دارد, هفته اي يک يا دو روز روزه بگيرد. روزه در تقرب به خدا و افزايش ايمان , بسيارمفيد است و در تقويت اراده , نقش به سزايي دارد;
9- در برنامه غذايي خود دقت کند و از مداومت در مصرف بعضي خوردني هاي محرک و مقوّي شهوت ـ که اصطلاحاً (گرم)گفته مي شود, مثل گردو و خرما و کشمش و پسته و گز ـ خودداري نمايد و يا کم تر ميل کند وبيش تر به غذاهايي که(سرد) است , روي آورد. بيش تر از لبنيات مخصوصاً ماست و هم چنين سبزى ها به خصوص کاهو و کلم استفاده کنيد.
10- تمايلات و افکار خود را از توجه به خويشتن , به ازدواج و زندگي آينده معطوف سازد. بداند دير يا زود,اين ايام سپري خواهد شد و او در آينده اي نه چندان دور بايد به انتخاب همسري پاک بپردازد و در خود,آمادگي و شايستگي هاي لازم را براي زندگي ـ که بيش از هر چيز نياز به سلامتي جسمي و رواني دارد ـ فراهم سازد;
11- همواره و در هر حال با ذکر و ياد خدا انس و الفت داشته باشد, چرا که در قرآن آمده است :
«آگاه باشيدکه تنها با ياد خدا, قلب ها آرامش مى يابد و هر کس از ياد خدا فاصله گيرد, زندگانى بر او سخت و دشوار خواهدگشت» .(3) استقامت و پشتکار را از دست ندهد و با ايماني کامل , به ياري خدا اميد داشته باشد.(4)
12-نکته مهم مراقبت در دفع و تخليه است ;(5) نگه داشتن ادرار و مدفوع , علاوه بر ايجاد سنگ کليه و مثانه و بيمارى هاى انگلى و قارچى و بالا رفتن ميزان اورهء خون , باعث فراهم شدن زمينه اى مساعد براى بيمارى هاى جنسى و استمنا است . از توقف زياد در توالت جدّاً بپرهيزيد. مخرج بول و غايط هميشه با آب سرد شست و شو داده شود, مگر درمواقع بيمارى يا حساسيت . از پاک کردن با دستمال کاغذى و غيره و يا شستن با آب گرم خوددارى شود.
13- يکى از خطرناک ترين آثار نگرانى , بر هم زدن آرامش خاطر و قدرت تفکر و پيدايش اختلال در بايگانى مغز و حافظ است . هنگامى که نگران هستيم , فکر ما بى اراده به اين و آن طرف متوجه مى شود و قدرت تصميم از ما سلب مى گردد.(6)از هر کارى که زمينه ساز اضطراب و تشويش خاطر مى گردد, بايد دوري نمود و انديشه ها و آرمان هاى بلند انسانى را درون خويش احيا کرد. براى رسيدن به رشد و کمال علمى و معنوى و تقرّب به خدا و مبدّل شدن به يک انسان خيّر و نيکوکار و صادق و صميمى , با اراده اى استوار تصميم گرفت و برنامه ريزى کرد و مردانه در آن ميسر گام برداشت و به پيروزى و موفقيت و قرار گرفتن در جادّه هدايت و سعادت , اطمينان داشت , زيرا خداوند مى فرمايد:
«هر کسى در راه ما (با نفس اماره و شياطين جنّى و انسى ) مجاهدت و مبارزه نمايد, ما او را به راه هاى الهى که راه سعادت و خوشبختى و رشد و کمال انسانى است ) هدايت مى کنيم ».(7)
نکته مهم در باره شما مراقبت در خوابيدن است. جهت داشتن اعصاب راحت , بايد خواب کافى داشت و براى آن برنامه منظم وساعتى را معيّن نمود و از دراز کشيدن , قبل از غلبه خواب پرهيز کرد. خواب , از فشار مغزى و احساس عدم امنيت مى کاهد و در سلامت جسمى و روانى بسيار مؤثر است .(8)
مي توانيد با مطالعه کتاب علمي در هنگام خواب يا چيزي که خستگي فکري و بدني ايجاد مي کند ، خواب رفتن را آسان کنيد.پزشکان معتقدند خواب عميق وسيله تسکين مغز و اعصاب است و توصيه مى کنند: آن قدر ورزش و کار يا مطالعه کنيد تا بدنتان خسته شود, تا خوابتان ببرد و نتوانيد بيدار بمانيد.(9)
وقتى اعصاب و روان انسان از آرامش لازم برخوردار شد, قدرت اراده و تصميم گيرى براى تعديل و کنترل غرايز افزايش مى يابد.
چند توصيه در مورد خواب:
1- به صورت طاق باز نخوابيد و از دمر خوابيدن به گونه اى که شکم و سينه ها روى زمين قرار گيرد, دوري کنيد . از قرار دادن پا روى پاى ديگر هنگام خواب خوددارى شود.
2- پيوسته با لباس گشاد و آزاد بخوابيد . از خوابيدن با شلوارک پرهيز کنيد. هرگز در يک اتاق در بسته و خلوت نخوابيد و عادت کنيد اتاق خوابتان مقدارى روشنايى داشته باشيد.

پي نوشت ها:

1.فرقان (25) آيه 28.
2.غررالحکم , ج 2 ص 238.
3.رعد (11) آي 28.
4.آن چه يک جوان بايد بداند, رضا فرهاديان , ص 39ـ 80 .
5.علي قائمي , شناخت ـ هدايت و تربيت نوجوانان و جوانان , ص 249.
6.محمد جعفر امامي , بهترين راه غلبه بر نگراني ها و نا اميدي ها, ص 88 .
7.عنکبوت (29) آيه 69.
8.على قائمى , شناخت ـ هدايت و تربيت نوجوانان و جوانان , ص 240 .
9.بهترين راه غلبه بر نگراني ها و نا اميدي ها, ص 304 .