با سلام و تشکر به خاطر ارتباطتان با این مرکز.
سر اصلي غیبت، روشن نیست، به اين معنا كه علت واقعی آن برای ما انسان‌ها، روشن نیست ،چون ممکن است غیبت امام زمان دارای علل گوناگونی باشد که یکی از آن ها، علت اساسی و ریشه‌ای و سایر آن ها علل فرعی باشند.
عللی که در روایات آمده مانند ترس از کشته شدن، ممکن است یکی از علل فرعی باشد. نه تنها دليل و اصلي ترين دليل غيبت .
این طور نیست که امام زمان همیشه از حکام و ظالمان بترسد، چون زمانی فرا می‌رسد که به جهت آگاهی و روشن شدن مردم، ظالمان نتوانند به حضرت آسیبی برسانند . زمانی که جهان آماده پذیرش برنامه‌های اصلاحی حضرت باشد، حضرت ظهور می‌کند . مردم از او حمایت خواهند کرد و در آن عصر، دیگر ظالمان قدرت زیادی ندارند تا بتوانند به وی آسیبی برسانند.
غیبت حضرت ولی عصر(عج) یکی از رازهای الهی بوده و ممکن است ما نتوانیم ازآن آگاه شویم . در برخی روایات آمده که حکمت آن پس از ظهور روشن می‌گردد. امام صادق(ع) فرمود:
"صاحب الامر غیبتی دارد که تخلف ناپذیر است، اجازه نداریم علت آن را بیان کنیم. حکمت غیبت او همان حکمتی است که در غیبت حجت‌های پیشین وجود داشته و پس از ظهور روشن خواهد شد، چنان که حکمت کارهای خضر از شکستن کشتی و کشتن پسربچه و برپا داشتن دیوار شکسته، وقتی برای موسی (ع) روشن شد که آن دو خواستند از هم جدا شوند،(1)
عبدالله بن فضل هاشمی می‌گوید: امام صادق(ع) فرمود: " صاحب الامر غیبتی خواهد داشت؛ به طوری که گمراهان در شک واقع می‌شوند".
عرض کردم چرا؟ فرمود: " اجازه نداریم علتش را بیان کنیم. موضوع غیبت از اسرار خدا و غیبتی از غیبت‌های الهی است. چون خدا را حکیم می‌دانیم، باید کارهایش از روی حکمت صادر شود".(2)
در عین حال می‌توان فلسفه غیبت را در حد فکر بشری و با توجه به روایات چنین توضیح داد: آخرین حجت معصوم الهی برای تحقق بخشیدن به آرمانی بزرگ (گسترش عدل کلی و به اهتزاز در آوردن پرچم توحید در جهان) در نظر گرفته شده است، این آرمان نیاز به گذشت زمان و شکوفایی عقل و دانش بشر و آمادگی روحی و عقیدتی بشر دارد، تا جهان به استقبال موکب آن امام عدل و آزادی رود. طبیعی است، چنانچه حضرت بیش از فراهم شدن مقدمات، در میان مردم ظاهر شود، سرنوشتی (شهادت) چونان دیگر حجت‌های الهی یافته و قبل از تحقق آن آرمان بزرگ، دیده از جهان فرو خواهد بست. به این حکمت در روایات اشاره شده است.
امام باقر(ع) فرمود: "برای حضرت قائم غیبتی است قبل از ظهور، برای جلوگیری از کشته شدن". (3) بر این اساس یکی از علت غیبت امام حفظ جان آن حضرت می باشد
در برخی روایات دیگر یکی از علل غیبت امام زمان(عج) امتحان مردم ذکر شده است.(4) بدین که در اثر غیبت حضرت مهدی(ع)، مردم آزمایش می‌شوند. گروهی ایمان استواری ندارند، باطن شان ظاهر می‌شود و دستخوش شک و تردید می‌گردند. کسانی که ایمان در اعماق قلب شان ریشه دوانده است، به سبب انتظار ظهور حضرت و ایستادگی در برابر شدائد، پخته تر و شایسته تر می‌گردند. امام کاظم(ع) فرمود: "هنگامی که پنجمین فرزندم غائب شد، مواظب دین خود باشید، زیرا او ناگزیر غیبتی خواهد داشت، به طوری که گروهی از عقیده خویش بر می‌گردند. خداوند به وسیله غیبت، بندگان خویش را آزمایش می‌کند".(5)
در بعضی از روایات یکی از علل غیبت امام، آزادی او از یوغ بیعت با حاکمانِ ستمگر زمان بیان شده است؛ بدین معنا که امام هیچ رژیمی را حتی از روی تقیه به رسمیت نمی‌شناسد. اگر حضرت در غیبت نبود، باید با حکومت‌های عصر خود بیعت می‌کرد، که با اهداف و آرمان امام همخوانی نداشت. حسن بن فضّال می‌گوید: امام هشتم فرمود: "گویی شیعیان را می‌بینم که هنگام مرگ سومین فرزندم (امام حسن عسکری) در جستجوی امام خود، همه جا را می‌گردند. اما او را نمی‌یابند". عرض کردم: چرا غایب می‌شود؟ فرمود: "برای این که وقتی با شمشیر قیام می‌کند، بیعت کسی بر گردن وی نباشد".(6)
پی‌نوشت‌ها:
1. کهف(18) آیات 66 ـ 83.
2 بحار الأنوار ، ج 52، ص 91.
3. غیبت نعمانى- ترجمه غفارى نشر صدوق،ج 1، ص255 ،
4. همان 1، ص249.
5. کمال الدین- ترجمه منصور پهلوان ،ج2 ص 42 ، دار الحدیث.
6. بحارالانوار، ج 51، ص 152.
