آیه الرحمن علی العرش استوی به چه معناست

به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني

یک خلق داریم و یک امر و تدبیر و خداوند مالک هر دو است:
«أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ؛ (1) آگاه باشيد كه آفرينش و تدبير (جهان)، از آن او (و به فرمان او) است».
مشرکان خدا را خالق می دانستند ولی تدبیر و امر را به دست ارباب و شریکان خدا می شمردند. این آیات در رد این توهم غلط است و می فرماید که خدا جهان را خلق کرده و بر کرسی فرمانروایی نشسته و اداره جهان هم به دست خود اوست. ملائکه و مدبرات امور کارگزاران او می باشند که به امر او کار می کنند و کسی اراده مستقلی در این موارد ندارد.
بنا بر این تسلط بر عرش ، به معنای نشستن بر تخت نیست زیرا خدا جسم ندارد تا بر تخت بنشیند بلکه به معنای حاکمیت و تسلط و فرمانروایی است. علامه طباطبایی می نویسد:
در آيه شريفه:" الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‏" منظور از برقرار شدن خدا بر عرش چيست؟ شنونده در اولين لحظه كه آن را مى‏شنود در معنايش ترديد مى‏كند، ولى وقتى مراجعه به آيه:" لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ‏ءٌ" (2) مى‏كند مى‏فهمد كه قرار گرفتن خدا مانند قرار گرفتن ساير موجودات نيست و منظور از كلمه" استوا و برقرار شدن" تسلط بر ملك و احاطه بر خلق است، نه روى تخت نشستن، و بر مكانى تكيه دادن، كه كار موجودات جسمانى است، و چنين چيزى از خداى سبحان محال است. (3)
پی نوشت ها:
1. اعراف (7) آیه 54.
2. شوری (42) آیه 11.
3. طباطبایی ، المیزان ، ترجمه موسوی همدانی ، 1374 ش ، ج 3 ، ص 31.