طبق گفته شیخ الرئیس ادراک مسائل جزئی وظیفه چیست؟
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
برادر گرامی !این مرکز پاسخگوی سؤالات دینی است و نسبت به سؤالات غیر دینی پاسخگو نمی باشد. اما در خصوص سؤال شما چند سطری بیان می کنیم و شما را به کتب مربوطه ارجاع می دهیم.
در حکمت رایج مشاء، معروف و مشهور ،در انواع چهارگانه ادراک است ،یعنی آن ها ادراک را در چهار نوع می دانند: احساس، تخیل، توهم، تعقل.
اما شیخ از ایشان فاصله گرفته و اصناف ادراک را بر تثلیث (سه گانه) می داند: احساس ، تخیل، تعقل.
انسان محسوسات خارجی را با قوای ظاهری پنجگانه ادراک می کند و صورت های ذهنی را با تخیل ،یعنی شیء وقتی غایب است مثال و صورت آن را با تخیل ادراک می کند، تا اینجا ادراک صورت بود اما از اینجا به بعد ادراک معانی است که کار قوۀ عاقله است. البته این معانی یا جزئی اند یا کلی.
مشهور مشاء ادراک معانی جزئی را به توهم نسبت می دهند؛ اما شیخ همۀ معانی جزئی و کلی را به تعقل نسبت می دهد و قوۀ واهمه را گویا عقل ساقط می دانند که البته این روش شیخ در حکمت متعالیه مورد تأئید قرار گرفته و مرحوم آخوند مولی صدرا نیز قائل به تثلیث شدند.
با این توضیحات معلوم شد که جناب شیخ ادراک معانی جزئیه را کار قوۀ عاقله می داند نه واهمه.برای فهم بهتر این قول جناب علامه حسن زادۀ آملی حفظه الله مثالی ذکر می کنند که خیلی بیانگر و روشنگر مطلب است ،برای اطلاع از آن به کتاب هزار و یک نکته ،نکتۀ 505 مراجعه نمایید. در ضمن برای اطلاع از قول دقیق جناب بوعلی به کتاب اشارات نمط سوم ،فصل 8 مراجعه نمایید.
موفق باشید.
