امام زمان(عج)

پرسشگر گرامی، با سلام و سپاس از ارتباط شما با این مرکز.
در خصوص مدت حکومت امام اختلاف بوده و مدت معین و مقطع زمانى خاصى را نمى‏توان تعیین کرد. به نظر مى‏رسد منشأ اختلاف نظرها، روایاتى باشد که درباره مدت حکومت امام وجود دارد.
ابتدا قبل از ذکر روایات بیان این مطلب ضرورى است که عقل بر طولانى بودن حکومت امام حکم مى‏کند، زیرا لازمه تشکیل حکومت جهانى با هدفمندى برقرارى عدالت، حاکمیت دین بر جهان آن است که حکومت حضرت طولانى باشد.
از سوى دیگر در اندیشه شیعى موضوع رجعت قابل قبول بوده و معناى رجعت آن است که برخى از بزرگان زنده شده، و در سایه حکومت عدالت گراى امام زمان زندگى مى‏کنند.
در برخى روایات تصریح شده است که حکومت امام تا قیامت ادامه مى‏یابد که این حدیث ناظر به مدت طولانى بودن حکومت امام است. پیامبر فرمود: «در شب معراج خدا به من فرمود: سلطنت مهدى را ادامه مى‏دهم و روزگار او را بین دوستانم تا روز قیامت طولانى خواهم کرد». (1)
در روایات، مدت حکومت امام متفاوت بیان شده است. (2) در برخى از روایات مدت حکومت امام هفت و نه سال بیان شده است. چنان که از پیامبر در خصوص مدت حکومت امام سؤال شد،
فرمود: «یخرج من عترتى یملک سبعا او تسعا فیملأ الارض قسطا و عدلا». (3)
از امام صادق(ع) درباره مدت حکومت امام سؤال شد، فرمود: «سبع سنین یکون سبعین سنة من سنیکم هذه». (4)
امام على (ع) فرمود: «مهدى سى و یا چهل سال حکومت مى‏کند». (5)
به هر حال از روایات زکر شده نمى‏توان مدت معینى را براى مدت حکومت امام بیان کرد.
شاید مقصود از 7 و 5 سال، 7 و یا 5 قرن باشد. (6)
پى نوشت‏ها:
1. قندوزی ینابیع المودة، دارالاسوه، ص 486،
2. لطف الله صافی، منتخب الاثر، قم، مکتبه اهل البیت سال 1419، ص 618- 617؛ و مجله حوزه، ویژه امام زمان(ع)، ص 58.
3. احمد حنبل، مسند احمد،بیروت، دارصادر، ج 3، ص 28.
4. منتخب الاثر، ص 617.
5. همان.
6. گفتمان مهدویت (مجموعه سخنرانى‏ها) سخنرانى على کورانى، ص 128.

سوال2

دراینکه انسانهای آن زمان چه مقدارعمر می کنند، معلوم نیست ، ولی این مطلب از روایات استفاده می شود که انسانهای بعد از ظهور وقبل از ظهور تفاوت دارد، بدین معنا که بعد از ظهور ، درپی هدایت های امام وعنایت خداوند بیشتر انسان ها هدایت ورشداخلاقی وفکری پیدا می کنند ومفاسد اخلاقی وظلم کم رنگ وعدالت گسترش می یابد دراین جالازم است به برخی از خصوصیات حکومت امام زمان (ع) اشاره شود که این امر نشان ازوضع جامعه وتفاوت انسانهای قبل وبعد از ظهور دارد :
1.گسترش عدالت:
یکى از ویژگى‏هاى حکومت امام زمان عدالت است. پیامبر فرمود: «یملاء الأرض قسطاً و عدلاً بعد ما ملئتْ ظلماً و جوراً (1) حکومت را به گونه‏اى سازماندهى مى‏کند که دیگر واژه ستم از ذهن‏ها رخت بر می بندد .، در حالی که قبل ازظهور انسان ها را رنج می دهد ومردم ازبیعدالتی ها وظلم ها سخت خسته وآمده حکومت عدل گرایی امام هستند
2.رشد آگاهى و دانش:
یکى از حوادث بسیار مهم رشد دانش و صنعت در عصر امام است. دوره ظهور دوران گسترش علم و دانایى است و مدینه فاضله اسلامى «مدینة العلم» است. با آمدن آن منجى همان گونه که ظلم جاى خود را به عدل و داد مى‏دهد، دانایى و فرزانگى جایگزین جهل و نادانى مى‏شود و جهان از نور عقل و دانش پر مى‏گردد.(2)
3.رشد عقل و خرد ورزى:
در این دوره بشر به حاکمیت عقلانیت نایل مى‏گردد. در روایات آمده است که در عصر ظهور برکات خداوندى به بشر ارزانى داشته ، دست رحمت ایزدى بر عقل‏هاى مردم کشیده مى‏شود . مردم از نظر عقل و بصیرت در وضع بى مانندى قرار مى‏گیرند.(3)
4. رفاه اقتصادى و معیشتى:
به فرموده پیامبر در دوره حضور حضرت مهدى مردم به نعمت هایى نایل مى‏گردند که در هیچ زمانى سابقه ندارد. براى همگان برکات الهى از آسمان نازل مى‏شود . زمین چیزى از روییدنى‏هاى خود را پنهان نمى‏کند.(4) سطح رفاه زندگى در این دوره به حدّى است که طبق روایات رسیده از امام صادق(ع) در این دوره فقیرى یافت نمى‏شود تا مردم زکات اموالشان را به او بدهند.(5) درحکومت امام انسان ها به ثرورت اندوزی واحتکار ... دست نمی زند ومال همدیگرا نمی خورند، وحال اینکه قبل از ظهوربرعکس می باشد
5.برقرارى امنیت اجتماعى:
در این دوره امنیت اجتماعى به نحو کامل برقرار مى‏گردد. به گونه‏اى که اگر زنى به تنهایى بخواهد از عراق به شام مسافرت نماید، در مورد امنیتش هیچ ترس و دلهره‏اى ندارد.(6)
6. رشد تربیتى و شکوفایى فرهنگى و اخلاقى:
در این دوره افراد به رشد تربیتى و اخلاقى و جامعه به بالاترین درجه تعالى و شکوفایى نایل مى‏گردند. امام على(ع) فرمود: «چون قائم ما قیام کند، کینه‏ها از دل‏ها زدوده مى‏شود».(7) امام باقر(ع) فرمود: «هنگامى که قائم ما قیام کند، خداوند قواى فکرى مردم را تعالى مى‏بخشد و اخلاق آنان را به کمال مى‏رساند».(8)
از حضرت نقل شده است که «در دوره ظهور، دوستى و یگانگى بین مؤمنان در نهایت خود قرار مى‏گیرد، به گونه‏اى که هر کس نیازمند باشد، بدون هیچ ممانعتى از جیب دیگرى پول بر مى‏دارد و دیگرى هم از این کار راضى است».(9) این امور نیز نشان ازآن دارد که انساهای قبل ازظهور وبعد از ظهورتفاوت دارد ومردم معنای زندگی را بهتر می فهمند، از این روامنیت جامعه را به خطرنمی زند ویا کمتربه این امر اقدام می کنند
پینوشت ها:
1 .کنز العمال، متقی هندی ج 14، ص 175، بی نام
2 . لطف اللَّه صافى، منتخب الاثر، قم، موسسه السیده المعصومه ، 1419 ص 607
3. بحارالانوار، ج 75، ص 51.
4. همان، ج 51، ص 78.
5. همان، ج 52، ص 337.
6. صافی گلپایگانی، همان، ص 474.
7. همان، ص 484.
8. بحارالأنوار، ج 52، ص 336.
9. اختصاص مفید ، ص 19ّ
سوال 3
@@شیعه را عقیده بر آن است که در هنگام ظهور حجت(عج) یا بعد از آن، ائمه معصومین(ع) و برخی مؤمنان درستکار که در مرحله عالی ایمان قرار دارند و در مسیر تکامل معنوی با موانعی مواجه شده‏اند و تکامل آن‏ها ناتمام مانده است، حکمت الهی ایجاب می‏کند که سیر تکاملی خویش را از طریق بازگشت به این جهان ادامه دهند. اینان می‏باید شاهد و ناظر حکومت جهانی حق و عدالت باشند و در بنای رفیع این حکومت شرکت جویند. هم چنین کفار و طاغیان ستمگری که در مرحله منحطّی از کفر و ظلم قرار دارند، رجعت می‏کنند تا علاوه بر کیفر خاص در رستاخیز، مجازات‏هایی در این جهان ببینند.(1)
در این که همه امامان رجعت می کنند یا بعضی از آنان ،روایات اختلاف دارند. از بعضی روایات استفاده می شود که همه امامان رجعت کرده وحکو مت می نمایند . در روایات دیگر از رجعت بعضی امامان سخن به میان آورده است . بعضی دلالت دارد که امام حسین (ع) و پیامبر اسلام (ص) و امام علی (ع) رجعت می کنند آن چه که مسلم است، اصل رجعت امامان است اما همه آنان یا بعضی آنان رجعت می نمایند، دقیقا معلوم نیست. امام صادق(ع) فرمود: رجعت عمومی نیست، بلکه جنبه خصوصی دارد، و تنها کسانی که در بالاترین مرتبه ایمان و پایین‏ترین مراتب شرک قرار دارند، رجعت می‏نمایند.(2) اما کیفیت بازگشت و همچنین حکومت آنان به صورت کامل مشخص نشده که آیا حکومت دارند و حکومت آن بزرگواران در زمان حضرت مهدی(عج) می‏باشد یا بعد از آن است.
جهت آگاهی بیشتر می‏توانید به منابع زیر مراجعه نمایید :
-تفسیر نمونه، ج‏15، ص 555
- رجعت از نظر شیعه، نجم الدین طبسی؛
رجعت، محمد باقر بهبودی؛ مهدی موعود، باب سی و چهارم
پی‏نوشت‏ها:
1. ناصر مکارم شیرازی ، تفسیر نمونه، تهران ، دارلکتب الاسلامیه ، ج 15، ص 559.
2 . بحارالانوار، ج 53، ص 39.