درباره آیه : " یا ایها الذین امنوا اتقو الله و کونوا مع الصادقین " امام رضا(ع)مفصود از صادقان را چه کسی می داند؟
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
در اينكه منظور از" صادقين" چه كسانى است، مفسران احتمالات گوناگونى دادهاند.
اگر به قرآن مراجعه كنيم، در آيات متعددى" صادقين" را تفسير كرده است.
در سوره حجرات مىخوانيم: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ؛(1)
مؤمنان تنها كسانى هستند كه ايمان به خدا و پيامبرش آورده، سپس شك و ترديدى به خود راه ندادهاند (و علاوه بر اين) با اموال و جان هاى خود در راه خدا جهاد كردند، اين ها صادقان هستند.
اين آيه" صدق" را مجموعهاى از ايمان و عمل كه در آن هيچ گونه ترديد و تخلفى نباشد، معرفى مىكند.
در سوره حشر مىخوانيم: لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أَمْوالِهِمْ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً وَ يَنْصُرُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ.(2)
در اين آيه مؤمنان محرومى كه به رغم همه مشكلات، استقامت به خرج دادند و از خانه و اموال خود بيرون رانده شدند، و جز رضاى خدا و يارى پيامبر هدفى نداشتند، به عنوان صادقان معرفى شدهاند.
از اين آيات نتيجه مىگيريم كه" صادقين" آن هايى هستند كه تعهدات خود را در برابر ايمان به پروردگار به خوبى انجام مىدهند. نه ترديدى به خود راه مىدهند، نه عقبنشينى مىكنند. نه از انبوه مشكلات مىهراسند. بلكه با انواع فداكاري ها، صدق ايمان خود را ثابت مىكنند.
اين صفات مراتبى دارد، بعضى ممكن است در قله آن قرار گرفته باشند كه ما نام آن ها را معصومان مىگذاريم، و بعضى در مراحل پائين تر.(3)
پس گر چه مفهوم صادقين مفهوم وسيعى است، ولى از روايات بسيارى استفاده مىشود كه منظور معصومان هستند.
سليم بن قيس الهلالي عن أمير المؤمنين عليه السلام انه قال في أثناء كلام له في جمع من المهاجرين و الأنصار في المسجد أيام خلافة عثمان: اسألكم بالله أ تعلمون ان الله عز و جل لما انزل:
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ» فقال سلمان: يا رسول الله عامة هذه الآية أم خاصة؟ فقال عليه السلام: اما المأمورون فعامة المؤمنين أمروا بذلك، و اما الصادقون فخاصة لأخي على عليه السلام و أوصيائي من بعده الى يوم القيمة؟ قالوا: اللهم نعم؛(4)
سليم بن قيس هلالى نقل مىكند: روزى امير مؤمنان با جمعى از مسلمانان گفتگو داشت ،از جمله فرمود: شما را به خدا سوگند مىدهم! آيا مىدانيد هنگامى كه خدا" يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ" را نازل كرد، سلمان گفت: اى رسول خدا آيا منظور از آن عام است يا خاص؟
پيامبر فرمود: ماموران به اين دستور همه مؤمنانند اما عنوان صادقين مخصوص برادرم على و اوصياي بعد از او تا روز قيامت است.هنگامى كه على اين سؤال را كرد، حاضران گفتند: آرى اين سخن را از پيامبر شنيديم.
روایات زیادی درباره این آیه از امامان معصوم نقل شده که همه صادقان در این آیه شریفه را پیامبر و اهل بیت پاک او می دانند. چون سوال شما از مقصود امام رضا می باشد، از ذکر همه آن ها خودداری می کنیم . تنها روایتی را که از امام رضا علیه السلام در این مورد نقل شده می آوریم.
عن ابى الحسن الرضا عليه السلام قال: سئلته عن قول الله عز و جل «اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ» قال:الصادقون هم الائمة و الصديقون بطاعتهم ؛(5)
از امام رضا در مورد قول خداوند که می فرماید «اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ» سوال کردم، ایشان فرمود: صادقان ائمه و کسانی که در اطاعت آن ها صادق هستند می باشند.
پی نوشت ها:
1. حجرات(49)آیه15.
2. حشر (59)آیه8.
3.آیت الله مکارم، تفسير نمونه،انتشارات اسلامیه ، ج8، ص 181.
4.عروسی حویزی،نور الثقلین، انتشارات اسماعیلیان، قم ،ج2، ص280.
5. همان.
