انتخاب مرجع

پرسشگرگرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
اگر انتخاب مرجع اول شما با اطمینان به درستی انتخاب خانواده بوده است ،الان به دلایلی که فرمودید، نمی توانید مرجع تان را تغییر دهید اما اگر این گونه نبوده، الان می توانید مرجع خود را بر اساس شرایط شرعی آن انتخاب نمایید . (1)
در رساله­های توضیح المسائل مراجع آمده :
تقلید از مجتهدی جایز است که علاوه بر مرد بودن، بالغ و حلال زاده و شیعة دوازده امامی باشد. شرایط زیر را نیز داشته باشد. چنین مرجعی را باید برای تبعیت انتخاب کرد:
1- زنده باشد؛ بنا بر این نمی­شود از مجتهدی که از دنیا رفته ،تقلید کرد، ولی اگر از مجتهد زنده­ای تقلید کرده، سپس آن مرجع از دنیا برود، می تواند با اجازه مجتهدان زنده بر تقلید همان مجتهد باقی بماند . اگر وی اعلم از مجتهدان زنده باشد، باید به تقلید او باقی بماند .
2- عادل باشد؛ منظور از عدالت، تقوا و حالت خداترسی باطنی است که انسان را به انجام واجبات وادار کند و از ارتکاب گناهان کبیره یا اصرار بر گناه صغیره باز دارد.
3- حریص به مال، قدرت و ریاست دنیا نباشد.
4- در فهمیدن حکم خدا از همة مجتهدان عصر خویش عالِم‌تر باشد و یا لااقل با آن ها مساوی باشد.(2)
برای شناختن مجتهد اعلم سه راه وجود دارد:
اوّل: انسان اهل علم باشد و بتواند مجتهد اعلم را بشناسد.
دوم: دو نفر عالِم عادل که می‏توانند مجتهد اعلم را بشناسند و تصدیق نمایند؛ البته به شرطی که دو نفر عالِم عادلِ دیگر با گفته آنان مخالفت ننمایند.
سوم: عده‏ای از اهل علم که می‏توانند مجتهد اعلم را تشخیص دهند و از گفته آنان اطمینان حاصل می‏شود، مجتهد یا اعلم بودن کسی را تصدیق کنند.(3)
ممکن است تشخیص اعلم مشکل باشد و چند نفر مجتهد به عنوان مراجع هم سطح معرفی شوند.
مراجعی که موجود هستند و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بعد از رحلت آیت الله اراکی به عنوان مراجع مورد توجه انتخاب و اعلام کردند، عبارت‏اند از حضرات آیات: خامنه‏ای، شبیری زنجانی، وحید خراسانی، مکارم شیرازی.
آیات عظام دیگری مانند آیات عظام صافی، سیستانی و...وجود دارند. اگر چه در این انتخاب نیامده­اند، اما آنان نیز به عنوان مراجع، مورد نظر هستند.
حال اگر کسی یکی از این افراد را به عنوان اعلم می شناسید، یا روحانی شهر به عنوان اعلم معرفی کرده است، از او تقلید نمایید . اگر نمی­شناسید، از هر کدام که تقلید نمایید، کفایت می­کند و صحیح است.
در هر حال برای اینکه اعمال و عبادات و معاملات درست انجام شود ، تقلید از یک مرجع لازم است.
پی‌نوشت‌ها:
1. سوال از دفتر آیت الله مکارم شیرازی در قم (7840001-0251).
2. توضیح المسائل مراجع، مسئله 2.
3. همان، مسئله 3.