ريش

پرسشگرگرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
1. تراشیدن ریش بنابر احتیاط واجب حرام می باشد.زشت شدن صورت در اثر گذاشتن ریش عذر به شمار نمی رود.(1) دلیل عمده آن روایت امام رضا (ع) است: آیا جایز است شخص ریشش را کوتاه کند؟
امام پاسخ می دهد: اگر گونه اش را کوتاه کند، اشکال ندارد، اما از قسمت جلو نه.(2)
روش و سیره مومنان جامعه دینی این بوده است که ریش را بگذارند . کسی که ریش را بتراشد، با وی برخورد فاسق را می نمایند. برخی از فقهای گذشته حرمت تراشیدن ریش را جزو مسائل مورد اتفاق نظر فقها دانسته اند.(3)
2. ظاهرا مقصود شما از آیه شریفه ای که به آن اشاره فرموده اید، آیه مبارکه 26 سوره اعراف می باشد:
يا بَني‏ آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمْ لِباساً يُواري سَوْآتِكُمْ وَ ريشاً وَ لِباسُ التَّقْوى‏ ذلِكَ خَيْرٌ ذلِكَ مِنْ آياتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ؛
اى فرزندان آدم! لباسى براى شما فرستاديم كه اندام شما را مى‏پوشاند و مايه زينت شماست. اما لباس پرهيزگارى بهتر است!اين ها (همه) از آيات خداست، تا متذكّر (نعمت هاى او) شوند!
ریش در آیه به معنای ریش فارسی نیست، بلکه مقصود از آن لباس های زینتی می باشد. از این رو آیت الله مکارم شیرازی در تفسیر نمونه می گوید:
ريش در اصل واژه عربى، به معنى پرهاى پرندگان است. از آن جا كه پرهاى پرندگان لباسى طبيعى در اندام آن ها است، به هر گونه لباس، نيز گفته مى‏شود، ولى چون پرهاى پرندگان غالبا به رنگ هاى مختلف و زيبا است، يك نوع مفهوم زينت در معنى كلمه ريش افتاده است، علاوه بر اين به پارچه‏هايى كه روى زين اسب و يا جهاز شتر مى‏اندازند، ريش گفته مى‏شود. بعضى از مفسران و اهل لغت نيز آن را به معنى وسيع ترى اطلاق كرده‏اند و آن هر گونه اثاث و وسائل مورد نياز انسان است، اما مناسب تر در آيه فوق لباس هاى زينتى و جالب است.(4)
3. روایتی را که از امام صادق (ع) نقل فرموده اید، ارتباط به مسأله تراشیدن ریش ندارد، زیرا دو موضوع مختلف می باشد. نمی توان از جایز بودن پوشیدن لباس زیبا نتیجه گرفت که تراشیدن ریش هم جایز است. اگر کسی بخواهد از جایز بودن پوشیدن لباس جایز بودن تراشیدن ریش را نتیجه بگیرد، مثل آن می ماند که کسی از ارتباط مشروع جایز بودن ارتباط نامشروع را نتیجه بگیرد.
4. حرمت تراشیدن ریش با مرور زمان تغییر نمی کند. حرام بودن نوشیدن شراب حکم الهی است . با گذشت زمان تغییر نمی کند. چه جامعه نوشیدن شراب را علامت هوشمندی و عقل و درایت بداند و یا علامت بی خردی، حکم خدا در مورد آن حرمت است.این امر با پوشیدن انواع لباس فرق دارد، زیرا پوشیدن لباس پشمین و یا غیر پشمین جزو احکام الزامی خداوند نیست. حکم آن قابل تغییر می تواند باشد.
لطفا در ارتباط های بعدی مرجع تقلید خود را ذکر فرمایید تا طبق فتوای مرجع شما جواب ارسال گردد.
پی نوشت ها:
1. امام خمینی، استفتائات، ج2، ص32، سوال 87.
2. حر عاملی، وسائل الشیعة، ج1، ص419.
3. آیت الله خویی، مصباح الفقاهة، ج1، ص261.
4. آیت الله مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج6، ص131.