حكم كسي كه يك با از دين اسلام برگردد و مجددا بخواهد به دين اسلام بازگردد

به نام خدا
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي
پاسخ در دو محور بیان می شود:
الف) در ابتدا باید گفت به لحاظ حکم فقهی که از جمع بندی مجموع دلایل مسئله بدست آمده مرتد دو قسم است: فطری و ملی.
مرتد فطرى کسي که از پدر و مادر مسلمان به دنيا آمده باشد يا يکي از پدر و مادر او مسلمان باشد. خودش پس از گرايش به اسلام كافر شود. زنش بر او حرام است. زن بايد به مقدارى كه در احكام طلاق گفته مى‌شود، عدّۀ وفات نگه دارد.
هم چنین مرتد فطرى اگر مرد باشد، از طرف حاكم شرع به اعدام محكوم مى گردد. توبه و بازگشت او به اسلام به حسب ظاهر پذيرفته نيست، يعنى نقشى در حفظ جان او ندارد. حکم اعدام از بين نمي رود؛ گرچه بين خود و خدا اگر توبه كند، خدا توبه او را قبول مى كند.
اگر مرتد فطرى زن باشد، حبس مى شود. در زندان به او سخت گيرى مى كنند. در وقت نمازها او را مى زنند تا توبه كند. اگر توبه كرد ،آزاد مى شود. اگر توبه نكرد، در زندان باقى مى ماند تا بميرد.
مرتد ملّى كافرزاده اى است كه پس از گرايش به اسلام دوباره كافر شود.
اگر مرتد ملي مرد باشد، درصورتی که توبه کند، توبه او پذيرفته مي شود، ولي اگر توبه نکند،حکم اعدام از طرف حاکم شرع جاري مي شود.
در مرتد ملي، احتياط آن است که تا سه روز از او بخواهند که توبه كند. اگر توبه كرد، آزاد مى شود. اگر توبه نكرد، از طرف حاكم شرع به اعدام محكوم مى گردد.
حکم مرتد ملي اگر زن باشد، حکم مرتد فطري زن مي باشد، يعني حبس مى شود . در زندان به او سخت گيرى مى كنند. در وقت نمازها او را مى زنند تا توبه كند. اگر توبه كرد، آزاد مى شود، و اگر توبه نكرد، در زندان باقى مى ماند تا بميرد.(1) گفتنی است که مراد از بلوغ، بالغ شدن است .رسیدن به سن بلوغ یکی از نشانه های آن است .سن بلوغ در پسر تمام شدن 15 سال قمری و در دختر تمام شدن 9 سال قمری است.
وطبق نظر فقها شرط اعدام برای ارتداد فطری اظهار اسلام بعد از بلوغ است پس اگر بچه ای بعد از بلوغ اظهار اسلام نکند، بلکه کفر را اختیار کند، مرتد است ،ولی مرتد فطری محسوب نمی شود، بلکه حکم مرتد ملی را دارد. (2)
ب) چون پرسشگر محترم خواهان رویکرد قرانی و مستدل مسئله است لذا باید گفت : آنچه در آيات قرآن كريم به موضوع ارتداد پرداخته شده است، در اين نوشتار به چند آيه اشاره مي شود :
در سوره بقره در این رابط فرمود : مشركان پيوسته با شما كارزار مي‌كنند تا اگر بتوانند شما را از دينتان برگردانند وهركس از دين خود برگردد وكافر بميرد، اعمالش در اين جهان وآن جهان نابود مي‌شود واهل جهنم بوده در آنجا جاودانه مي‌ماند.(3)
در سوره مائده فرمود : اي كساني كه ايمان آورده‌ايد هركس از شما از دين خود برگردد، خداوند به زودي گروهي را بياورد كه دوستشان دارد واينان نيز خداوند را دوست دارند.(4) در آيات آل عمران در باره توبه مرتد فرمود : چگونه خداوند جمعيتي را هدايت مي‌كند كه بعد از ايمان وگواهي به حقانيت رسول وآمدن نشانه‌هاي روشن براي آنها، كافر شدند؟ وخداوند گروه ستمكار را هدايت نمي‌كند مگر كساني كه بعد از آن توبه كنند واصلاح نمايند زيرا خداوند آمرزنده وبخشنده است.(5)
اما حكم مرتد در روايات:
1. در روایتی آمده عمار ساباطي می گويد: از امام صادق - عليه السلام- شنيدم كه فرمود: هركس از مسلمانان از اسلام برگردد(مرتد شود) وپيامبري حضرت محمد-صلي الله عليه و سلم- را انكار كند وبه او نسبت دروغ دهد، براي هركسي كه مي‌شنود خون او مباح است وزنش براي هميشه از او جدا مي‌شود ومالش بين ورثه تقسيم مي‌شود وزنش عده وفات مي‌گيرد.(6)
2. در روایتی دیگر آمده علي بن جعفر می گويد: از موسي بن جعفر-عليه السلام- در مورد مسلماني كه مسيحي مي‌شود سؤال كردم؛ فرمود: كشته مي‌شود وتوبه داده نمي‌شود. سؤال كردم شخصي كه مسيحي بوده وبعد اسلام آورده وبعد از اسلام برگشته (مرتد شده) فرمود: توبه داده مي‌شود اگر قبول كرد (رها مي‌شود) واگر قبول نكرد كشته مي‌شود. (7)
3. در روایتی آمده است: حضرت علي- عليه السلام- فرمود: هركس از مسلمانان به فطرت به دنيا آمده وبعد مرتد شود من گردن او را مي‌زنم، وهركس بر فطرت تولد نيافته او را توبه مي‌دهم اگر توبه كرد (رها مي‌شود) و اگر نپذيرفت گردن او را مي‌زنم. (8)
4. در روایت دیگر آمده است: حضرت علي- عليه السلام- فرمود: زن اگر از اسلام برگردد ومرتد شود كشته نمي‌شود؛ ولي حبس ابد دارد. (9)
پس در مجموع باید گفت : حكم مرتد فطري قتل است وحكم مرتد ملي ابتداء توبه ودر صورت نپذيرفتن توبه قتل است. ممكن است كساني از اين سختگيري تعجب كنند وآن را يك نوع خشونت شديد و غير قابل انعطاف بدانند كه با روح اسلام سازگار نيست. ولي در حقيقت اين حكم حكمتي دارد وآن حفظ جبهه داخلي كشور اسلام وجلوگيري از متلاشي شدن آن و نفوذ بيگانگان ومخالفان است؛ زيرا ارتداد در واقع يك نوع قيام بر ضد رژيم كشور اسلامي است كه در بسياري از قوانين دنياي امروز نيز مجازات آن اعدام است. اگر به افراد اجازه داده شود هر روز خود را مسلمان معرفي كنند وهر روز استعفا دهند، بزودي جبهه داخلي اسلام از هم متلاشي خواهد شد وراه نفوذ دشمنان وعوامل وايادي آنها باز خواهد گرديد و هرج و مرج شديدي در سراسر جامعه اسلامي پديد خواهد آمد بنابراين حكم مزبور در واقع حكم سياسي و حكومتي است كه براي حفظ حكومت و جامعه و مبارزه با عوامل بيگانه ضروري است. پس مي‌توان گفت: اولا، حكم اعدام مرتد فطري مخصوص كساني است كه مرد و مسلمان‌زاده باشند و در آغاز اسلام را بپذيرند وسپس از آن بازگردند، كسي كه اسلام را از آغاز بلوغ نپذيرد، مشمول احكام مرتد نيست. ثانيا، كساني كه در حال تحقيق باشند مشمول اين حكم نيستند، حتي اگر نتيجه تحقيق‌شان بازگشت از اسلام وگرايش به آيين ديگر باشد. مشروط به اين كه سخني برخلاف اسلام نگويند ودر صدد ترويج عقايد خود نباشند. ثالثا، هرگاه در مورد مرتد سكوت شود بيم آن مي‌رود كه هر روز گروهي (مانند يهوديان در آغاز اسلام) به توطئه‌اي بر ضدّ مسلمين برخيزند واينجاست كه هرج ومرج بزرگي در جامعه اسلامي بوجود مي‌آيد. (10)
پی نوشت ها:
1. امام خميني، تحرير الوسيله، نشر موسسه نشر آثار امام خمینی ج2،کتاب المواریث، فی موانع الارث، مسئله10ص 329 ؛ ونیز : محمدي، ابوالحسن، حقوق كيفري اسلام، ترجمه حدود وتعزيرات وقصاص وديات از كتاب شرايع ومسالك، تهران، مركز نشر دانشگاهي، 1374، ص 157.
2. امام خمینی، تحریرالوسیله ،ج2 ،ص446، مسئله 4 از خاتمه فی سایر العقوبات...(مطابق با نظر آیت الله خامنه ای).
3. بقره (2) آيه 217.
4. مایده (5) آيه 54.
5. آل عمران (3) آيات 86 تا 89.
6. حر عاملی وسائل الشيعه،نشر دار الاحیا التراث العربی، بیروت 1412ق، ج 28، ص 324.
7. کلینی فروع كافي، نشر دار الکتب ا لاسلامیه، تهران 1388 ق ج 7، ص 257.
8. صدوق من لايحضره الفقيه، نشر جامعه مدرسین قم، بی تا، ج 3، ص 152، روايت 3552.
9. صدوق در من لايحضره الفقيه، ج 3، ص 150، روايت 3549.
10. مكارم شيرازي، ناصر، پيام قرآن، تفسير موضوعي قرآن، قم، جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1377، ج 1، ص207.پاسخگويي به سوالات ديني