با سلام و سپاس از ارتباط شما پرسشگر گرامی با مرکز ملي پاسخگويي به سوالات ديني.
موارد جواز غيبت عبارت است از:
1- دادخواهي: اگر انسان براي دادخواهي نزد کسي که مي‌تواند حق او را بگيرد از ديگري که بر او ظلم نموده،تظلّم و دادخواهي کند به گونه اي که مستلزم ذکر نام او باشد اشکال ندارد.
2- غيبت کردن از کسي که فسق‌اش آشکار باشد نه پنهاني،(فقط در همان مورد) مثل اين که طرف شراب را آشکارا در خيابان و بازار به دست گرفته، بياشامد، همچنين کسي که پرده حيا را انداخته، در حضور مردم از گناه کردن حيا نمي‌کند، و به اصطلاح متجاهر به فسق شده باشد.
3- جرح شاهد يا راوي: هنگامي که انسان ببيند شخص فاسقي در دادگاه بر امري شهادت مي‌دهد يا روايتي نقل مي‌کند، براي حفظ حقوق مسلمانان و احکام شرع بايد هر چه دربارة او مي‌داند، بيان کند.
4- نُصْح مستشير: هر گاه مسلماني با کسي در خصوص معامله اي يا شناخت شخص ديگري مشورت نمود، و
طرف مشورت، عيبي از شخص مي‌داند که اگر نگويد معامله صورت مي‌گيرد و مسلمان به ضرر مي‌افتد يا اين که امري تحقق مي‌شود که مشورت کننده لطمة جبران ناپذيري مي‌بيند، ذکر عيب مانعي ندارد.
5- غيبت کردن به قصد نهي از منکر، با شرايط آن مانعي ندارد؛ به اين معنا که هر گاه منکري را از مسلماني ببيند و بداند اگر غيبتش را بکند، آن را ترک مي‌کند جايز است، ولي اگر احتمال بدهد آن را ترک کرده، ذکر آن حرام است.
نيست.
اگر مفسدة هتک آبروي مسلمان، بيشتر از مفسدة منکري که مشغول آن است باشد، غيبت کردنش جايز نيست، هر چند يقين داشته باشد که به واسطه غيبت کردن، آن گناه را ترک خواهد کرد.
6- ذکر کردن کسي به عيب و نقصي که به آن مشهور و نشانه‌اش شده است مانند احول (چشم چپ) و اعرج (شل)، ليکن در صورتي که قصد عيب‌جويي نداشته و فقط به منظور معرفي و شناساندن شخص باشد و طرف از ذکر اين القاب ناراحت نباشد. در غير اين صورت بايد از اين القاب استفاده نکند چون موجب رنجش و آزار برادر ديني مي‌شود.
7- ردّ ادعاي کسي که به دروغ به خود نسبي مي‌دهد: رد کردن کسي که به دروغ ادعاي نسبي کند، زيرا مصلحت حفظ انساب و خانواده ها، مقدّم بر مفسدة هتک ادعا کننده است .
8- به طور کلي هر موردي که مصلحت غيبت کردن،از مفسدة هتک احترام مؤمن بيشتر باشد، مانند شهادت دادن در مواردي که لازم است.
در تمام این موارد که فقها آن را جایز دانسته اند، به نظر رهبری نیز اشکال ندارد. (1)
پي‌نوشت‌ها:
1. آيت الله سيد عبدالحسين دستغيب، گناهان کبيره، ج 2، ص 280.و 281 و سؤال تلفنی(7746666-0251) از دفتر آیت الله خامنه ای.
