سلام علیکم. با تشکّر از پاسخ پیشین شما، به پرسشم. پاسخ شما عملاً این بود که زنان پیامبر محرومیتهایی را باید در قبال مقام و شأنی که برایشان پیش آمده بود تحمّل می کردند.
این فرمایش شما، یک ایراد دارد، و آن اینکه این محرومیتها وقتی عادلانه است که فرد بداند که اگر زن پیامبر بشود این محدودیتها را خواهد داشت، نه اینکه بعد از آخرین ازدواج پیامبر، خدا چنین دستوری بدهد.
پاسخ شما به این ایراد چیست؟
به امید ظهور
پرسشگر گرامی با سلام و تشکر از ارتباطتان با مرکز ملي پاسخگويي به سوالات ديني.
همان طور که در نامه قبل (نامه شماره 75723 ) اشاره شد، گرچه یک سری محدودیت ها برای همسران رسول خدا به وجود آمد، اما این محدودیت ها در برابر کسب احترام و جایگاه آنان چیزی نیست. اگر همسران رسول خدا پیش از نزول حکم محرومیت ازدواج با دیگران، این حکم را می دانستند، باز هم با حضرت از دواج می نمودند؛ زیرا این امر بزرگ ترین امتیاز محسوب می شد. مهم تر از همه این که آیات قرآن به حسب حوادث و شرایط زمان نازل می شد؛ یعنی این که اگر حادثه ای اتفاق می افتاد و یا در حال اتفاق افتادن بود، آیه نازل می گردید. لازمه این امر این است که اگر حادثه ای رخ نمی داد، آیه نازل نمی شد. این حکم بعد از بروز یک حادثه نازل گردید: «... وَلا أن تَنکِحُوا أزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أبَداً إنَّ ذَلِکُمْ کَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِیماً؛ (1) بر شما روا نیست که پس از رحلت پیامبر، همسران او را به همسری خود درآورید که این کار نزد خدا بزرگ است».
در مورد سبب نزول این حکم آمده است: برخی از منافقان و مخالفان پیامبر (ص) منتظر بودند با هدف خرد کردن شخصیت رسول خدا و مبارزه با او، پس از مرگش همسرانش را به عقد خود درآورند و آن را آشکارا و با جسارت تمام بیان می‌کردند و رنجش پیامبر را فراهم می‌نمودند. (2) حتی در تاریخ آمده است برخی که در زمره موافقان و اصحاب حضرت قرار داشتند، چنین زمزمه‌ای داشتند؛ مثلاً بعد از آن که پیامبر با حفصه و ام سلمه ازدواج نمود، طلحه و عثمان گفتند: حال که محمد (ص) بعد از مرگ ما با زنان ما ازدواج می کند، به خدا سوگند بعد از مرگش ما زنانش را به همسری خواهیم گرفت. طلحه در نظر داشت با عایشه ازدواج کند و عثمان هم می گفت با ام سلمه ازدواج می‌نمایم.
این سخن، رنجش پیامبر را در پی داشت که آیه «چرا کاری می کنید و حرفی می زنید که رنجش پیامبر را در پی دارد؟ بر شما روا نیست که پس از رحلت پیامبر، همسران او را به همسری خود در آورید که این کار نزد خدا بزرگ است»، نازل شد. (3) بنابراین، زمزمه ازدواج با همسران پیامبر، نوعی مبارزه و توطئه بر ضد اسلام و جامعه اسلامی و بر خلاف مصلحت امت بود که خداوند با این حکم، به این توطئه پایان داد. (4)
ضمن این که همراهی همسران پیامبر با این حکم و عدم اعتراض احدی از آنان، خود دلیل بر رضایت آن ها از این حکم شرعی است.
پی نوشت ها:
1. همان، آیه 53.
2. طبرسی، مجمع البیان، تهران، وزارت فرهنگ، 1380، ج 8، ص 366.
3. سيد ابن طاووس، الطرائف في معرفة مذاهب الطوائف، قم، خيام، چاپ اول، 1399ق، ص 492.
4. رک: ناصر مکارم شیرازی، تفسير نمونه، قم، مدرسه امیر المؤمنین ، 1382ش، چاپ بیست و یکم، ج 17، ص 426.
