حورالعین چیست؟

با سلام و سپاس از ارتباط شما با مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.
از مجموع آیات و روایات استفاده می شود که هر چه بهشتیان بخواهند، در اختیارشان گذاشته می شود و از جمله نعمت های بهشتی، همسران بهشتی است که در چندین آیه از قرآن مجید در توصیف همسران بهشتی تعبیر به «حور العین» شده است.
حور، جمع حوراء، به معنای زنی است که سفیدی چشمش بسیار سفید و سیاهی آن نیز بسیار سیاه باشد و یا به معنای زنی است که دارای چشمان سیاه چون چشم آهو باشد. «عین» در این جا جمع کلمه «عیناء»، به معنای درشت چشم می باشد. (1)
بنابراین، معنای لغوی «حور العین» مشخص است و مراد از آن، زنانی هستند که دارای چشمانی زیبا و جذاب هستند.
اما نکته ای که شایان ذکر است این است که گرچه "حور العین" از حیث ادبیات عرب به صورت مؤنث ذکر شده، اما دلیلی بر إنحصار این نعمت به مردان وجود ندارد و زنان نیز می توانند در بهشت از مردانی که دارای چشمانی زیبا هستند، بهره مند گردند و این گونه تعبیرات قرآن، برخاسته از نگرش آن به رعايت حرمت زنان است. طبيعى است كه مؤدبانه و عفيفانه سخن گفتن با زنان، يكى از راه‏هاى حفظ حرمت آنان است و اين به معناى محرومیت زنان از نعمت های بهشتی نیست؛ چنان که در سایر آیات این گونه بیان شده که :«وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى‏ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لا يُظْلَمُونَ نَقيراً؛ (2) و كسى كه چيزى از اعمال صالح را انجام دهد، خواه مرد باشد يا زن، در حالى كه ايمان داشته باشد، چنان كسانى داخل بهشت مى‏شوند و كم ترين ستمى به آن ها نخواهد شد».
خداوند متعال در آيات متعددي براي همه كساني كه اهل ايمان و عمل صالح باشند، اعم از زن و مرد، وعده «أزواج مطهره» (همسراني پاك و پاكيزه) داده است؛ چنان كه فرموده: «وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً لَهُمْ فيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ نُدْخِلُهُمْ ظِلاًّ ظَليلاً؛ (3) و كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، به زودى آن ها را در باغ هايى از بهشت وارد مى‏كنيم كه نهرها از زير درختانش جارى است. هميشه در آن خواهند ماند و همسرانى پاكيزه براى آن ها خواهد بود و آنان را در سايه‏هاى گسترده (و فرح بخش) جاى مي دهيم».
ذكر اين نكته هم خالي از لطف نيست كه اگر روی سخن بیش تر آیات قرآن با مردان است، به سبب حضور فعال مردان در صحنه زندگى اجتماعى است؛ به اين معنا كه از آغاز تاريخ تا زمان نزول قرآن، حتى تاكنون، زندگى اجتماعى در ابعاد مختلف اقتصادى، نظامى، ادارى، فرهنگى، با تلاش و تكاپوى مردان شكل مى گرفته است؛ البته اين خود معلول توانايى ها و استعدادهاى فيزيكى و روانى مردان است و زنان در اين زمينه نقش برجسته و چشمگيرى نداشته اند. در چنين وضعيتى طبيعى است كه وقتى قرآن از صحنه هاى زندگى بشر گزارش مى كند، محور سخن او جلوه هاى زندگى مردان باشد. يا وقتى به رويدادهاى زمان نزول مى پردازد، روى سخن با كسى باشد كه ميدان دار زندگى اجتماعى است.
اما در باره استفاده ابزاری از زنان باید بگوییم که زنانی که مختار آفریده شده اند و هدف از خلقت آن ها رسیدن به تکامل انسانی است، نباید ابزاری برای شهوت رانی انسان های زیاده خواه قرار بگیرند؛ اما "حور العین" اساساً برای این هدف خلق شده اند که در خدمت مؤمنان و بهره مندی ایشان باشند. خدمت به مؤمنان، هر چند در مسائل جنسی باشد، مذموم نیست و این گونه انتقادات از این جا نشأت گرفته که برخی خیال می کنند اصل لذت جنسی بردن، محکوم و مردود است؛ در حالی که عقل و و حی، اصل لذت و بهره مندی جنسی را مذمت نمی کنند؛ بلکه طغیان و زیاده روی و هرج و مرج جنسی را مردود می داند و لذت جنسی هم همانند سایر لذت ها و نعمت ها، از سوی خداوند متعال برای رشد و تکامل انسان ها است؛ چنان که وقتی مردان در دنیا در راه تأمین نیازهای خوراکی و پوشاکی زنان خود بر می آیند، کسی اعتراض نمی کند که ابزاری برای راحتی زنان می باشد و از مردان استفاده ابزاری شده است.

پی نوشت ها:
1. آيت الله مكارم شيرازى، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية، 1374ش، ج ‏21، ص 212.
2. نساء (4)، آیه 124.
3. نساء (4)، آيه 57.