تربيت فرزند

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
هرکسی دغدغه مسایل دینی و تربیتی را ندارد؛ از اینکه نامه دلسوزانه ای را برای ما فرستادید و دنبال راه حل هستید، بسیار خرسندیم. مهارت فرزندپروري يکي از اساسي ترين مهارت هايي است که والدين به هنگام تربيت و پرورش فرزندان خود بايد از آن آگاهي داشته باشند.
برای جذب کودکان به دین توسط پدر و مادر لازم است:
1.اخلاق و رفتار والدین عاقلانه و صحیح باشد. کج فکری، کوتاه بینی و کج خُلقی، بازدارندگی دارد. ازتاثیر گفتارها و نصایح می‌کاهد. حُسن خلق و رفتار زیبا نقش مؤثری در جذب دیگران مخصوصاً کودکان دارد . آنان را به اسلام و رفتار اسلامی جذب می‌کند.
2.والدین باید برای کودکان جذابیت داشته باشند تا سخنان و رفتار آنان برای او مؤثر و الگو باشد.
3.استفاده از آیات قرآن و احادیث مناسب و نقل روش و سیره پیامبر (ص) و امیرالمؤمنین (ع) و بزرگان اگر به طور صحیح انجام شود، تأثیر بسیاری در جذب آنان دارد. امام رضا(ع) فرمود:انّ الناس لو علموا محاسن کلامنا لَاتتبعونا؛(1) اگر مردم زیبایی‌های کلام ما را بدانند، از ما پیروی می‌کنند.
4.معاشرت با خانواده‌های مذهبی به خصوص معاشرت با خوبان فرزندان تربیت شده آن ها، بسیار مؤثر است.
5. باید شیوه درستی را جهت انتقال مفاهیم دینی و به ویژه مسایلی که از حساسیت های خاص برخوردار هستند، مانند حجاب و پوشش دینی انتخاب کنید، مثلاً باید از ابراز این موضوع در جمع به صورت صریح و آشکار و مستقیم پرهیز کنید.
6. مشاهده رفتار اطرافیان (به خصوص والدین) انگیزه ای قوی و غنی برای یادگیری و آموزش فرزندان است.در روایت داریم که: "الولد سرّ أبيه‏"(2) فرزندان، بازگوکننده درون و اسرار والدین می باشند. پس سعی کنیم با رفتار و گفتار مناسب ، فرزندانی شایسته تربیت کنیم.
7.اگر کارهای خلافی از کودکان سر می‌زند، می‌توانیم با روشی صحیح و منطقی و با اخلاقی نیکو،‌برخوردی صحیح و عاقلانه داشته باشیم تا از دین و معنویت زده نشوند و حجاب و خدا وأذکار را به مسخره نگیرد.
8. خانواده باید تلاش کند که آموخته های مذهبی کودکان با تجارب و احساسات خوشایندی شکل بگیرد. سعه صدر، ابراز احساس خرسندی و روحیه رضایتمندی،گرایش به احساسات مذهبی را برای کودکان گوارا می سازد.
چند عنصر و راهکار حساس و حیاتی که أنجام آن برای تربیت صحیح فرزندان ضروری است:
الف: محبّت‏:
باید با محبت و دوستی، خود را به آن ها نزدیک تر نموده و دلسوز نشان دهید. باید رابطه دوستی با ایشان برقرار کنید تا همانند دوست سخن تان را شنوا باشند ، نه به عنوان کسی که بزرگ تر از آن هاست. نزدیک شدن و دوستی و محبت نباید صرفاً ‌برای بیان مسایل دینی مانند حجاب و پوشش باشد، بلکه باید برای شنیدن خواسته ها و آگاهی از نیازهای آن ها نیز باشد و تا جایی که به شما مربوط و در توان شما باشد رفع نیاز نمایید.
بعد از اینکه اعتماد آن ها را جلب نمودید و صمیمیت بین تان برقرار شد،با لطافت خاصی در مورد فواید حجاب و ضررهای بی حجابی یا أهمیت همنشینی با خدای مهربان را برایشان بازگو نمایید.
ب: شخصيّت‏:
در برخورد و صحبت با فرزند مان باید به گونه ای عمل کنیم که احساس شخصیت و بزرگی کند تا در بیان مسایل دینی به مشکل برنخوریم:" مَنْ‏ هَانَتْ‏ عَلَيْهِ‏ نَفْسُهُ‏ فَلَا تَأْمَنْ‏ شَرَّه‏".(3)
ج. مدارا و آسان‏گيري‏:
معصومين(ع)در بیان مسایل تربیتی، دين اسلام را آسان مي‏گرفتند؛ به گونه‏اي دين را معرفي نمي‏کردند که‏ مردم احساس کنند دينداري و مسلماني کاري دشوار است. با گذشت بودن وآسان بودن از امتيازها و جاذبه‏هاي اسلام است.
تذکر یک نکته ضروری:
با توجه به سن و سال دختر عزیزتان، به نظر می رسد این طرز حرف زدن و گیر دادن به مسایل مذهبی، از منبع و شخص خاصی سر گرفته ؛ زیرا از بچه ای در این سن چنین حرف هائی بعید است.
ببینید که فرزندتان با چه کسی مأنوس تر و صمیمی تر است تا متوجه شوید که این حرف ها را از چه کسی یاد گرفته است؛ چون با توجه به اینکه شما و همسرتان مذهبی هستید، صحبت هایی که شما را ناراحت کرده ، به احتمال زیاد از کانال دیگری ناشی شده است؛ خوب است به أفرادی که دخترتان با آن ها در تماس است، بیش تر توجه کنید همانند: معلمان، دختران غیر مذهبی فامیل، همسایگان، همبازی ها و...
کلام آخر؛ رها کن،تربيت کن،همراه باش!
امام صادق(ع) فرمود:دع ابنک يلعب سبع سنين و يؤدب سبع سنين الزمه نفسک سبع سنين فان افلح والا فلا خير فيه؛(4)
فرزندت را هفت سال رها کن تا بازي کند . هفت سال دوم او را تربيت کن . هفت سال سوم نيز همراه و ملازم او باش. اگر هدايت شد ،چه خوب، وگرنه ديگر خيري در او نيست.
منابعی برای مطالعه بیش تر: (تربیت فرزند و آموزش مفاهیم دینی)
1.راهنمای پدران و مادران و شیوه های برخورد با کودکان، سادات، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
2. تربیت کودک در جهان امروز؛ بهشتی، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
3. حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت(ع)؛ طبسی، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی،
پی نوشت ها:
1. مجلسی، مرآه العقول فی شرح اخبار آل الرسول،ج1ص150،دارالکتب الاسلامیه،چاپ دوم، تهران1404ق.
2.کلینی،کافی(چ-دارالحدیث) ج9،ص294، چاپ اول،قم،1429ق.
3. بحارالانوار،ج72،ص300،دار احیاء التراث العربی،چاپ دوم؛1403ق.
4. محمد بن الحسن الحر العاملي، وسائل الشيعه،ج21،ص475، مؤسسه آل البيت، قم، 1409 ه.ق .