مراقبه

با سلام و سپاس از ارتباط شما پرسشگر گرامی با مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.
بسیار خرسندیم که در زمینه درمان وسواس تا این مرحله پیش آمده اید. بهترین توصیه ای که به شما می توان نمود، این است که به خاطرات منفی گذشته و یا حتی این که روزی دچار این مشکل بوده اید، فکر نکنید. اما در ادامه برای راهنمایی بیش تر به نکاتی اشاره می کنیم تا با بهره گیری از آن ها، مانع از بازگشت مشکلات گذشته شوید.
1. شاید در گذشته برای شما تعجب آور بود که می دیدید، برخي راه هايي كه شما از طريق آن ها سعي در كمك به خودتان داشتید، در واقع به تدوام بيماري كمك مي کرد. با دانش افزایی در مورد آن راه های ناسالم، مانع از بروز دو باره زمینه های وسواس شوید. مواردی مانند:
الف) تلاش در بيرون راندن افكار از ذهن تان. اين كار معمولاً باعث مي شود افكار بازگردند. يك دقيقه سعي كنيد به يك فيل صورتي فكر نكنيد. شما احتمالاً متوجه مي شويد مشكل است به چيز ديگري فكر كنيد.
ب) اعمال تكراري، چك كردن، اجتناب و تأييد خواستن از ديگران باعث مي شد براي مدت كوتاهي اضطراب تان كم تر شود؛ به خصوص اگر حس می کردید اين مي تواند از بروز حادثه اي بد و ناخوشآيند جلوگيري كند؛ اما هر بار كه شما اين گونه عمل مي کردید، باور خود را كه آن ها از وقوع حوادث بعد جلوگيري مي كنند، قدرت مي بخشيد و بنابراين، شما فشار بيش تري براي انجام آن ها حس مي كردید و الي آخر … .
ج) انديشيدن به افكار خنثا كننده. شما زمانی را صرف اصلاح افكار مضطرب كننده با فكر ديگري مثل شمارش تا ده يا تصوير (خوشايند) (مشاهده فردي زنده و سالم) مي كرید، سپس متوقف شده و منتظر مي ماندید تا اضطراب تان از بين برود.
بنابراین، در مقابل افکار وسواس گونه، مقاومت به خرج ندهید و اجازه دهید تا هر فکری به همان سرعتی که به ذهن شما خطور می کند، به همان سرعت از صافی ذهن شما بگذرد و از طرف دیگر خارج شده، به فراموشی سپرده شود.
2. معمولًا افكار وسواسی به هنگام بيكارى به سراغ فرد مى‏آيد. سعى كنيد با يك برنامه‏ريزى دقيق و حساب شده تمام اوقات شبانه‏روزى خود را پر كنيد و هيچ ‏گاه بيكار نباشيد. به مطالعه، نظافت اتاق، كمك به دوستان یا ورزش مشغول باشيد. هر گاه بيكار شديد، خود را به كارى مشغول سازيد.
3. مطمئن باشيد وقتى به چيزى فكر مى‏كنيد، به اين معنا نيست كه آن كار را انجام خواهيد داد؛ مثلًا اگر در ذهن و قلب تان به فردى فحش مى‏دهيد، به اين معنا نيست كه آن جمله و كلام زشت و فحش را به زبان جارى خواهيد كرد؛ يعنى فكر كردن درباره موضوعي، الزاماً به فعل و انجام آن منتهى نمى‏شود.
4. هر گاه اين فكر به سراغ تان آمد و متوجه شديد، وسط افكار به خود بگوييد: «بس است ديگر». بدين وسيله، رشته افكار مزاحم را قطع كرده و به سراغ مطلبى ديگر خواهيد رفت.
5. براى اوقات شبانه روز جدولى را تهيه كنيد و كارها و فعاليت هاى شبانه روزى خود را در آن يادداشت نموده و سعى كنيد برنامه اى تهيه نمایيد كه در آن، زمان خالى و بدون فعاليت وجود نداشته باشد. برنامه تدوين شده بايد متناسب با توانايى هاى جسمى و روانى تان باشد.
6. هر گاه احساس تنهايى كرديد، از جاى خود برخيزيد و با ديگران ارتباط برقرار كنيد. ورزش هاى دسته جمعى انجام دهيد. ارتباط خود را با افراد شاد و با نشاط و اجتماعى (و در عين حال متدين) بيش تر كنيد و از گوشه گيرى جداً بپرهيزيد.
7. هميشه روى صفحه اى از كاغذ موضوعات مختلف علمى و غير علمى را يادداشت شده داشته باشيد تا بتوانيد اگر افكار مزاحم به سراغ تان آمد، موضوع و مسئله اى جايگزين داشته باشيد كه با اختيار خودتان در آن باره بينديشيد. به هر حال، هميشه موضوع جايگزين براى فكر كردن داشته باشيد.