مسلمین که به کعبه سجده میکنند چه فرقی با بودایی که مجسمه بودا رو پرستش میکنه دارد؟

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
با اندکی تامل روشن می شود که به هیچ وجه بین این دو رفتار سجده ما به سمت کعبه و سجده بودائیان در برابر مجسمه بودا تناسب و تشابهی وجود ندارد.
بر اساس دستور صریح قرآن ما مسلمانان موظفیم در وقت نماز به سوی خانه خدا که قبله ماست، به نماز بایستیم (1) و اجزاء نماز را چنان که به ما گفته شده، به جا بیاوریم که یکی از اجزا سجده است؛ پس ما به امر خداوند و به دستور او و مطابق با شکل و شیوه ای که او خواسته، این عمل را انجام می دهیم .
در فرهنگ اسلام سجده تنها بر خداوند جایز است . نمی توان بر دیگری سجده نمود . تفاوت میان دو ( سجده به سمت کعبه یا برای کعبه ) کاملاً روشن است؛ یعنی هیچ مسلمانی برای کعبه یا به کعبه سجده نمی کند، بلکه به سمت کعبه و برای خدا و بر خدا سجده می کند، در حالی که بودائیان بر مجسمه شخص «سیدارتا» سجده می کنند و چون به خدا به معنای مصطلح معتقد نیستند نمی توان گفت آنان به سمت مجسمه بودا و بر خدای خود سجده می کنند؛ بلکه آنان خود سیدارتا را لایق سجده و تعظیم می دانند.
البته مشکلی در مورد نوع و شکل عبادات بودایی نیست و چه بسا گفته شود این عمل بودائیان نوعی امر دورن دینی و نوعی دستور عبادی است، بر این اساس مسلمانان می گویند خداوند همان گونه که برای کیفیت سجده در نماز جزئیات و شروطی را ذکر فرموده، برای سمت و جهت فرد سجده کننده هم جهت خاصی را معین نموده است که سمت خانه خدا و کعبه باشد و بودائیان هم چه بسا نظیر همین ادعا را بیان نمایند.
یعنی ممکن است گفته شود در تفکر بودایی سجده بر مجسمه بودا عبودیت و پرستش او محسوب نمی شود و این امر دستوری درون دینی و بر اساس نوعی تکریم و تعظیم در برابر او باشد، اما مشکل اصلی ما با تفکراتی نظیر تفکر بودایی در شکل اعمال و عباداتشان نیست که در مورد آموزه های درون دینی ، ما به دین و آیینی خدشه نمی گیریم؛ بلکه اشکال ما مبنایی است و این که چرا بوداییان اصولا به خدای واحد با تعریف روشن و معین آن ایمان نیاورده و به انبیاء آسمانی و آموزه های آنان توجهی نمی کنند.
چنان که می دانید در آیین بودا خدا جایی ندارد، یعنی بودیسم در قاموس خود واژه مقدسی به نام خدا را حذف کرده است. و اصولا مبنا و معیار در بودیسم رسیدن به آرامش است چنان که دالایی لاما بزرگ ترین شخصیت بودایی در کتاب خود « بیداری » می نویسد:
«امکان دارد کسي با پذيرش خدا آرامش يابد و ديگري با انکار خدا، هر کسي بايد دنبال داروي مناسب خود باشد!». (2)
پس تکریم و تعظیم بودائیان در برابر بودا نوعی اظهار بندگی و تعظیم در برابر یک بنده و مخلوق است که به هدف رسیدن به بیداری و هدف غایی انسانی انجام می شود یا لااقل در مقام تجلیل از فردی است که به این درجه از کمال مورد نظر رسیده است ، در حالی که در فلسفه بندگی و عبدیت اسلامی اظهار عبودیت و تعظیم در برابر سایر انسان ها صحیح نیست مگر آنکه نوعی تقدیر و تشکر و تعظیم در برابر فردی باشد که خداوند امر به تکریم او داده مانند احترام و تعظیم در برابر والدین که به دستور خداوند انجام می شود و انجام این عمل در واقع مصداقی از تسلیم بودن در برابر پروردگار و بندگی در برابر اوست .
به علاوه در سجده به سمت کعبه هیج خصوصیتی از جانب بندگان لحاظ نشده و اگر خداوند از ما می خواست که به سمت هر مکان دیگری سجده کنیم چنین می کردیم و مبنا و معیار را که همان تسلیم بودن در برابر خواست خداوند است را رعایت می نمودیم ، در حالی که بودائیان چنین فلسفه ای در پس اعمال خود ندارند.

جهت مطالعه بیشتر:
1. کتاب نیم نگاهی به معنویت دالایی لاما، حمزه شریفی دوست، ناشر موسسه بهداشت معنوی، چاپ 1389.
2. سایت بهداشت معنوی بخش مقالات.

پى‏نوشت‏ ها:
1. بقره (2) آیه 149.
2. دالایی لاما ، بیداری ، (مترجم میترا کیوان‌مهر ) انتشارات علم - تهران ، چاپ اول ، ص 7.