ازدواج زنان پیامبر

پرسشگر گرامي با سلام سپاس از ارتباط تان با اين مرکز
قرآن از همسران پیامبر با لقب «ام المؤمنین» یاد کرده است (وَ أزْواجُهُ أمَّهاتُهُمْ)(1).
اعطای لقب «ام المؤمنین» به زنان پیامبر(ص) افزون بر جنبه احترام، بیانگر حرمت ازدواج با آنان است تا مؤمنان بدانند ازدواج با آنان همانند ازدواج با مادر خویش حرام است. نیز در آیه دیگری با صراحت تمام این حکم را بیان داشته : « وَلا أن تَنکِحُوا أزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أبَداً إنَّ ذَلِکُمْ کَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِیماً؛ بر شما روا نیست پس از رحلت پیامبر همسران او را به همسری خود درآورید که این کار نزد خدا بزرگ است»(2).
در مورد سبب نزول این حکم آمده است: برخی از منافقان و مخالفان پیامبر(ص) منتظر بودند با هدف خرد کردن شخصیت رسول خدا و مبارزه با او، پس از مرگش همسرانش را به عقد خود درآورند، و آن را آشکارا و با جسارت تمام بیان می‌کردند و رنجش پیامبر را فراهم می‌نمودند(3). حتی در تاریخ آمده است که برخی در زمره موافقان و اصحاب حضرت قرار داشتند چنین زمزمه‌ای داشتند؛ مثلاً بعد از آن که پیامبر با حفصه و ام سلمه ازدواج نمود، طلحه و عثمان گفتند: حال که محمد [ص] بعد از مرگ ما با زنان ما ازدواج میکند، به خدا سوگند بعد از مرگش ما زنانش را به همسری خواهیم گرفت. طلحه در نظر داشت با عایشه ازدواج کند و عثمان هم میگفت با ام سلمه ازدواج می‌نمایم.
این سخن رنجش پیامبر را در پیداشت که آیه «وَمَا کَانَ لَکُمْ أن تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلاَ أن تَنکِحُوا أزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أبَدًا إنَّ ذَلِکُمْ کَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِیماً؛ چرا کاری میکنید و حرفی میزنید که رنجش پیامبر را در پی دارد! بر شما روا نیست پس از رحلت پیامبر(ص) همسران او را به همسری خود در آورید که این کار نزد خدا بزرگ است.» نازل شد.(4)
بنابراین زمزمه ازدواج با همسران پیامبر نوعی مبارزه و توطئه برضد حضرت بود. اما خداوند با وضع حکم ویژه برای همسران و با دادن مقام ام المؤمنین به آنان و بیان حرمت ازدواج آنان پس از پیامبر، توطئه را خنثی کرد.
فلسفه حکم:
این حکم نوعی چاره اندیشی برای رویارویی با خطرات و تحریفات احتمالی در آینده است. اگر این حکم وجود نمی‌داشت، ممکن بود در آینده مشکلاتی متوجه اسلام گردد، چون که برخی با هدف انتقام گیری و توهین به ساحت مقدس پیامبر تصمیم داشتند پس از رحلتش، با همسران حضرت ازدواج نمایند و آن را با جسارت تمام ابراز میکردند، تا بدین طریق به جایگاه و حیثیت ایشان ضربه وارد نمایند، نیز اگر این حکم اختصاصی وجود نداشت و پس از رحلت پیامبر، جمعی با همسران حضرت ازدواج میکردند، ممکن بود این کار را وسیله سوء استفاده قرار دهند و به این بهانه برای خود پایگاه اجتماعی کسب کنند، یا به عنوان این که از درون خانه پیامبر آگاهی خاصی دارند و رهنمودها و تعلیمات ایشان بیش از دیگران است، به تحریف دین اسلام دست بزنند . منافقان از این روزنه مطالبی را میان مردم منتشر کنند که با مقام و شأن پیامبر ناهمخوان باشد..دستورات قرآن برای پیشگیری از انحرافات و فتنه ها است و حرمت ازدواج با زنان پیامبر نوعی چارهاندیشی و پاسداشت حریم رسول خدا و حفظ دین، نیز جلوگیری از تحریف و انحراف مکتب پیامبر به شمار میآید.
خداوندى كه بر اسرار نهان و آشكار آگاه است، براى بر هم زدن اين توطئه زشت يك حكم قاطع صادر فرمود . جلو اين امور را به كلى گرفت .در طول زندگى انسان گاه مسائل مهمى مطرح مى‏شود كه به خاطر آن ها بايد فداكارى و از خودگذشتگى نشان داد، و از بعضى از حقوق حقه خود چشم پوشيد، به خصوص اين كه هميشه افتخارات بزرگ مسئوليت هاى سنگينى نيز همراه دارد. همسران پيامبر افتخار عظيمى از طريق ازدواج شان با پيامبر كسب كردند. داشتن چنين افتخارى نياز به فداكارى هم دارد.به همين دليل زنان پيامبر بعد از او ميان امت اسلامى بسيار محترم مى‏زيستند، از وضع خود بسيار راضى و خشنود بودند. آن محروميت را در برابر
افتخارات ناچيز مى‏شمردند.(5 ).
احترامی که اسلام برای همسران پیامبر(ص) قائل است، تا حدود زیادی جبران این محرومیت را می کند . افزون بر این همسر
حضرت بودن افتخار بزرگی است که لازمه اش برخی محرومیت ها می باشد .

پینوشت ها:
1. احزاب(33) آیه 6.
2. همان، آیه 53.
3. طبرسی، مجمع البیان ،تهران ، وزارت فرهنگ، 1380، ج 8، ص 366.
4. السيد ابن طاووس، الطرائف في معرفة مذاهب الطوائف، چاپ اول، 1399 ، خيام - قم، ص 492.
5 . تفسير نمونه، ج‏17، ص: 405