پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
آری ؛ خداوند متعال راه توبه و برگشت را به روی انسان ها گشوده است . آنان می توانند با توبه و استغفار، گناهان واشتباهات گذشتة خود را جبران کنند .
اما این به این معنا نیست که انسان توبه کننده از گناه با انسان بی گناه مساوی است؛ بلکه بین آن دو فرق بسیاری است که به سه نمونه اشاره می کنیم:
1- کوچک ترین آن ها این است که انسان آلوده به گناه بعد از توبه باید تا مدت ها بکوشد و آثار سیاهی گناه در روح و جانش را پاک کند.
امام باقر (ع) می فرمایند:
«ما من عبد الا و فى قلبه نکتة بیضاء فاذا اذنب ذنبا خرج من النکتة نکتة سوداء فان تاب ذهب ذلک السواد و ان تمادى فى الذنوب زاد ذلک السواد حتى یغطى البیاض فاذا غطى البیاض لم یرجع صاحبه الى الخیر ابدا و هو قوله تعالى: کلا بل ران على قلوبهم ما کانوا یکسبون؛ (1) در قلب هر بندهاى نقطه سفیدى وجود دارد. چون گناهى کند نقطه سیاهى از آن سفیدى خارج مىشود. اگر توبه کند آن سیاهى برطرف مىشود و اگر در گناه فرو رود و ادامه دهد سیاهى قلب زیاد مىشود تا این که تمام سفیدى قلب را مىپوشاند. هر گاه سفیدى پوشیده گردد چنین قلبى هیچ گاه به خیر باز نخواهد گشت».
این معناى فرموده خداوند است که نه چنین است بلکه آن چه مرتکب مىشدند زنگار بر دل هایشان بسته است. سپس امام باقر (ع) آیه چهاردهم سوره مطففین را یادآور شده اند
آیات قبل از این آیه قرآن کریم می فرماید :
«ویل یومئذ للمکذبین* الذین یکذبون بیوم الدین* و ما یکذب به الا کل معتد اثیم* اذا تتلى علیه أایتنا قال اسطیرالاولین»؛ (2)
در این آیات از کسانى سخن رفته است که آیات خداوند و روز جزا را انکار مىکنند. ریشه این انکار، تجاوز از حدود الهى و گناه معرفى شده است.
روشن است پاک نگه داشتن دل از گناه بسیار آسان تر از پاک کردن سیاهی گناه در روح و جان آدمی بعد از انجام آن است.
2- انسانی که مدتی آلوده به گناه بوده در حقیقت به همان اندازه از مسیر حق و حقیقت دور شده و بعد از توبه باید نیروی بسیاری از ایمان در خود ایجاد کند که بتواند این کج راهه رفته را برگردد. این در حالی است در این مدت زمان انسانی که خود را از گناه دور کرده است در مسیر هدایت الهی حرکت می کرده است. حتی قضیه به این جا ختم نمی شود زیرا انسانی که از مدتی مسیر حق و حقیقت دور شده، علاوه بر جبران گذشته باید به گونه ای در مسیر الهی حرکت کند که خود را به انسان مومن برساند. بدیهی است که اینها خود سبب فاصله بسیاری بین این دو می شود.
3- گناه اعمال صالح گذشته را نابود مىکند؛ یعنى آثار اعمالى را که مورد قبول خداوند بودهاند از بین مىبرد. لذا انسانی که مدتی آلوده به گناه بوده در حقیقت به همان اندازه از مسیر حق و حقیقت دور شده و بعد از توبه باید به اندازه ای زحمت بکشد تا اعمال نیک حبط شده را به نامه عمل برگرداند. در حالی که انسانی در مسیر هدایت الهی حرکت می کرده در زمانی که انسان توبه کار مشغول جبران گذشته است در حال خوشه چینی از کارهای نیک و ذخیره برای قیامت خویش است.
امیدواریم در تمام شئون زندگی شاد و خرم باشید.
پی نوشت ها :
1. ثقة الاسلام كلينى، الكافي، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 هجرى شمسی، ج2، ص 273 .
2. مطففین (83) آیات 10 - 13.
