آيا شکستن تخم مرغ در زير چرخ خودور يا قرباني کردن و ماليدن خون به خودرو مبناي شرعي دارد يا خير ؟
پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز.
این قبیل کارها اموری برای دفع بلا و چشم زخم محسوب می شود ؛ در نتیجه بد نیست ابتدا به اصل مساله چشم زخم نگاهی دقیق بیندازیم :
در عصر پیامبر(ص) میان قبیله بنی اسد بد چشمانی بودند که چشمان شان اثرات به خصوصی در اشیا مینهاد. اینان تصمیم گرفتند با چشم خویش پیامبر را صدمه و زیان بزنند که آیه: «و إنْ یکاد الّذین...»(1) نازل شد.
در هر حال اصل تاثير گذاري چشم امري حقيقي است، چنان كه حضرت یعقوب به فرزندانش فرمود: «ای فرزندانم! از یک در داخل نشوید و از درهای گوناگون وارد شوید».(2) مفسران نقل نمودهاند که وي بیم آن داشت که مردم به فرزندانش رشک برده و مورد چشم زخم واقع شوند، زیرا احتمال میداد که وقتی یازده برادر جوان و رشید با هم وارد بر عزیز مصر شوند، مورد چشم زخم قرار گیرند.(3)
امیرمؤمنان میفرمایند: «چشم زخم حق است . توسّل به دعا برای دفع آن نیز حق است».(4)
حقیقت این مسئله از دیدگاه دانش بشری به طور دقیق و کامل مشخص نمیباشد،اما نظریه هایی ابراز شده ، از آن جمله بعضی از دانشمندان معتقدند در برخی از چشمها نیروی مغناطیسی خاصی نهفته است که کارآیی زیادی دارد، حتی با تمرین و ممارست میتوان آن را پرورش داد. اگر چه مسئله از جهت علمی کاملاً روشن نباشد، اما جایی برای انکار اصل این عامل وجود ندارد . اما مهم راه كارهاي مقابله با اين امر خطرزا است .
در روایات وارد شده که پیامبر برای دفع اين خطرات از امام حسن و امام حسین(ع) این دعا را خواندند: «أعیذکما بکلمات التامة و أسماء اللَّه الحسنی کلّها عامة، مِن شر السامة و الْهامة، و مِن شرِّ کل عینٍ لامة، و مِن شر حاسدٍ إذا حسد؛
شما را به کلمات تامه و اسمای حسنای خداوند از شر مرگ و حیوانات موذی و هر چشم بد و حسود آن گاه که حسد ورزد میسپارم».(5)
حضرت امام صادق(ع) فرمود: « چشم [زخم] حق است .... اگر در این مورد ترسیدی ، پس سه بار بگو: ما شاءالله لا قوّه إلاّ بالله العلیّ العظیم،(6)
در هر صورت پذیرش وجود چشم زخم، نباید آدمی را به دامان خرافه و امور عوامانه سوق دهد. در خصوص تخم مرغ شکستن هم مدرکی در منابع دینی وجود ندارد . این قبیل کارهای اسراف گونه با تعالیم و فرهنگ دینی و عقل هم فاصله دارد . پناه بردن به برخی امور خرافی برای دفع چشم زخم موجب توهین به دین و خلاف شرع است .
اما در مورد قربانی کردن در امور مختلف وارد شده که قربانی حج و عقیقه نوزاد از آن قبیلند ؛ اما در خصوص قرباني به جهت دفع بلا و صدقات بايد گفت :بر اساس پاره اي روايات ريختن خون حيوانات و صدقه دادن گوشت آن يا اطعام مومنان امري مطلوب و محبوب خداوند است .در برخي روايات آمده :
«إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ إِرَاقَةَ الدِّمَاءِ- وَ إِطْعَامَ الطَّعَامِ وَ إِغَاثَةَ اللَّهْفَانِ؛ (7) خداوند ريختن خون(قرباني) و طعام دادن و دستگيري از دردمندان را دوست مي دارد ». در نتيجه اين نوع خون ريختن و قرباني نمودن مخصوصا اگر با صدقه دادن گوشت قرباني باشد، امري بسيار مطلوب است . هر صدقه اي موجب دفع بلا خواهد بود . اما ماليدن خون و ... رفتارهايي عوامانه و غير مستند است که مشابه این کار در دوران جاهلیت انجام می شد ( بعد از قربانی خون آن را جهت تقرب به بت ها می مالیدند) . چه بسا از آن جا كه موجب گسترش نجاست مي شود، امري نادرست محسوب گردد .
پینوشتها:
1. قلم (68) آیه 51.
2. یوسف (12) آیه 67.
3. این قول به مفسرانی همچون ابن عباس، قتاده و ضحاک نسبت داده شده است.
4. نهج البلاغه، حکمت 400.
5. كافي ، كلينى ، نشر دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 هجرى شمسى، ج 2 ،ص 569
6. بحارالانوار، علامه مجلسي ، نشر اسلاميه ،بي تا، ج60، ص 26
7. همان ، ص 22.
