پرسش 1:
بله عنوان چگونگي وجود جن و امکان ارتباط با انسان شرح به نوجوانان در برابر اين پرسش ها چه پاسخي بدهيم: 1- وجود جن چگونه است ؟ 2- آيا ارتباط انسان و جن امکان دارد ؟ 3- و اگر دارد، چگونه ؟ 4- آيا جن هم مثل انسان به غذا و ... نياز دارد ؟ 5- و ساير اطلاعات بيشتر در اين مورد

پاسخ:
براي پاسخ به سوالاتي که در نامه خود مطرح کرده ايد و سوالاتي مشابه به ان پاسخ ذيل تقديم مي شود. اگر بعد از مطالعه ابهامي باقي ماند ،در نامه بعدي در خدمت شما خواهيم بود.
جن موجودي است که از حس، پنهان است و عقل و قدرت دارد.
از آيات قرآن استفاده مي‏شود که آنها مکلّف به تکاليف الهي است.
درباره جن افسانه‏ها و داستان‏هاي خرافي بسياري ساخته‏اند، ولي اصل وجود آن و صفات ويژه‏اي که در قرآن براي جن آمده، مطلبي است که هرگز با علم و عقل مخالف نيست.
جن‏ها مانند انسان‏ها داراي دو گروهند: مؤمنان صالح و کافران سرکش.
ويژگي‏هاي ذيل در مورد جن، از آياتي استفاده مي‏شود:
1- موجودي است که از شعله آتش آفريده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفريده شده.(1)
2- داراي علم و ادراک و تشخيص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال است.(2)
3- داراي تکليف و مسئوليت است.(3)
4- گروهي از آن‏ها مؤمن صالح و گروهي کافرند.(4)
5- داراي حشر و نشر و معادند.(5)
6- قدرت نفوذ در آسمان‏ها و خبرگيري و استراق سمع داشتند و بعداً منع شدند.(6)
7- با بعضي از انسان‏ها ارتباط برقرار مي‌کردند و با آگاهي محدودي که نسبت به بعضي از اسرار نهاني داشتند، به اغواي انسان‏ها مي¬پرداختند.(7)
8- ميان آن‏ها افرادي يافت مي¬شوند که از قدرت زيادي برخوردارند، همان گونه که ميان انسان‏ها چنين است.(8)
9- قدرت بر انجام بعضي از کارهاي مورد نياز انسان را دارند.(9)
10- خلقت آن‏ها روي زمين قبل از خلقت انسان‏ها بوده است.(10)
از آيات استفاده مي‏شود بر خلاف تصور مردم که آن‏ها را «از ما بهتران» مي‌دانند، انسان برتر از آن‏ها است، به دليل اين که تمام پيامبران الهي از ميان انسان‏ها برگزيده شدند. جنّيان به پيامبر اسلام که بشر بود، ايمان آوردند و از او پيروي کردند. اصولاً واجب شدن سجده در برابر آدم بر شيطان (که بنا به تصريح قرآن از بزرگان طايفه جن بود).(11) دليل بر فضيلت نوع انسان بر جن مي‌باشد.
جهات خرافي و غير منطقي به اين موجود داده شده که وقتي جن گفته مي‏شود، بعضي از خرافات با آن تداعي مي‏شود، از جمله اين که آن‏ها را با شکل هاي غريب و وحشتناک موجوداتي دُم دار و سم دار مي¬کشند و اينان را موذي و پر آزار، کينه توز و بدرفتار مي¬دانند که ممکن است از ريختن يک ظرف آب داغ در يک نقطه خالي، خانه‏هاي بسياري را به آتش کشند!
هيچ دليلي بر انحصار موجودات زنده به آن چه مي¬بينيم نداريم، بلکه دانشمندان علوم طبيعي مي¬گويند موجوداتي را که انسان با حواس خود مي¬تواند درک کند، در برابر موجوداتي که با حواس قابل درک نيستند، ناچيز است. بنابراين موجودات و حقايقي وجود دارند که اگر چه به حس انسان داخل نمي‌شوند، اما حقيقتاً وجود دارند.
آيا جنيان پيغمبراني از جنس خود داشته‏اند؟ در قرآن مجيد آمده است که در قيامت به خلايق خطاب مي‏شود: «اي جمعيت جن و انس! بگو رسولاني از خودتان به سوي شما نيامدند که آيات مرا برايشان بازگو مي‏کردند و از چنين روزي شما را بيم مي‌دادند؟!»(12) ولي بيشتر مفسران بر آن هستند که کلمه «منکم» (از شما) دليل بر اين نيست که پيامبران هر دسته، از جنس خودشان مي¬باشند. اين را نظير آيه «يخرج منهما اللؤلؤ و المرجان»(13) گرفته‏اند که مرواريد و مرجان فقط در آب‏هاي شور حاصل مي‌شود اما در آيه به آب‏هاي شور و شيرين نسبت داده شده است. نيز در عرف مردم گفته مي‌شود نان و شير خوردم، حال آن که خوردن فقط مربوط به نان است و شير آشاميده مي¬شود، پس مي‌تواند منظور از رسولان، رسولان انساني باشد که براي هدايت انسان و جن آمدند.
در حديثي از اميرمؤمنان(ع) آمده که پيامبري به نام يوسف به سوي آنان برانگيخته شد، ولي او را کشتند، اما بين مفسران و انديشمندان اختلافي نيست که پيامبر اکرم براي جن و انس مبعوث بوده و عده‏اي از جنيان طبق آيات و روايات متواتر به حضرت ايمان آورده و مسلمان شده‏اند. چگونگي مسلمان شدن جمعي از آنان در بعضي از روايات آمده است. از روايات استفاده مي¬شود پيامبر و ائمه نمايندگاني از خود آن‏ها برايشان مي¬گماشتند. نيز بعضي از آن‏ها داوطلبانه از محضر پيامبر مطالبي مي¬آموختند، سپس به تبليغ آن در قوم خود مي¬پرداختند.
ارتباط با جنيان: از روزگاران قديم بين انسان و جن، شيوه‏هاي مختلفي از روابط بوده است. بعضي از گونه‏هاي اين روابط را که در قرآن و روايات و سخنان دانشمندان ذکر شده اشاره مي¬کنيم:
أ) پناه بردن به جن: در قرآن مجيد آمده «و همانا مرداني از انس به مرداني از جن پناه مي¬بردند، پس به سختي‏هاي ايشان مي¬افزودند».(14)
رسم عرب چنين بود که هرگاه به بيابان هولناکي مي¬رسيدند، به جن آن وادي پناه مي¬بردند. در اسلام از اين کار نهي شده و بايد به خدا پناه برد که آفريننده جن و غير جن است. در بعضي روايات توصيه شده که در چنين مواقعي خوب است اذان بگوييد تا از شر جنيان سرکش در امان بمانيد.
ب) تسخير جن: بين فقها اختلاف است که آيا جايز است جنيان را تسخير کرد و آن‏ها را به خدمت گرفت؟ در اين باره نظر قطعي و دقيق ارائه نشده، در مجموع مي¬توان گفت اگر اين کار نسبت به مؤمنان جن باشد و مايه آزارشان گردد، جايز نيست، ولي اگر مايه آزارشان نشود، روا مي‏باشد.
البته به کارگرفتن آن‏ها براي کارهاي نامشروع حرام است.
چگونه جنيان مي¬توانند به شکل‏هاي مختلف در آيند؟
جنيان موجود مادي و داراي اجسام لطيفي هستند که قدرت دارند به شکل‏هاي مختلف در آيند و گاهي هم خداوند به حسب مصالح آن‏ها را به صورت‏هاي گوناگون در مي¬آورد.
و اين که خداوند به آن‏ها چنين قدرتي داده که به هر صورتي بخواهند در آيند.(15)
جنيان موجودات بسيار لطيف و انعطاف پذيرهستند مانند هوا که قابل انبساط و انقباض هستند. گاهي به صورت آدم، گاهي موجودات کوچک، گاهي موجودات بزرگ با بدن‏ها و چشم‏ها و موهاي عجيب نمودار مي¬شوند؛ يعني ظاهر شدن براي انسان به صورتي خاص، نه آن که از ماهيت حقيقي خود خارج شوند و تغيير ماهيت دهند، بلکه به اين معنا در قوه حس و ادراک انسان به صورت‏هاي مختلفي محسوس مي¬شوند، بدون آن که تغيير ماهيتي صورت گيرد.
براي توضيح بيشتر رجوع کنيد به کتاب جن و شيطان، تحقيق قرآني، روايي و عقلي، تأليف علي‌رضا رجالي تهراني.
پي‌نوشت‏ها:
1. الرحمن (55) آيه 15.
2. آيات مختلف سوره جن.
3. آيات سوره جن و الرحمن.
4. جن (72) آيه 11.
5. همان، آيه 15.
6. همان، آيه 9.
7. همان، آيه6.
8. نمل (27) 39.
9. سباء (34) آيه 12 - 13.
10. حجر (15) آيه 27.
11. کهف (18) آيه 50.
12. انعام (6) آيه 130.
13. الرحمن (55) آيه 22.
14. جن (72) آيه 6.
15. دائرة المعارف تشيع، ج 5، ص 450 - 452.

باسلام وآرزوي سلامتي براي شما وخانواده محترمتان ؛
پاسخ در چهار محور ارائه مي شود:
1- در اجابت دعا عوامل و شرايط مختلفي تأثير گذار است . برخي شرائط به زمان و مکان دعا يا اجابت مربوط است . برخي به( دعا کننده ) و برخي نيز به( دعا شونده ) ، مربوط است چنان که شرائط نيز به خود دعا و کيفيت آن تعلق دارد . انبيا و ائمه به عنوان دعاکننده ، مستجاب الدعوه هستند ليکن دعا شونده گان يک سري لياقت ها و شايستگي هايي بايد داشته باشد تا دعا در حق آنان مستجاب گردد. در غير اين صورت دعاي آنان نيز موثر نخواهد شد،و اين نقص دعا شونده است نه دعا کننده .
يکي از انبيا براي قبول توبه فردي از بني اسرائيل دعا کرد و از پيشگاه حق تعالي از آن فرد شفاعت نمود . خداوند وحي فرستاد :«به عزت خودم سوگند ،اگر همه اهل آسمان ها و فرشتگان در حق آن فرد دعا کنند و شفاعت نمايند ، تا لذت و شيريني گناه در دل آن فرد است ، گناهش را نخواهم بخشيد» ( 1 )
قرآن کريم به پيامبر اسلام (ص) دستور مي دهد که براي منافقان دعا نکند که دعا در حق آنان بي فايده است .بعد تأکيد مي فرمايد :اگر به جاي يک بار هفتاد مرتبه ، (و بلکه بيشتر و هفتصد مرتبه ) از خدا بخواهي که منافقان را بيامرزم ،هرگز اين کار را نخواهم کرد(2 ).
عدم اجابت دعاي پيامبران يا امامان به خاطر عدم وجود شرائط و شايستگي لازم دعا شونده است نه دعا کننده .
گناهان و معصيت هاي افراد مانع استجابت دعاي امام زمان (عج) در حق شيعيان مي شود چنان که اميرالمومنين (ع) مي فرمايند :« المعصيه تمنع الاجابه (3 )؛ گناه مانع اجابت دعا است» .
2- در اجابت دعا (فوريت زماني ) نيست . گاهي ممکن است دعا اجابت گردد ليکن زمان تحقق و بر خورداري از آن به خاطر منافع بيشتر و مصالح مهم تر به تأخير افتد . چنان که حضرت يوسف (ع) در برابر در خواست زليخا مي گويد : پروردگارا !براي من زندان دوست داشتني تر است از آنچه که مرا بدان دعوت مي کنند.اگر کيد زنان را از من دور نگرداني، ممکن است به آنها ميل کنم و در شمار نادانان در آيم (4 ) . خداوند مي فرمايد : دعاي يوسف(ع) را اجابت کرديم و مکر زنان را از او دور نموديم . ليکن پس از تحمل سال ها زندان ، پاکي و بي گناهي يوسف (ع) هم چون آفتاب نيم روز ، روشن شد . حضرت ابراهيم (ع) سال ها از خداوند تقاضاي فرزند نمود ، دعاي آن حضرت مستجاب شده بود ليکن ، زمان تحقق آن به تأخير افتاد و حضرت ابراهيم (ع) پس از هشتاد سالگي صاحب فرزند شد . بنابراين هر چيزي شرايط و موقعيت هاي خاصي دارد که در زمان و شرا يط خود تحقق خواهد يافت.
3-دعا يکي از عوامل شکل دهنده و تأثير گذارنده در حوادث جهان است و در کنار حوادث و علل ديگر عمل مي کند. اگر قرار باشد که با دعا همه چيز در جهان حادث شده و اتفاق افتد ، پس علل و اسباب ديگر و قوانين و سنت هاي خداوند چه نقشي خواهند داشت؟ اگر قرار باشد که با دعا ،تمام بيماران شفا يابند ، بايد تمام نظام و اسباب عالم برچيده شود و همه انسان ها تا ابد در دنيا زنده بمانند ، در حالي که مرگ و رفتن از دنيا يک سنت قطعي و تخلف ناپذير الهي است. بنابراين دعاها در چنين موردي ، در کنار عوامل ديگر تحقق مي پذيرد.
4- اين نکته، تکميل کننده نکته پيشين است . نحوه اجابت دعاها مختلف است. اجابت دعا هميشه به معناي آن نيست که طبق خواست شخص دعا کننده اتفاق افتد ، بلکه دعا فوايد بسياري دارد و نحوه اجابت آن مختلف است. دعا باعث ارتباط بنده با خدا ، موجب ثواب و پاداش الهي ، دفع ضرري که مقرر شده بود ، خير و مصلحت ديگري براي دعا کننده و دعا شونده است و چيزهاي بسيار ديگر که در روايات آمده است.

پي نوشت ها :
1-ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي ، رساله لقاء ا....، ص 60 .
2-توبه(9) آيه 80
3-غررالحکم ،ترجمه محمد علي انصاري ، ص 32.
4-يوسف (12) آيه 32 .