نماز ناب

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
از آيات و روايات استفاده مي شود كه نماز كامل و حقيقي نمازي است كه با حضور قلب و خلوص نيت و همراه با يقين باشد. از امام رضا (ع) نقل شده است:
«لا صلاة الا باسباغ الوضو‌ء و احضار النية و خلوص اليقين و افراغ القلب و ترك الاشتغال و هو قوله: "فاذا فرغت فانصب و الي ربك فارغب؛ (1) نماز كامل بايد با وضوي كامل، با حضور قلب، خلوص يقين، خالي بودن فكر و ذهن و قلب از توجه و اشتغال به دنيا باشد؛ همان طور كه خطاب به پيامبر آمده است: "هنگامي كه فارغ شدي، به نماز بايست و به سوي پروردگارت بشتاب"».
البته بدان معنا نيست كه: اگر نماز با اين ويژگي ها نبود، باطل است و يا پذيرفته نيست و يا گناه دارد؛ بلكه مي توان مراتب متعددي براي نماز و نمازگزار تصور كرد. هر چه درجه و مرتبه كمال معنوي بالاتر باشد، نماز بهتر و از درجه حضور قلب بالاتري برخوردار خواهد بود.
بزرگان براي به دست آوردن حضور قلب در نماز و عدم حواس پرتي در نماز، عواملي را ذكر كرده اند كه مهم ترين آن ها عبارت اند از:
1. شناخت و آگاهي:
هر مقدار معرفت و شناخت انسان به حق تعالي و صفات و اسماي حُسنايش بيش تر باشد، عشق و محبتش نسبت به خدا و شوق خلوت نمودن و سخن گفتنش با خدا نيز بيش تر خواهد بود. شناخت و معرفت پروردگار سبب مي شود كه انسان خداوند را ناظر و حاضر ببيند و در برابر ش خاضع و خاشع باشد. مطالعه كتاب هايي در اين زمينه مفيد است؛ از جمله:
- نماز عارفانه، اثرجواد محدثي.
- نماز، اثر حسين انصاريان.
2. اهميت دادن به نماز:
ميزان حضور قلب در نماز، به ميزان همت آدمي و ميزان شناخت و آگاهي نمازگزار و اهميت و ارزشي بستگي دارد كه براي نماز معتقد است؛ زيرا قلب، تابع همت و شوقي است كه از معرفت بر مي خيزد. هر اندازه كه همت و شوق انسان بيش تر باشد، قلبش هم بيش تر نزد نماز خواهد بود. هر اندازه كه همت و شوق انسان بيش تر باشد، غفلتش از غير نماز بيش تر خواهد بود. كسانى كه نماز را سرسرى مى گيرند و نسبت به آن بى توجه هستند و به اهميت نماز توجهى ندارند، حضور قلب نخواهند داشت.
3. جلوگيرى از هرزگى قوه خيال:
يكى از بزرگ ترين عوامل حواس پرتى در نماز، ‌هرزگى و پراكندگى قوه خيال است. اگر قبل از نماز چند دقيقه اى به وسيله ذكر خدا و مناجات و خواندن نمازهاى مستحبى و تلاوت قرآن، خود را آماده نماز كنيم، ‌ذهن از حواس پرتى و پراكندگى و از توجه به كثرت، به سوى وحدت متوجه مى شود. ‌در نتيجه، در نماز فكر انسان به اين طرف و آن طرف متوجه نمي شود. كسى كه قبل از نماز با ديگرى بگو مگو و بحث داشته يا خوشحال يا ناراحت شده، اگر فوراً وارد نماز شود، نمازش تحت تأثير آن افكار خواهد بود و حضور قلب نخواهد داشت.
4. ترك گناه:
كسى كه مبتلا به ‌تهمت، غيبت و گناهان ديگر مي باشد، براى او قلبى نمانده است تا در آن خدا جلوه كند. هر چه هست، غير خدا است.
دل ز دل بردار اگر بايست دلبر داشتن دلبر و دل داشتن نَبْوَد طريق عاشقان
گناه، لذت مناجات را از انسان مى گيرد و با گرفتن لذت شيرينى عبادت، حضور قلب هم خواهد رفت.
5. فهم معاني نماز به همراه آمادگي قبل از نماز و رعايت مستحبات نماز.
6. استمداد از پروردگار و توسل به اهل بيت(ع) و اظهار عجز و ناتواني به محضر ايشان.
در صورت نياز به توضيحات، در نامه هاي بعدي بفرماييد تا توضيح بيش تري داده شود. همچنين مي توانيد با شماره (09640) بدون كد، تماس بگيريد.
پي نوشت:
1. علامه مجلسي، بحار الانوار، مؤسسه الوفاء، بيروت، 1404 ه ق، ج 81، ص 243.
موفق باشید.