حق الناس

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
حق الناس را مي توان به دو دسته تقسيم كرد. حق الناس مالي و غير مالي. كسي كه حقي يا مالي را از ديگران ضايع كرده باشد، نخست بايد از اين گناه بزرگ توبه كند، و از خدا عذر خواهي نمايد. زيرا در درجه اول قانون خدا نا ديده گرفته شده، يعني اول حق الله ضايع شده، سپس حق الناس. پس از توبه و استغفار، جبران حق الناس واجب است، مالي باشد يا غير مالي. اگر حقي كه از ديگران ضايع شده، غير مالي باشد. يعني جنبه آبرويي داشته باشد مثلاً غيبت كسي را كرده يا تهمت زده، يا فحش داده، توهين يا تمسخر كرده ، در صورت امكان بايد رضايت آن شخص را به دست آورد، و از او حلاليت بطلبد. و اگر كسب حلاليت، و بازگو كردن غيبت و تهمت و مانند آن براي آن شخص موجب فساد مهم‏تري مي‏شود، مثلا باعث دشمني و كدورت، اختلاف و كينه مي شود ،لازم نيست به او بگويد، بلكه بايد توبه واقعي كند، و براي آن شخص طلب مغفرت نمايد. و بهتر است به عنوان رد مظالم كارهاي خيري انجام دهد، و با نيت خود ثوابش را هديه كند به كسي يا كساني كه حق غير مالي آنان ضايع شده، چه آن اشخاص را بشناسد يا نشناسد. ولي اگر حق الناس جنبه مالي داشته باشد، مثلا پولي را از كسي غصب كرده، يا سرقت نموده، يا در معامله كم فروشي كرده، يا پول زيادتري گرفت، بايد به يكي از صورت هاي زير عمل شود.
الف- در صورتي كه طرف را مي‏شناسد، رضايتش را حاصل كند.
ب- اگر صاحبش را نمي‏شناسد از طرف او به فقرا صدقه بدهد.
ج- اگر صاحبش فوت كرده به ورثه او رجوع نمايد، و از آنها رضايت بطلبد.
د- اگر فعلاً قدرت مالي ندارد، هر وقت قدرت مالي پيدا كرد در اولين فرصت حق مردم را بدهد.
ه- اگر نتوانست، وصيت كند تا بعد از مرگش ورثه رضايت صاحب مال را جلب كنند.
و- در صورتي كه به هيچ وجه امكان جبران نداشته باشد و يا ورثه اي نداشته باشد، توبه واقعي نمايد و خيرات معنوي به صاحب حق هديه كند ان شاءالله خداوند عالم او را ببخشد و طوري صاحب حق را با لطف و كرم خود راضي نمايد.
موفق باشید.