شنیده ام که هررنجی به مومن برسدکفاره گناه اومیشود.اگر این رنج دراثربی احتیاطی باشد مثلا چیزی راگم کند یا به خاطربی احتیاطی اتقاقی برایش بیفتد بازهم غم ورنج او کفاره گناهانش است؟

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
از ديدگاه قرآن و روايات سختي‌ها و بلاها و گرفتاري‌ها،‌ حكمت‌هاي مختلفي دارد كه يكي از آنها كفاره گناهان بودن است در نتيجه تنها حكمت و دليل رنج ها و گرفتاريها گناهان نيست. بلكه گناه يكي از عوامل درد و رنج است و خداوند در قرآن كريم تصريح فرموده است كه بين عمل و جزا رابطه تكويني وجود دارد و مي فرمايد: وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْديكُمْ ؛ (1) هر مصيبتي كه به شما مي‌رسد،‌به خاطر كارهايي است كه انجام داده‌ايد. در آيه ديگري مي فرمايد: ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذيقَهُمْ بَعْضَ الَّذي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ(2) فساد در خشكي و دريا به خاطر اعمال مردم آشكار شد تا نتيجه بعضي از اعمالي را كه انجام داده‌اند، ‌به آنان بچشاند، شايد بازگردند.
در روايتي پيامبر اكرم (ص)مي فرمايد: «إِذَا كَثُرَتْ ذُنُوبُ الْمُؤْمِنِ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ مِنَ الْعَمَلِ مَا يُكَفِّرُهَا ابْتَلَاهُ اللَّهُ بِالْحُزْنِ لِيُكَفِّرَهَا بِهِ عَنْهُ (3) هر گاه گناهان مومن زياد گردند، و عمل [نيكي] نداشته باشد كه كفاره آنها باشد، خداوند او را گرفتار پريشاني و اندوه مي كند تا كفاره گناهان او باشد» و حضرت علي (ع) مي‌فرمايد : فما من بلية و لا نقص رزق إلا بذنب حتى الخدش و الكبوة و المصيبة؛ (4) هيچ بلايي و كم شدن روزي نيست مگر به واسطه گناه،‌حتي خراش‌ها و زخم‌هاي بدن و افتادن روي زمين و هر مصيبتي ديگر. در روايت ديگري مي فرمايد: إِنَّ الْبَلَاءَ لِلظَّالِمِ أَدَبٌ وَ لِلْمُؤْمِنِ امْتِحَانٌ وَ لِلْأَنْبِيَاءِ دَرَجَةٌ وَ لِلْأَوْلِيَاءِ كَرَامَةٌ ؛ (5) بلاها براي ظالم تـأديب و براي مؤمنان امتحان و براي پيامبران درجه و براي اوليا كرامت و مقام است.
در نتيجه از اين آيات و روايات به دست مي آيد كه تمام رنج ها و گرفتاريهاي مومنين نتيجه و كفاره گناهان آنهاست چرا كه بر اساس روايات برخي گناهان جز به وسيله بلا و سختي جبران نمي شود.
اما در پاسخ اين سوال شما كه آيا اين رنج ها كه كفاره گناهان محسوب مي شوند شامل رنج هايي كه منشأ آنها بي احتياطي از سوي خود انسان ها است هم مي شود يا نه؟ مي گوييم كه اولا؛ ظاهر آيات و روايات عام است و به گناه خاصي مقيد نشده است در نتيجه همه گرفتاري‌ها حتي رنج ها حاصل از بي احتياطي را هم دربر مي‌گيرد. ثانيا؛ در بعضي روايات حتي گناهاني را كه از روي غفلت و سهو و نسيان از انسان سر مي زنند را كفاره گناهان دانسته شده است چنانكه امام صادق(ع) فرمود: «و چه بسا! برخي از شيعيان ما، در آغاز كار، «بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم» را فراموش مي كنند و وا مي گذارند! در نتيجه؛ خدا به گرفتاري و بلا، دچارشان مي كند، براي اينكه آگاه و بيدارشان سازد! تا شكر و ثناي او را بجاي آورند. و در آن گرفتاري و بلا، لكّه ننگ و تقصير و كوتاهي آنان را [به هنگام ترك بسم اللَّه] بزدايد! (6) در نتيجه از ديدگاه آيات و روايات تمام رنج ها و گرفتاريها ممكن است كفاره گناهان باشند و اختصاص آن به رنج هاي خاص نيازمند دليل است.
پي نوشت ها:
1. شوري (42)، آيه 30.
2. روم (30)، آيه 41.
3. علامه مجلسي، بحار الانوار ، مؤسسة الوفاء بيروت ، لبنان، 1404 ه. ق، ج7، ص157.
4. شيخ صدوق، الخصال، انتشارات جامعه مدرسين قم، دو جلد در يك مجلد، 1403 ه. ق، ج 2، ص 616.
5.علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت ، لبنان، 1404 ه.ق، ‌ج 78، ص 198.
6. ر.ك. تفسير امام حسن عسكري، قم، انتشارات مدرسه امام مهدي، چاپ اول، 1409ه ق، ص22به بعد.
موفق باشید.