سلام علیکم
من در یک شرکت کار می کنم. در کار خود کوتاهی نمی کنم. اگرچه با هدف راه انداختن کار کار می کنم ولی بعد ازشنیدن یک برنامه دینی متوجه شدم کارم یک چیز کم دارد. می خواستم بدانم اهل بیت چه نیتی به غیر از تامین معاش برای ما توصیه کرده اند .چه نیاتی در کار می توان داشت که برای ما آ شکار کرده اند که در اخبار و احادیث آ مده است و کار را باعث ترقی برای آخرت می کند
با تشکر
خداحافظ
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
يكي از چيزهايي كه در روايات مورد تأكيد قرار گرفته است نيت است و در اين رابطه روايات متعددي وارد شده است ، در روايتي پيامبر گرامي اسلام(ص) مي فرمايند:«إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّات» (1) به درستي كه اعمال و كارهاي انسان به نيت ها وابسته است.
نيت در فرهنگ اسلام، جان عمل است، و خلوص نيت شرط صحت عبادات مي باشد. يكي از تفاوت هاي اساسي ميان قوانين الهي و قوانين بشري، نيت است. قوانين الهي دو بعدي است؛ يعني هم به حسن عمل كار دارد و هم به حسن فاعل و تكامل معنوي وي. (2) يعني اين كه هم كار بايد كار خوبي باشد و هم فاعل نيت خير داشته باشد. در معارف اسلامي، هر كار يا قصد و نيّتي كه ما را به خدا نزديك كند و رضايت و خشنودي و قرب الهي را در برداشته باشد، خوب و پسنديده است و با فلسفه حيات و هدف نهايي آفرينش همگرايي دارد. پس عملي خوب است كه هم از «حسن فاعلي» برخوردار باشد و هم داراي «حُسن فعلي» باشد، يعني هم فاعل هدفش از انجام كار جلب رضايت خدا و خالص براي او باشد (حسن فاعلي) و هم كار را از جهت كميت و كيفيت و زمان و مكان و شيوه به گونهاي انجام دهد كه خدا ميخواهد (حسن فعلي).
بنابر اين اگر انسان به خاطر رضاي خداوند، كار را انجام دهد؛ اين عمل هم از حسن فاعلي برخوردار است و هم از حسن فعلي؛ و يا اگر نيت جديت در كار را داشته باشد. ولي به خاطر موانعي نتواند كار را به نحو اكمل انجام دهد. چون داراي حسن فاعلي بوده؛ در روايات وارد شده كه خداوند به اين شخص از باب تفضل و كرم خودش ثوابش را عنايت مي كند چون قصد كوتاهي در آن نداشته است. در مقابل اگر شخصي يك ليوان آب را به نيت اين كه شراب است بخورد چنين شخصي اگر چه قبح فعلي را انجام نداده يعني كار قبيحي انجام نداده، ولي قبح فاعلي داشته، يعني اين كه با اين كار سوء باطن خود را نشان داده است. اگرچه در اين مورد نيز خداوند به خاطر تفضل و كرم خودش او را عقاب نمي كند و حدّي بر او نيست. چرا كه در واقع اين شخص شرابي ننوشيده است. به طور كلي نيت گناه تا زماني كه منجر به انجام آن گناه نشود براي انسان عقابي نيست؛ در مقابل اگر انسان نيت كار خوب داشته باشد و موفق نشود آن كار را انجام دهد براي او ثوابي در نظر گرفته مي شود و اين به خاطر لطف و تفضل خداوند نسبت به بندگانش مي باشد. بنابر اين روح اعمال وابسته به نيات افراد است. ولي مادامي كه انسان گناهي را مرتكب نشده باشد عقابي براي او نيست، اگر چه نيت آن گناه را داشته باشد و اين به خاطر لطف خداوند به بندگانش است. ولي نكته اي كه نبايد از آن غفلت نمود اين است كه اين سخن بدين معني نيست كه انسان نيت و فكر گناه را در سر بپروراند چرا كه در روايات وارد شده كه نيت و فكر گناه نيز در زندگي انسان تأثير گذار است. حضرت علي (ع) در روايتي مي فرمايند: «من كثر فكره في المعاصي دعته اليها» كسى كه زياد درباره گناهان بينديشد، گناهان او را به به طرف خود بكشانند. (3) چرا كه فكر و نيت گناه زمينه ساز انجام گناه است و انسان را به طرف گناه مي كشاند. بنا بر اين نيت با توضيحي كه ذكر شد ملاك و معيار مي باشد؛ ولي در جايي كه منجر به انجام گناه نباشد از باب لطف خداوند عقاب ندارد.
لذا شما با توجه به مطالبي كه عرض كرديم اگر دست به كار و فعاليت مي زنيد مشكلي در آن نيست و اين كه يك چيز كم دارد را ما نفهميديم منظور چيست بلكه همان همان رضايت الهي در عمل و نيت است كه انشاء الله در شما وجود دارد لذا غمي به دل نداشته باش و محكم و جدي به كارت مشغول باش.
پي نوشت ها:
1. مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، بيروت، موسسه الوفاء، ج67، ص 211.
2. مرتضي مطهري، عدل الهي، تهران، صدرا، چاپ دوم، 1361هش، ص 326.
3. محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحكمه، قم ، دار الحديث، ج9، حديث 16394.
موفق باشید.
