سلام
با تشکر از شما
اخیرا ایمیلی مفصل از طریق اهل سنت ارسال شده سوال مذکور را مطرح و با استدلال قرآنی سعی در نفی شفاعت دارد . میخواهم جواب شمارا داشته باشم .
یا حق
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
« أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ وَ يُخَوِّفُونَكَ بِالَّذينَ مِنْ دُونِهِ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ» (1)؛ آيا خدا كفايتكننده بندهاش نيست؟ و [كافران] تو را از آنها كه غير اويند مىترسانند و هر كه را خدا گمراه گرداند برايش راهبرى نيست.
بسيارى از مفسران درباره شان نزول اين آيه شريفه نقل كردهاند كه كفار و بتپرستان مكه پيامبراكرم (ص) را از خشم و غضب بتها بر حذر مىداشتند، و مىگفتند: از آنها بدگويى مكن، و بر خلاف آنها اقدام نكن كه تو را اذيت مىكنند و آزار مىرسانند. در همين آيه هم به تهديد كفار اشاره شده است: « وَ يُخَوِّفُونَكَ بِالَّذينَ مِنْ دُونِهِ» بعد از اين تهديدها آيه فوق نازل شد و به پيامبر اكرم(ص) دلداري داد كه خداوند تو را در مقابل كفار و بت پرستان كفايت مي كند و آزار آنها را از تو دور مي كند.(2)
آيت الله مكارم درباره اين آيه شريفه مي نويسد: خداوندى كه قدرتش برتر از همه قدرتها است و از نيازها و مشكلات بندگانش بخوبى آگاه است و نسبت به آنها نهايت لطف و مرحمت را دارد چگونه ممكن است بندگان با ايمانش را در برابر طوفان حوادث و موج عداوت دشمنان تنها بگذارد؟ هنگامى كه او پشتيبان بندهاش باشد و هنگامى كه بخواهد كسى را يارى كند. گر چه شان نزول آيه طبق در مورد تخويف و تهديد به خشم بتها است، ولى مفهوم آيه چنان وسيع و گسترده است كه هر نوع تهديد به غير اللَّه را شامل مىشود، و به هر حال اين آيه نويدى است براى همه پويندگان راه حق و مؤمنان راستين مخصوصا در محيط هايى كه در اقليت قرار دارند و از هر سو مورد تهديدند.اين آيه به آنها دلگرمى و ثبات قدم مىبخشد، روح آنها را سرشار از نشاط و گامهايشان را استوار مىسازد، و اثرات روانى زيانبار تهديدهاى دشمنان را خنثى مىكند، آرى هنگامى كه خدا با ما است از غير او وحشتى نداريم.(3)
از مطالب فوق درباره آيه مورد بحث روشن مي شود كه اين آيه شريفه در مقابل آيات و روايات مربوط به شفاعت نيست بلكه در مقابل سخنان تهديد آميز كفار و در مقام دلداري دادن به پيامبر اكرم(ص) است.
اما درباره شفاعت انبياء و اولياء الهي بحث هاي مفصلي در كتب كلامي و تفسيري شده است و از نظر قرآن و روايات تا حدى ثابت شده است، و نمي توان آن را بكلى انكار نمود. آيات قرآن درباره شفاعت چند دسته هستند، بعضي به طور كلي شفاعت را نفي مي كنند و بعضي آن را مقيد و مشروط به اذن الهي مي كنند، كسي كه بخواهد نظز قرآن را درباره شفاعت بداند بايد تمام اين آيات را با هم ببيند. بنابراين آنچه براي منكرين شفاعت مشتبه شده، خيال كردهاند قائلين به شفاعت هيچ قيدى و شرطى براى آن قائل نيستند، و لذا اشكالهايى كردهاند، و با آن اشكال هاى خود خواستهاند يك حقيقت قرآنى را باطل جلوه دهند. آيات قرآني شفاعت ديگران ائمه از انبياء و ائمه(ع) را با اذن خداوند جايز دانسته و هيچ كس بدون اذن و اراده الهي درباره ديگران شفاعت نمي كند. خداوند مي فرمايد: «يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ما مِنْ شَفيعٍ إِلاَّ مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ»(4)؛ و او به تدبير كار (جهان) پرداخت هيچ شفاعت كنندهاى، جز با اذن او نيست اين است خداوند، پروردگار شما پس او را پرستش كنيد آيا متذكّر نمىشويد؟
در آيه ديگر هم مي فرمايد: «مَنْ ذَا الَّذي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ»(5)؛ كيست كه در نزد او، جز به فرمان او شفاعت كند؟
بنابراين آن كسي كه با استدلال قرآني شفاعت را نفي كرده، فقط دسته نخست آيات شفاعت كه شفاعت را نفي مي كنند، ديده و آيات دسته دوم را كه شفاعت را با اذن الهي جايز مي دانند، نديده است و كسي كه مي خواهد نظر قرآن را درباره مطلبي بداند بايد تمام آيات آنرا با هم بررسي كند. زيرا بعضي آيات قرآن بعضي ديگر را تفسير مي كنند.
براي آشنايي بيشتر با شبهات مربوط به شفاعت مي توانيد به كتب زير مراجعه كنيد.(6)
پي نوشت ها:
1. زمر(39)آيه36.
2. زمخشري، محمود، الكشاف، انتشارات دار الكتاب العربي، ج4، ص129.
طبرسي، فضل بن حسن، مجمع البيان في تفسير القرآن، انتشارات ناصر خسرو، ج8، ص778.
3. مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، انتشارات اسلاميه، ج19، ص 459.
4. يونس(10)آيه3.
5. بقره(2)آيه255.
6. طباطبايي، محمد حسين، الميزان، ذيل آيه 48 بقره ؛ سبحاني، جعفر، منشور جاويد، ج8 .
موفق باشید.
