اضطراب و خجالت

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
اين كه مي فرماييد: «عامه مردم از خانم هاي چادري توقع دارند كه از حق خود بگذرند، مظلوم باشند و سكوت كنند» به نظر مي رسد كه جمله درستي نيست. چرا كه عامه مردم از خانم هاي چادري و كساني كه پايبند به دين و مذهب هستند انتظار بيشتري دارند كه به اصول مذهب و دستورات ديني پايبند و مقيد باشند و بيش از ديگران آنها را در عمل به نمايش بگذارند. بر فرض مثال، از يك انسان پرهيزگار و خداشناس اين انتظار مي روند كه در هنگام خشم و عصبانيت، بيش از ديگران خشم خود را فرو خورد و صبوري كند و خويشتنداري داشته باشد تا رفتار نامناسب از خود نشان ندهد و يا از افراد مؤمن اين توقع مي رود كه بيش از ديگران به آداب و اخلاق متعالي اسلامي متخلق باشند و در عمل اين را به اثبات برسانند. اين مسئله به هيچ وجه به معنايي مظلوم واقع شدن، سكوت بي مورد اختيار كردن و ناديده گرفتن حق و حقوق خود نيست. متأسفانه برخي از افراد به غلط ممكن است اين گونه برداشتي از دين و بچه مسلمان ها داشته باشند اما، اين را بدانيد كه بر اساس آموزه هاي ديني، بين رعايت كامل اخلاق اسلامي و مظلوم واقع شدن و ناديده گرفتن حق و حقوق خود فرق اساسي وجود دارد. اصولاً اگر رفتار پيشوايان دين مثل رفتار امام حسين(ع) را ملاحظه كنيد، مي بينيد كه حضرت شعار خود را «هيهات من الذله» قرار داده بودند و بدون اين كه زير بار ظلم ظالمان زمان بروند و بيعت آنها را بپذيرند، مرگ با عزت را بر زندگي با ذلت ترجيح دادند. اما در عين حال، به رعايت اخلاق اسلامي همواره مقيد بودند و با دشمنان به نيكويي رفتار مي كردند و آب را از آنها دريغ نمي نمودند.
به نظر ما شما ابتدا بايد شناخت كافي از آداب و اخلاق پسنديده اسلامي و بين مصاديق متعدد آنها كسب كنيد سپس جاهايي كه حق تان بي جهت پايمال مي گردد و يا ظالمانه مظلوم واقع مي شويد، با جرأت ورزي و رفتار قاطعانه از حق و حقوق خود دفاع كنيد.
نياز به جرأت ورزي و رفتار قاطعانه آن‌گاه مطرح مي‌شود كه مسئله تماس با ديگران در كار است. اشخاص در روابط خود با ديگران، از روش‌هاي رفتاري گوناگوني چون رفتار انفعالي، رفتار با قاطعيت و رفتار پرخاشگرانه، بهره مي‌گيرند كه در ميان آنها بهترين سبك رفتار، رفتار قاطعانه است كه در آن، شخص عقايد و احساسات خود را با رعايت اصل احترام به ديگران و ملاحظه حقوق آنها ابراز كرده و از حق و حقوق خود به شايستگي دفاع مي نمايد. روش قاطعانه، مانع از آن مي‌شود كه ديگران از شما سوء استفاده كنند. البته افراد با سبك برخورد قاطعانه همان طوري كه براي باورها و احساسات خود ارزش قايلند صبور و شكيبا بوده و به احساسات ديگران نيز بها مي‌دهند. قاطع بودن، بدين معناست كه بر احساس هراس خود چيره شويد و از حق خود دفاع كنيد؛ ولي حق و حقوق ديگران را نيز ضايع نكنيد. كساني كه قاطعيت ندارند، بيش‌تر جاها، نمي‌توانند احساسات خود را ابراز كنند؛ زيرا نگرانند كه ديگران در مقام مخالفت حرفي بزنند. آن‌ها كه از طرد شدن مي‌ترسند؛ منفعلانه با انديشه‌هاي ديگران موافقت مي‌كنند و راه محافظه كاري مي‌پيمايند و از ابراز احساسات واقعي خود، خودداري مي‌كنند. روش قاطعانه به‌جاي رفتار انفعالي (در جايي كه شخص مي ترسد يا خجالت مي كشد كه افكار و احساسات خود را بيان كند) و رفتار پرخاشگرانه (كه در آن، به احساسات ديگران بهايي داده نمي‌شود) براي به حداقل رسانيدن احساس خشم و هراس در خصوص روابط با ديگران توصيه مي‌شود كه چاره كار شماست علاوه بر اين، سعي كنيد «نه گفتن» را بياموزيد. همواره، از ما خواسته مي‌شود كه به دوستان، افراد خانواده و همكاران و ديگران كمك كنيم تا مسئوليت‌هايشان را انجام دهند. در بيش‌تر جوامع، يك اصل اخلاقي وجود دارد كه به هنگام نياز بايد به يكديگر كمك كنيم؛ ولي به مرور، حالتي ايجاد شده كه اشخاص، نيازهاي ديگران را بر نياز خود مقدم مي‌كنند و به اشتباه، پاسخ «نه» را بي‌ادبي قلمداد مي نمايند و بر اين باورند كه با «نه گفتن»، ديگران را از خود مي‌رنجانند. آموزش‌هاي جرأت آموزي، به اشخاص كمك مي‌كند تا بي‌آن‌‌كه احساس گناه كنند، به ديگران پاسخ«نه» بگويند. اشخاص حق دارند بي‌آن‌ كه احساس گناه كنند، به ديگران پاسخ منفي بدهند. توجه داشته باشيد كه مسايل ديگران در بسياري از، از مسايل شما مهمتر نيستند. قرار نيست كه مسايل عالَم را حل و فصل كنيد. اگر خود، كارهايي داريد كه اجازه نمي‌دهد از ديگران كاري را بپذيريد، مؤدبانه و محترمانه از پذيرش پيشنهاد آن‌ها سرباز بزنيد. اجازه ندهيد حرف‌هاي ديگران در شما احساس گناه ايجاد كند.
نكته ديگري كه توجه به آن لازم است اين است كه بدانيد، بسياري از تعافات كه متأسفانه در فرهنگ كشور ما رايج شده است، ريشه در اخلاق، معاشرت و آداب ديني و اسلامي ندارد بنابراين، توصيه مي شود كه لااقل خودتان از تعارفات الكي، بي پشتوانه استفاده نكنيد و تا آنجا كه مي توانيد در رفتار و گفتار خودتان صادق باشيد تا ديگران شما را به اين صفت نيكو بشناسند. اگر ديگران صداقت شما را ببينند، بي جهت تعارفات الكي و دروغين نزد شما نخواهند داشت.
معمولاً كم رويي،خجالت، نتيجه قهري ترس، اضطراب و نداشتن اعتماد به نفس است كه با تقويت اعتماد به نفس و كاهش اضطراب، تقريباً مشكل بر طرف مي شود. اعتماد به نفس، توجه فرد به توانايى‏هاى خود و استفاده از آن‏ها است. اعتماد به نفس دو ركن دارد: 1. شناخت استعدادها و توانايى‏ها ى خود 2. باور كردن اين توانايى‏ها
در مرحله اول بايد فرد به خودشناسى بپردازد و ابعاد وجود خويش را به خوبى ارزيابى كند. خداوند به هر كس استعدادى خاص داده است. سيد بن طاووس كه از علماي بزرگ شيعه است بر اين عقيده بود كه هر انسان در زمينه‏اى نابغه است. هر فرد بايد استعداد ويژه خود را بشناسد و آن را به كار بندد. پس از شناخت توانايى‏ها، طبعاً فرد آن‏ها را باور مى‏كند. مرحله بعدى براى كسب اعتماد به نفس، استفاده از اين توانايى‏ها در حل مشكلات و پيشبرد امور است. در اين جا قوت نفس لازم است. روان شناسان اين امر را بُعد انگيزشى فرد مى‏نامند. همان طور كه آگاهى از خويشتن مى‏تواند انسان را از هرگونه خيالبافى و افكار منفى درباره خود رهايى دهد و سمت كمال واقعى و اصلاح كاستى‏ها رهنمون گردد، عدم اعتماد به نفس مى‏تواند مانع شكوفايى قابليت‏ها و خلاقيّت‏ها و ايفاى مسئوليت‏ها شود.
با تلقين مثبت و مطالعه كتاب هايي كه در زمينه افزايش اعتماد به نفس نگاشته شده است، اعتماد به نفس خود را تقويت و آن را افزايش دهيد. انسانى كه كانون قلبش لبريز از ايمان است و اتكا و اعتمادش به خداوند است هيچ گاه احساس سستى، انزوا و ترس غير واقعي نمى‏كند و سعى مى‏كند با شجاعت و جرأت ورزي در تعاملات اجتماعي ظاهر شود و خواسته‏هاى خود را مطرح نمايد و از حق و حقوق خود دفاع كند.
موفق باشید.