تنبیه

پرسش: تنبيه
سلام....مي خواسم بدونم چرا وقتي شوهر همسرش رو كتك مي زنه دادگاه محكومش مي كنه، اما وقتي پدر فرزندش رو مي زنه محكوم نمي شه؟

پاسخ: با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در پاسخ به اين سوال توجه به نكاتي ضروري است:
1- تنبيه زن در هر موردي موجب محكوميت مرد در دادگاه نمي شود، بلكه اگر زن ناشزه باشد(1) به قصد خارج كردن زن از نشوز و بعد از طي كردن نصحيت و ...، تنبيه او در اندازه اي مختصر - كه ديه لازم نشود - جايز است. ولي بيشتر از آن جايز نيست و اگر مرد ناشز باشد زن مي تواند شكايت به حاكم شرع برده و از او مطالبه حق خود را كند و حاكم بنابر صلاحديد خود مي تواند در صورت لزوم، مرد را تنبيه و تعزير كند.(2) طبيعي است كه اگر مرد در تنبيه زن از حد آن افراط كند در دادگاه مجرم شناخته مي شود.
2- در اسلام تنبيه بدني فرزند بعنوان آخرين راه در صورتي كه اثر تربيتي داشته باشد، جايز شمرده شده است منتهي اگر بحدي برسد كه ديه بر او واجب گردد. مثلاً بگونه اي كتك زده شود كه جاي آن قرمز گردد، حرام است و جايز نمي باشد و مورد ضمان بوده و حاكم شرع مي تواند پدري كه مرتكب اين كار شده است را مورد مواخذه قرار داده و احقاق حق نمايد.(3)
بايد توجه داشته باشيم كه فرق است بين كتك زدن و تنبيه و هميشه اين دو لازم و ملزوم همديگر نمي باشند. در حديثي از امام رضا (ع) آمده است كه شخصي از فرزندش نزد آن امام شكايت كرد و امام فرمود:“لا تضربه و اهجره ولاتطل”(4) يعني او را نزن. ولي با او قهر كن اما قهر خودت را هم طولاني نكن (مثلاً پدر واسطه شود و فرزند عذرخواهي كند و قول بدهد كه ديگر آن كار را مرتكب نشود).
پس تنبيه بعنوان آخرين راه است و البته بايد تلاش شود تا آثار منفي او به حداقل تقليل پيدا كند و به صورت مطلق و بدون كنترل جايز نيست و از نظر شرعي و حقوقي قابل پيگرد است.
پي نوشت:
1. ناشزه به زني گفته مي شود كه از وظايف واجب خود در قبال همسر بدون عذر موجه سرباز زند و ناشز به مردي كه از وظايف واجب خود سرباز زند گفته مي شود.
2. ر.ك : امام خميني، تحرير الوسيله، كتاب النكاح، قم، موسسه مطبوعات دارالعلم، بيتا، القول في النشوز، م 1 و 2.
3. مكارم شيرازي، استفتائات جديد، قم، انتشارات مدرسه امام علي بن ابيطالب(ع)، 1427 هـ.ق، ج 3، ص 412، سوال 1075.
4. علامه مجلسي، بحارالانوار، بيروت، موسسه الوفاء، 1404 هـ.ق، ج 101، ص 99.
پرسش: يه سوال ديگه
يه سوال ديگه:ايا دختر مي تونه توخونه كار نكنه وپدر در اين صورت بايد هزينه ها يعني لباسو.....رو بده؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
اگر يه پسر24ساله معلول تو خانواده باشد و بيكار هم باشد تامين هزينه هاي خانه و...
به عهده پدر است؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
ايا پدر ميتواند جلوي تحصيل دخترش را بگيرد واو را به دانشگاه نفرستد؟؟؟؟؟
لطفا جواب بدين من با اسلام مشكل پيدا كردم
پاسخ: با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پاسخ 1:
دختر در خانه در صورت توان كارهاي خود را خودشان بايد انجام دهند. مثلا مادر مي تواند غذا نپزد و بگويد خودتان درست كنيد.
دختر اگر بتواند با كاركردن هزينه زندگي خود را درآورد بايد كاركند و دراين صورت خرجي دختر به عهده پدر نيست. و اگر ازكار كردن معذور باشد مثلا كار نباشد يا معلول باشد دراين صورت پدر اگر توان مالي داشته باشد بر او واجب است به مقدار متعارف لباس و غذا و مسكن دختر را تهيه كند. وپسر هم در حكم دختر است.
آيت الله مكارم در اين مورد فرموده: هرگاه فرزند توانايى اداره كردن زندگى خويش را نداشته باشد و پدر بتواند نفقه او را بدهد بر او لازم است و سنّ خاصّى شرط نيست؛ ولى فرزند نبايد در تأمين زندگى خود كوتاهى كند، اگر كوتاهى كند چيزى بر پدر نيست.(1)

پاسخ 2 :
پدر نمي تواند جلوي تحصيل دخترش را بگيرد ولي هزينه تحصيل در دانشگاه به عهده پدر نيست.
آيت الله مكارم در اين مورد فرموده: اطاعت از پدر و مادر در اين گونه موارد لازم نيست، ولى حتّى الإمكان بايد طورى رفتار كرد كه رنجيده نشوند و لازم است كه فوايد كار خوب را براى ايشان توضيح داد تا مسأله براى آنها روشن شود و ممانعت نكنند.(2)
پي نوشت ها:
1.آيت الله مكارم,استفتائات,ج2,سوال 1050.

موفق باشید.