سلام من و خانواده ام سالهاست دچار گرفتاری هایی شده ایم که امانمان را بریده و به هر دری می زنیم کاری از پیش نمی بریم ختوم و اذکار زیادی را با توکل و امید به رحمت الهی انجام داده ایم و به مکانهای زیارتی زیادی از جمله کربلای معلا سفر کرده ایم و دست به دامان ایمه شده ایم اما فایده نداشته به حدی که احساس می کتیم خدا از ما رویگردان شده است در زندگی تا جایی که به ذهنمان می رسد گناه نابخشودنی بزرگی هم انجام نداده ایم ولی باز هم مشکلات زیادی داریم خواهش میکنم مرا راهنمایی کنید چون احساس می کنم کم کم ایمانم را از دست خواهم داد.
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پرسشگر گرامى؛
خداوند گشايش در كارها، را در گرو دو دسته عوامل (مادي و معنوي) تأثيرگذار قرار داده است. هيچ يك از عوامل جايگزين ديگري نميشود، مثلاً دعا كه از اسباب معنوي است هيچ گاه جاي كار و تلاش، تدبير و برنامهريزي، ارزيابي و آيندهنگري، نظم و انضباط، موقعيت سنجي، ملاحظه امكانات مادي، توانايي جسماني، استعدادهاي عقلاني و رواني و ... را كه از اصول اوليه پيشرفت و توسعه است، نمي گيرد. از اين رو قرآن مي فرمايد : «ليس للإنسان إلاّ ما سعي» (1). هر ميزان از اين اصول بهره گرفتيم و تلاش كرديم، در مسير پيشرفت و توسعه قرار خواهيم گرفت.
بر اين اساس:
1/ دعا براي حل مشكلات و گرفتاري ها ، از كارهاي مستحب و مورد تشويق خداوند است، اما اين بدان معنا نيست كه دعا به تنهايي راه حل صد درصدي براي حل مشكلات است؛ زيرا خداوند نظام هستي و گردش امور و تمام فعل و انفعالات را بر پايه دو دسته عوامل مادي و معنوي استوار ساخته است. درست شدن هر كاري و نتيجه گرفتن از هر اقدامي، علل و اسباب مادي يا معنوي خود را دارد. انسان براي رسيدن به مقصد و دستيابي به هدف، بايد راه آن را بيابد و به دنبالش حركت كند تا به نتيجه برسد. دعا بدون كار و تلاش و تدبير و برنامه ريزي نتيجه اي ندارد. فراموش نكنيم خداوند خواسته اي از انسان را بر آورده نمي كند جز آنچه را به صلاحش باشد.
2/ مشكلات و سختي هايي در زندگي بر انسان وارد مي شود، مي تواند مولود عوامل گوناگوني باشد كه يكي از آن ها، شكوفايي استعدادها و سازنده شخصيت انسان است.
بر اساس آيات قرآن و روايات نظام زندگي انسان در جهان هستي، نظام تكامل و پرورش است. همه مردم (از پيامبران گرفته تا ديگران) در حوادث روزگار دست و پنجه نرم ميكنند تا تربيت و ساخته شوند و شايستگي دريافت پاداشهاي عظيم الهي را كسب نمايند.
گاهي نعمت هاي الهي و الطاف ويژه و ناب خداوند در لباس «سختيها، تنگناها، مصيبتها و مشكلات» ظاهر مي شود؛ چنان كه خداوند انبيا، امامان و اوليا و دوستان خاص خود را در دنيا با انواع سختيها، مصيبت ها و شدايد دچار ساخته است تا بدين وسيله بر ايمان و استواري آنان و بر مقام و مرتبت و منزلتشان بيفزايد؛ چنان كه امير مؤمنان (ع) مي فرمايد: «انّ البلاء للظالم ادبٌ، و للمؤمن امتحان، و للانبياء درجه و للاولياء كرامه؛ (2) بلاها براي ستمگران جنبه كيفر و تأديب دارد. براي مؤمنان، امتحان و براي پيامبران باعث ارتقاي رتبه و درجه و براي اولياي الهي موجب كرامت و بزرگواري مي گردد».
بر اين اساس شدايد و ناملايمات براي انسان جنبه سازندگي دارند. بسياري از كمالات است كه جز در رو به رو شدن با سختيها و گرفتاري ها، جز در نتيجه برخوردها، جز در ميدان مبارزه و پنجه نرم كردن با حوادث به دست نميآيد.
البته گاهي بلا و گرفتاري به عملكرد خود ما برمي گردد؛ مثل اين كه كاري را از روي جهل، عدم تدبير و يا از روي لجاجت انجام دهيم؛ مثلاً كسي كه بدون دقت و مشورت دست به تجارتي ميزند و بعد ورشكست ميشود، نميتواند بگويد: خدايا! چرا مرا اين طور كردي!
به هر حال:
در صورتي كه كوتاهي در انجام وظايف از انسان سر نزده، در مقابل بلا و گرفتاري به هر صورت كه باشد، صبر نموده و خدا را شاكر باشد تا سفره نعمت هايش براي او بگشايد. امير مؤمنان(ع) مي فرمايد: «دنيا دو روز است: روزى به زيان توست و روزى به سود توست. روزى كه به سود توست، سرمست مشو. روزى كه به زيان توست، غم مخور؛ زيرا تو در هر دوى آن ها آزمايش مىشوى». (3) و در صورتي كه از طرف او كوتاهي صورت گرفته، براي جبران آن اقدام كند تا خداوند عنايت خود را به او بيشتر نمايد.
خواهر گرامي؛
قرآن مي فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيم» (4) نفرمود فقط مؤمنان را دوست دارد، بلكه فرمود: خداوند نسبت به همه مردمان (الناس) مهربان و بخشاينده است. چگونه خيال مي كنيد خداوند از شما روي گردانده و صدايتان را نمي شنود در حالي كه هر شبانه روز چند بار او را صدا مي كنيد و بارها مي گوييد « سمع الله لمن حمده » خداوند شنيده (حرف زبان و دل) هر كسي كه او را حمد وستايش كرده است." خدا شنيده " يعني آن چه خير و صلاح بنده اش است، براي او مقرر كرده است. وعده او نيز همين است.
چند بار اين آيه « وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي أَنْفُسِكُمْ ...» (5) را خوانده ايد؟ يعني بدانيد كه قطعا خداوند از هر چه در دل ها و ضمير باطن تان هست، آگاه مي باشد. خداي مهربان دعاي شما را شنيده و اجابت هم كرده، اما اجابتي پيچيده و لطيف و عالي. نشانه اجابت، تداوم ارتباط قلبي با خدا و دعاها و عبادت هاي شما است.
پس شك نكنيد خداوند عالم شما را دوست دارد و از شما روي گردان نشده است. سعي كنيد به جاي بر زبان جاري ساختن جملاتي كه سبب كمرنگ شدن ارتباط با خدا مي شود، او را شاكر باشيد.
همان گونه كه در قبل نيز متذكر شديم زاويه ديد خود را به اين سمت معطوف بداريد كه برخي از مشكلات به جهت شكوفا شدن استعداد هاي دروني انسان ها و خالص شدن و پاك گشتن از ناخالصي ها و ناپاكي ها است. با اين ديد به مشكلات خود نگاه كنيد كه خداوند شما را در زمره بندگان خوب خود قرار داده كه براساس مصالح خداوند در حال رشد در امور معنوي هستيد.
پي نوشت ها:
1. نجم (53) آيه 39.
2. علامه مجلسي، بحار الانوار، مؤسسه الوفاء، بيروت، 1404 ه.ق، ج 81، ص 198.
3. ابن شعبه حرانى، تحف العقول عن آل الرسول، جامعه مدرسين قم، 1404 ق، چاپ دوم، ص 207.
4. بقره(2) آيه 142.
5. همان، آيه 216.
موفق باشید.
