منظور از روح در قرآن

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
كلمه "روح" به صورت هاي مختلفي در قرآن آمده از جمله:
الروح كه در آيات زير آمده:
ينزل الملائكه بالروح من امره علي من يشاء من عباده(1)
يلقي الروح من امره علي من يشاء من عباده لينذر يوم التلاق(2)
تعرج الملائكه و الروح اليه في يوم كان مقداره خمسين الف سنه (3)
يوم يقوم الروح و الملائكه صفا(4)
تنزل الملائكه و الروح فيها باذن ربهم من كل امر(5)
با توجه به اين كه اين آيات ناظر به نبوت و وحي است و واسطه وحي به بيان صريح آيات و روايات حضرت جبرئيل بوده ، احتمال قوي اين است كه منظور از "الروح" جبرئيل است .ايشان به بيان آيه قرآن درعالم قرب حق تعالي داراي مكانت و جايگاه بلندي است. بين ملائكه مطاع و در عالم ملكوت امين است(6). به همين جهت هنگام نزول به زمين براي آوردن وحي يا كارها و ماموريت هاي ديگر، افواجي از ملائكه او را همراهي مي كنند.
البته در روايات ذيل آيات "ينزل الملائكه بالروح" و "تنزل الملائكه و الروح"، روح را موجودي بلند مرتبه تر از ملائكه شمرده اند.
روح القدس هم با توجه به مجموعه آيات، لقب حضرت جبرئيل است، زيرا در آياتي تصريح شده كه قرآن را جبرئيل بر قلب تو نازل مي كند و در آيه اي هم مي فرمايد:
قل نزله روح القدس من ربك بالحق ليثبت الذين آمنوا(7)
روح القدس بر ايشان اطلاق شده چون در غايت طهارت و نزاهت و قداست مي باشد.
روح الامين (8) لقب حضرت جبرئيل است زيرا در عالم ملكوت و نزد حق تعالي داراي منزلت بوده و به امانت شناخته شده. به همين جهت امين بر وحي شناخته شده و امر وحي به ايشان واگذار گرديده است.
علامه طباطبايي مي نويسد: روح در لغت به معناي مبدا حيات است و به جنبه غير جسماني انسان كه حيات انسان به آن وابسته مي باشد، روح گفته شده است كه از عالم امر بوده و جنبه خدايي دارد(9) به همين ملاحظه وحي را هم چون منشاحيات روحي است، "روح" ناميده اند :"روحا منه" در آيه:"و كذلك اوحينا اليك روحا من امرنا" را به وحي و قرآن تفسير كرده اند.(10)
منشا حيات آدم هم روحي بود كه خدا در او دميد و چون از ملكوت بود، از آن به:"من روحه" و "من روحي" تعبير كرد . شايد جبرئيل را هم چون كلمه حيات است و امر ايجاد با اوست، روح ناميده است.
به مسيح هم چون بدون واسطه به نفخه روح الامين آفريده شده بود، روح الله گفته اند. البته در قرآن ايشان "روح منه" ناميده شده ولي در روايات روح الله خوانده شده است.
پس منظور از "روحي" اين نيست كه خداوند روح دارد بلكه مراد روحي است كه من خالق و مالك آن هستم .
بنا بر اين روح به معناهاي زير است:
1. موجودي بزرگتر و بلندمرتبه تر از ملائكه مقرب.
2. جبرئيل كه به "روح الامين" و "روح القدس" از او تعبير شده است.
3. مبدآ حيات كه از آن به "روحي" تعبير شده است و از عالم ملكوت است.
و منظور از "نفخت فيه من روحي" يعني مبدآ حيات انسان از همان امر ملكوتي است و حيات انسان فقط ماتدي و زميني نيست.
پي نوشت ها:
1. نحل(16)آيه2.
2. غافر(40)آيه 15.
3. معراج(70)آيه4.
4. نبا(78)آيه38.
5. قدر(97)آيه4.
6. تكوير(81)آيه21(ذي قوه عند ذي العرش مكين مطاع ثم امين).
7. نحل(16)آيه102.
8. شعراء(26)آيه 198.
9. اسراء(18)آيه85؛ حجر(15)آيه29.
10. ترجمه الميزان، ج13، ص270.
موفق باشید.