سیر مطالعاتی

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
برادر بزرگوار! اولين مرحله به تعبير اصحاب سير و سلوك يقظه و بيداري از خواب غفلت و توجه به غافل بودن خويش مي باشد. خوشبختانه اين احساس را داريد كه شروع خوب و مباركي برايتان خواهد بود. پس از آن مي بايست انسان عزم خود را جزم كرده و تصميم قاطع بگيرد كه هميشه تابع خواست خداوند بوده و همواره در صدد انجام تكاليف الهي باشد، چه در اموري عبادي و چه در امور اجتماعي و ديگر ابعاد زندگي.
- عرفان و معرفت و شناخت خداوند نيازمند تلاش در دو جنبه است:
تلاش علمي و نظري: نخستين گام در عرفان، رسيدن به معرفت و شناخت صحيح از خدا و دين و آشنايي با اصول اعتقادات است. البته اين به معناي آشنايي با اصطلاحات فلسفي و عرفاني و خواندن دروس فلسفه و عرفان نظري نيست. هر چند اين آشنايي در رسيدن به مقصود و هدف تأثير به سزايي دارد، ولي مراد شناخت علمي خداوند از طريق معرفي قرآن و معصومين(ع) مي باشد.
بنا براين اولين ومهم ترين گام در عرفان، آشنايي با اصول اعتقادات صحيح و درست از لوازم اين راه است. چون تا انسان از مقصود خود نشاني و اطلاعاتي اجمالي نداشته باشد نمي داند بايد دنبال چه بگردد و نمي داند چه مي خواهد. پس مطالعه كتاب هايي درخصوص اصول عقايد و نيز آشنايي با احكام شريعت و حلال و حرام و وظايف عبادي و شرعي لازم و ضروري است.
دومين ومهم ترين واصيل ترين گام در عرفان، سير و سلوك عملي و پايبندي كامل به احكام و قوانين "شريعت" است. از مطالعه روايات و نيز سفارش هاي بزرگان اخلاق و عرفان بر مي آيد كه رسيدن به معرفت قلبي و عرفان پروردگار، مسيرش از ميان"شريعت" مي گذرد و بزرگان تأكيد و تصريح دارند كه با تخلف از شريعت و سرپيچي از دستور شرعي، رسيدن به پروردگار امر ناممكني است. در عرصه عمل، اموري هستند كه در راه رسيدن به مقام قرب و معرفت، نقش عميقي دارند:
1- اولين قدم، انجام واجبات و ترك محرمات است كه خود نوعي رياضت شرعي و مجاهده با نفس است و زمينه ساز شكوفايي فطرت و برطرف شدن حجاب هاي غفلت و آثار گناه است كه اين دو مانع اصلي معرفت پروردگار است.
2- خواندن نماز در اول وقت 3- پيوسته با وضو بودن 4- داشتن دوستان مساعد، همراه و اهل معنا 5- ارتباط با بزرگان اهل معرفت.
جهت آشنايي و فراهم شدن زمينه روحي براي خود سازي، تهذيب نفس وسيرو سلوك و دست يابي به عرفان حق تعالي، كتاب هاي زير را به عنوان اولين درس آمادگي مطالعه كنيد و بقيه را به مرور زمان از ما بخواهيد: 1. اخلاق عملي، آيت الله محمد رضا مهدوي كني.
2. كيمياي محبت(حكايات و پندها) زندگي نامۀ مرحوم شيخ رجبعلي خياط (نكوگويان‌)، محمد محمدي ري شهري‌.
3. فريادگر توحيد (پندها و حكايات اخلاقي و عرفاني حضرت آيت اللّه بهجت رحمة الله عليه).
4. سيري در افاق (زندگي نامه و پندهاي اخلاقي و عرفاني آيت اللّه العظمي بهاءالديني‌).
5. شرح چهل حديث، امام خميني(ره).
6. اخلاق در قرآن، آيت الله مكارم شيرازي.
- نكتۀ پاياني: مرحوم ملكي تبريزي (يكي از اساتيد معروف سير و سلوك) در رساله لقاء الله، براي سير و سلوك برنامه‏اي را پيشنهاد كرده است:
1- تصميم و نيت براي پيمودن اين راه.
2- توبه صحيح از گذشته، به طوري كه او را دگرگون سازد.
3- برگرفتن توشه راه، كه براي آن چند برنامه ذكر كرده است:
الف) در صبح، مشارطه؛ در روز، مراقبه؛ در شامگاهان، محاسبه.
ب) توجه به اوراد و اذكار و توجه به وظائف بيداري و هنگام خواب.
ج) توجه به نماز شب و خلوت با خداوند و شب زنده داري و رياضت در مسئله خواب و خوراك كه از حد لازم تجاوز نكند.(1)
- اما مطالبي در مورد دخترتان:
از آنجايي كه فرزندتان در سن نوجواني قرار دارد كه از آن به دورۀ تأديب، آموزش و اطاعت فرزند ياد شده است، بهترين كار اين است كه رفتار و گفتارتان در مقابل او كاملاً استاندارد و اسلامي باشد، زيرا فرزندان آيينۀ تمام نماي فرزندان هستند. اما براي اينكه ايشان با مطالب اسلامي و اعتقادي آشنا شوند، سعي كنيد از كتاب هايي كه قلم روان و زيبا دارند، استفاده كنيد. نويسندگاني همچون استاد قرائتي، ري شهري و ديگر اساتيد بهره ببريد. سعي كنيد در اين زمينه از كارشناسان دلسوز استفاده كنيد. كتابهايي همچون اصول عقايد، گناه شناسي، اسرار نماز براي جوانان از حاج آقاي قرائتي؛ و خداشناسي از آقاي ري شهري؛ و راز يك فريب و جلوه نمايي زنان و نگاه مردان از يوسف غلامي قابل استفاده مي باشند. البته به ايشان در اين زمينه ها سخت نگيريد و بگذاريد طبق علايق مشروع خود هم قدم هايي بردارد و ظاهر و باطن
- نتيجه گيري:
هدف از سير وسلوك نزديك شدن به كمال مطلق و قرب الهي است. نخستين نكته اي كه بايد در آن تأمّل و تعمّق كرد، اين است كه قرب الهي مقصدي نيست كه بتوان آن را يك شب و يا در يك مدت كوتاه و معين با هر بضاعت و معرفتي طي كرد، زيرا در همه هستي هدفي والاتر، رفيع تر، مهم تر وارزشمند تر از آن وجود ندارد. پس هدفي چنين سترگ، نيازمند رياضت، سير و سلوك و حركت تدريجي، مداوم و پيوسته است، و كساني به مقصد خواهند رسيد كه "ثبات قدم" داشته باشند. كليد نيل به هدف نهايي معرفه الله است. بدون شناخت خداوند تقرب به او امكان پذير نيست. از اين رو امام علي(ع) مي‌فرمايد: « اوّل الدّين معرفته؛ معرفت خدا سرآغاز دين داري است».(2)
پي‏نوشت ها‏:
1. ر.ك: رساله لقاء الله، مرحوم ملكي تبريزي.
2. علامه مجلسي، بحارالانوار(چ-بيروت)، دار احياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403ق، ج4، ص247.
موفق باشید.