یکی از اهل تسنن از من سوال پرسید وچند حدیث رو به من فرستاد وتوضیحی به من داد اگه لطف کنین این رو جواب بدین چون من نتونستم.سوال به این شکله.
مشهور است از ابوجعفر محمد بن حسن الطوسی از متقدمین واز مولفین کتب اربعه که می گوید(المتعه عار وذل وهوان علی اهل البیت) (صیغه ازدواج موقت عار وذلت است برای اهل بیت)
طوسی در استبصار جلد3 ص115 می گوید
4 فأما ما رواه أحمد بن محمد عن أبی الحسن علی عن بعض أصحابنا یرفعه إلى أبی عبدالله(ع) قال: لا تمتع بالمؤمنة فتذلها.
فهذا الخبر مقطوع الاسناد مرسل ولا یعترض بما هذا سبیله على الاخبار المسندة التی قدمنا طرقا منها، ویحتمل مع تسلیمه أن یكون المراد به إذا كانت المرأة من أهل بیت الشرف فانه لا ینبغی التمتع بها لما یلحق أهلها فی ذلك من العار ویصیبها هی من الذل وإن لم یكن ذلك محظورا.
اما آنچه که روایت شده از ابی الحسن علی از بعضی از اصحاب ما از ابی عبدالله یعنی جعفر صادق که فرمودند با زن مومنه صیغه نکن که او را خار می کنی
طوسی در تعقیب وشرح حدیث می گوید این روایت منقطع ومرسل است واگر احتمالا قبولش کنیم مراد حدیث این است که اگر زن از اهل بیت وشرفا بود با او نباید صیغه ازدواج موقت کرد زیرا این برای خانواده اش عار است و باعث ذلت وخواری آن زن می شود!
می گویم چطور صیغه با نوامیس مردم جایز است و باعث عار و خورد شدن شخصیت زن نمی شود اما برای اهل بیت پارتی بازی شده وبا آنها نباید صیغه کرد ؟؟
آیا این مخالف قول رسول الله صلی الله علیه وسلم نمی باشد که فرمودند شماها ایمان نمی آورید الا اینکه آنچه برای خود می پسندید برای دیگران هم بپسندید وآنچه را که از آن کراهت دارید در مورد دیگران هم کراهت داشته باشید
اقای خوانساری است احمد خوانساری متفوی 1405 هجری قمری این را مکروه میداند
در کتاب جامعه المدارک ج4 ص291می گوید
وأما ما رواه الشیخ عن الحسن بن علی، عن بعض أصحابه یرفعه إلى أبی عبد الله علیه السلام قال: " لا تمتع بالمؤمنة فتذلها " فقد قال الشیخ إنه یحتمل أن یكون المراد به إذا كانت المرأة من أهل بیت الشرف یلحق أهلها العار ویلحقها الذل ویكون ذلك مكروها انتهى
اما آنچه که شیخ طوسی از حسن بن علی از بعضی از اصحابش از ابی عبدالله روایت کرده با مومنه صیغه نکن باعث ذلتش میشوی همانا شیخ طوسی گفتند که مراد از این روایت یعنی اگر زن از اهل بیت باشد به خانواده اش خاری وعار وذلت می رسد واین عمل مکروه است
از این روایات دوچیز می فهمیم
اول اینکه ائمه صیغه را برای خودشان واهلشان قبول نمی کردند واین را عار می دانستند
دوم این روایات توهینی به تمام زنان است زیرا در این روایات فقط آمده صیغه با اهل بیت وشرفا مکروه است با غیر آنان ازاد است یعنی چه ؟یعنی بقیه زنان شرافت ندارند وهرکاری خواستیم با آنان انجام بدهیم!
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پرسشگر محترم انسان ها در مراتب متفاوت اجتماعي هستند. بعض افراد از خانواده هاي صاحب جاه و نام مي باشند كه جايگاه اجتماعي رفيعي دارند حالا يا اين جايگاه اجتماعي حاصل از ايمان و تقواي فوق العاده آنها است مثل بني هاشم در قريش كه از جايگاه اجتماعي فوق العاده بالايي برخوردار بودند و اين جايگاه نه حاصل مال و مقام آنها بود كه از اين جهت ويژه و فوق العاده نبودند بلكه حاصل از مقام ايماني و معنوي آنان بود يا خانواده حاكمان كه جايگاه آنها ناشي از مقام اجتماعي آنها است و ... .
اما بعضي افراد در اجتماع جايگاه اجتماعي خاصي ندارند و از افراد عادي يا دون پايه به حساب مي آيند مثل كارگران و كشاورزان و ... .
اين كه فردي از افراد عادي يا دون پايه باشد، معنايش اين نيست كه او در درگاه خدا حرمت ندارد و ما حق داريم هر نوع ظلمي را نسبت به او روا داريم و ... بلكه معنايش اين است كه خيلي از كارهاي مباح براي او قبح اجتماعي ندارد و به خاطر آنها در جامعه سرزنش نمي شود در حالي كه اگر همان كارها از طرف فرد صاحب جاه و شرف اجتماعي صادر شود و سر بزند، مورد مذمت قرار مي گيرد و به موقعيت او و خانواده اش ضربه وارد مي شود.
از جمله اين كارها "متعه" و صيغه كردن و صيغه شدن است.
صيغه كردن و صيغه شدن كار حرامي نيست. اما هميشه كار ممدوح و مورد ستايشي هم نيست و برخي افراد صاحب جاه و موقعيت و احترام اجتماعي از متعه كردن و متعه شدن پرهيز مي كنند.
در روايات هم به متعه به خودي خود سفارش نشده و به عنوان كار مستحبي به حساب نيامده كه با كرامت افراد صاحب جاه و شرف منافات نداشته باشد بلكه به عنوان يك راه حل اضطراري و براي شرايط خاص است از اين رو امامان بعضي از اصحاب خود را كه نياز و ضرورتي براي متعه نداشتند يا جايگاه اجتماعي خاصي داشتند، را از اين كار نهي مي كردند.
بله چون متعه از طرف افرادي به ناحق حرام شمرده شد، براي مبارزه عملي با اين بدعت به متعه سفارش شد:
عن محمد بن مسلم، عن أبي عبد الله (ع) قال: قال لي : تمتعت ؟ قلت: لا، قال: لا تخرج من الدنيا حتى تحيي السنة(1)
محمد بن مسلم گويد امام صادق به من فرمود: متعه كرده اي؟ عرض كردم: نه؛ فرمود: قبل از رسيدن مرگ سنت پيامبر را زنده كن.
بنا بر اين متعه اقدامي است كه گر چه حرام نيست، ولي براي افراد صاحب جاه و مقام معنوي و روحاني و ايماني به خودي خود پسنديده نيست و بهتر است كه ترك شود ولي حرام نيست.
در بسياري كارهاي ديگر هم اين گونه است كه براي افراد داراي مقام معنوي و روحاني و ايماني پسنديده نيست گرچه حرام نمي باشد و براي افراد عادي كسر شأن ندارد.
اما حديث ادعايي "المتعه عار وذل وهوان علي اهل البيت" را هر چه جستجو كرديم ، در كتب شيعه نيافتيم و ظاهرا چنين روايتي وجود ندارد.
اين كه آيا رسول خدا و امامان متعه كرده اند، گر چه رواياتي داريم كه رسول خدا و امام علي متعه كرده اند.(2) ولي اين روايات قطعي نيست و نمي توان به يقين گفت كه متعه كرده اند، همچنان كه به يقين هم نمي توان گفت كه اين كار را نكرده اند.
اما روايت "لا تمتع بالمؤمنه فتذلها" كه در استبصار آمده گر چه مرسل است (و ارسال در روايت ، ضعف است) اما معناي صحيحي دارد و ارشاد به همان معنايي است كه در بالا توضيح داديم و بي حرمتي نسبت به ديگران نيست و پرسشگر برداشت توهين آميز كرده بدون اين كه توجه كند كه اين كلام توهين به ديگران نيست.
غذا خوردن در وسط خيابان حرام نيست و بسياري از افراد عادي در حالي كه در كوچه و خيابان راه مي روند، غذا مي خورند و به ساندويچي كه در دست دارند، گاز مي زنند و هيچ كس هم اقدام آنها را زشت نمي شمارد. اما اگر يك استاد دانشگاه در محوطه دانشگاه در حال رفتن از اين ساختمان به آن ساختمان ساندويچي به دست بگيرد و به آن گاز بزند، همه اين كار را براي او زشت شمرده و سبب تخفيف و خوار شمردن او مي دانند.
پس در اينجا هيچ حكم اختصاصي براي اهل بيت پيامبر نيست. بلكه متعه براي افراد متشخص ناپسند شمرده شده و اين هم يك حكم عادي است و همه افراد براي متشخصان بسياري كارها را جايز نمي دانند و همان كارها را براي افراد عادي كاملا طبيعي مي دانند.
خلاصه كه خود شيخ طوسي هم فرمودند روايت مرسل ضعيف است. بعد هم بيان كردند متعه كردن ممنوعيتي ندارد. مطلب بعد اين كه اگر هم در جايي ائمه منع كردند به خاطر شرايطي زماني و مكاني بوده است. مثلا حضرت صادق به چند نفر از اصحابشان كه به منطقه اي مي خواستند بروند فرمودند در آنجا متعه نكنيد كه مردم (به خاطر عدم آشنايي با حكم متعه ) مي گويند ياران جعفر بن محمد زنا مي كنند.
پي نوشت ها:
1. شيخ حرّ عاملي، وسائل الشيعه، بيروت، دار احياء التراث العربي، ج14، ص443.
2. سيد جعفر مرتضي، زواج المتعه، بيروت، المركز الاسلامي للدراسات، 1422ق، ص 114 به نقل از رساله المتعه شيخ مفيد.
موفق باشید.
