آیا می شود ایین زندگی را از عقل اموخت؟چرا؟

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پرسش گر گرامي عقل، پيامبر باطني و رهبر انسان است و با استفاده از عقل سليم، انسان مي تواند در بسياري از مراحل زندگي به موفقيت برسد، و انسان عاقل در بسياري از موارد زندگي مي تواند با بكار بستن عقلش ،درست تصميم بگيرد و موفق شود، ولي براي رسيدن به كمال، تنها عقل كافي نيست، بلكه براي اين كه عقل درست تصميم بگيرد احتياج به وحي و راهنمايي خداوند از طريق انبياء و اولياء نيز هست، و به تعبير بهتر: عقل به تنهايي نمي تواند انسان را به مقصود برساند و در بسياري از موارد براي تصميم درست احتياج به خداوند و دستورات الهي انبيا دارد؛ به اين مطلب در روايات تصريح شده كه انسان احتياج به دو راهنما و دليل و حجت دارد يكي در درون او كه عقل اوست و ديگري در بيرون كه انبياء و رسل هستند. امام موسي كاظم(ع) مي فرمايد:« إِنَّ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حُجَّتَيْنِ حُجَّةً ظَاهِرَةً وَ حُجَّةً بَاطِنَةً فَأَمَّا الظَّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَ الْأَنْبِيَاءُ وَ الْأَئِمَّةُ ع وَ أَمَّا الْبَاطِنَةُ ُفَالْعُقُولُ (1) به درستي خدا بر مردم دو حجت و دليل دارد: حجتي كه ظاهر است و حجتي كه باطني است. اما حجت ظاهري پيامبران و انبياء و امامان عليهم السلام هستند و حجت باطني عقل است.
پس عقل در كنار شرع مي تواند انسان را به سر منزل مقصود برساند.
ولي متاسفانه در جامعه كنوني برخي افراد خود را بي نياز از دين و وحي و خدا و اهل بيت مي دانند و فكر مي كنند كه همه چيز را مي توان به كمك عقل فهميد و براي هر چيزي كه با عقل به آن پي نبرند اهميتي قائل نيستند، اصلا اگر عقل به تنهايي مي توانست انسان را به سر منزل مقصود برساند، پس ديگر چه نيازي به124 هزار پيامبر بود؟! و اين اشتباه از زمان اهل بيت(ع) نيز در برخي افراد وجود دارد، و فكر مي كنند كه مقامات بالاي معنوي و رسيدن به اوج كمال را كه در گرو دين و مفاهيم بالاي ديني است با عقل مي توانند درك كنند، لذا اهل بيت به اين مطلب نيز تذكر مي دادند. امام سجاد(ع) مي فرمايد: إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُصَابُ بِالْعُقُولِ النَّاقِصَةِ وَ الْآرَاءِ الْبَاطِلَةِ وَ الْمَقَايِيسِ الْفَاسِدَةِ وَ لَا يُصَابُ إِلَّا بِالتَّسْلِيمِ فَمَنْ سَلَّمَ لَنَا سَلِمَ وَ مَنِ اهْتَدَى بِنَا هُدِيَ وَ مَنْ دَانَ بِالْقِيَاسِ وَ الرَّأْيِ هَلَك(2) به درستي دين خدا با عقل هاي ناقص و نظرهاي باطل و قياس هاي فاسد درك نمي شود و فقط با تسليم خدا بودن درك مي شود. پس هر كسي تسليم ما باشد، سالم مي ماند و كسي كه ما را وسيله هدايت قرار دهد، هدايت مي شود و كسي كه نزديك قياس و راي و عقيده خود شود، هلاك خواهد شد.
خلاصه اين كه عقل در زندگي لازم است ولي كافي نيست.
پي نوشت ها:
1. ثقة الاسلام كلينى، الكافي، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 ه.ش، ج 1، ص 15.
2. محدث نورى، مستدرك الوسائل، مؤسسه آل البيت عليهم السلام قم، 1408 ه.ق، ج 17، ص 262.
موفق باشید.