نقص عقل زن

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در مورد جنس زن در قرآن و روايات سخنان زيادي آمده است كه بعضي بر نكوهش جنس زن دلالت دارد. با توجه به اين آيات و روايات، افرادي ديد اسلام را نسبت به زنان منفي شمرده اند.
براي اين كه در اين وادي دچار بدفهمي و داوري نادرست نشويم، بايد ابتدا نظر اسلام را در مورد زن بدانيم. بعد با توجه به آن نظر كلي كه اصل و اساس كار مي شود، آيات و روايات را بررسي كنيم.
از نظر اسلام و قرآن، زن و مرد ذات يكسان دارند. اين گونه نيست كه مرد از لحاظ ذاتي برتر از زن باشد(1). مخاطب قرآن انسان، ناس و فرندان آدم اعم از زن و مرد است (2). اين گونه نيست كه مخاطب فقط مردان باشند.
ملاك برتري نزد خدا نه جنس يا نژاد يا سرزمين و...، بلكه فقط تقوا است.(3)
جهات فراوان ديگري نيز بر يكساني زن و مرد از لحاظ انسانيت و حقوق و تكاليف دلالت دارد.
البته چون زن و مرد دو صنف هستند و تفاوت ها و ويژگي هايي در استعداد و توانايي ها دارند، از حيث حقوق و تكاليف، تفاوت هايي هم دارند كه در آن ها تناسب و عدالت كاملا لحاظ شده است.
متاسفانه در طول تاريخ زن مظلوم بوده و تحقير شده، امكان رشد و تعالي را از او گرفته اند. متاسفانه زنان هم در برهه هاي فراواني از تاريخ، اين ظلم گسترده را پذيرا شده اند.
از طرف ديگر زن به طور طبيعي به زر و زيور و آرايش و خودنمايي گرايش دارد(4). اين گرايش در كل، مثبت است و مي تواند در خدمت تعالي زن و جامعه باشد، ولي متاسفانه مردان ظالم آنان را فقط در اين حيطه نگه داشته، بسياري اوقات به صورت افراطي در خدمت گرايش به زر و زيور قرار گرفته اند.
با توجه به اين مقدمه؛
بسياري از روايات بيان حقيقت وجودي زن است. در مقام ارزش گذاري مثبت يا منفي نيست. اگر حقيقت وجودي در راستاي صحيح قرار گيرد، زن را اوج مي دهد و شايسته ستايش مي گرداند. اگر در راستاي غلط قرار گيرد ، زن را تنزل مي دهد و پست مي گرداند.
بسياري از روايات گرچه در نگاه اول تحقير كننده زن هستند، ولي توجيه صحيح و معقول دارند.
بسياري از اين روايات جعلي هستند و...
با توجه به مطالب بالا به روايتي كه بدان اشاره شده، مي پردازيم:
نقص عقل زنان هم در جاي خود توضيح داده شده كه منظور عقل معاش و تدبير اقتصادي و حسابگري مادي است (نه عقل معاد كه نور مي باشد) مردها عقل معاششان قوي تر از زنان بوده و در احساسات و عواطف ناقص اند و زن ها احساسات و عواطفشان قوي تر بوده و در عقل معاش ناقصند و اين قوت و نقص در هر كدام، متناسب با وظايفي است كه طبيعت بر دوش آنها نهاده و با ازدواج و كنار هم قرار گرفتن، اين نقص از هر دو بر طرف شده و يك مجموعه كامل را شكل مي دهند.
در جامعه اي كه افراد بخصوص زنان تربيت نشده اند، زنان بد كه ايمان و خداباوري و خداترسي و... ندارند، در شهوت و زينت و تفاخر و تفرعن و...غرقند و زنان مدعي ايمان و خداباوري و خداترسي هم چون تربيت نشده اند، گر چه به مراتب كمتر، ولي باز هم از اين آفات در امان نيستند. آري اگر جامعه نسبت به تربيت و رشد انساني و فكري و عقلي افراد بخصوص زنان كه عقب ماندگي بيشتري دارند، عنايت لازم به خرج مي داد، ديگر از هيچ كس بخصوص از زنان لازم نبود حذر شود و از مشورت با آنها احتراز گردد يا در مشورت بر عكس نظر آنها عمل شود. زيرا همه آمر به معروف و ناهي از منكر و ياور بر حق و عدل بودند و بايد بدانان پناه برد نه اين كه از آنان بر حذر بود همچنان كه امامان از زنان تربيت شده خود، بر حذر نبودند.
اگر زناني كه مدعي ايمان و خدا و دين و...هستند ولي تربيت شده نيستند را بر امور خانواده حاكم كنيم و راهنمايي ها و دستورات صحيح نادر آنها را به عنوان اطاعت از آنها انجام دهيم، جرات پيدا كرده و در بقيه امور هم دخالت كرده و خانواده را به سوي قهقرا سوق مي دهند. اما اگر زناني تربيت شده و عاقل و با فهم و تدبير و عالم باشند، اطاعت از آنان نه تنها بد نيست بلكه اطاعت نكردن از آنان ناپسند است. زيرا آن زنان اگر ميدان پيدا كنند خانواده را به سوي سعادت و خوشبختي سوق مي دهند.
در زمان امام، غالب زنان تربيت نشده بودند از اين رو بهتر بود به آنان كمتر ميدان داده شود و اين به مصلحت خود آنان هم بود.
مطلب آخر آنكه در برخي امور هم بر اساس آيه233 بقره توصيه به مشورت با زنان شده است
اميد است خدا به همه ما فهم معارف دين را عطا فرمايد.
پي نوشت ها:
1. اعراف(7)آيه189.
2. انشقاق(84)آيه6؛ اعراف،آيه27و.
3. حجرات(49)آيه13.
4. زخرف(43)آيه18.
موفق و موید باشید