راهنمایی در انتخاب یکی از این دو راه

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پرسشگر گرامي! حق داريد، زندگي با فقر و بدهكاري بسيار مشكل است، به گونه اي كه در روايات موت و مرگي بزرگتر از مردن طبيعي شمرده شده است.(1) اما لازم است به چند نكته مهم توجه كنيد.
نكته اول: خداوند حكيم براي تحقق هر امري و حل هر مشكلي راهكاري قرار داده است. انسان موظف است راه حل ها و راهكارها را بشناسد و به دنبال آن رود. و از دعا نماز حاجت به عنوان پشتكار معنوي و استفاده كند.
نكته دوم: قديمي ها بر اساس عقل و تجربه اين ضرب المَثل را داشتند: خرج خود را با بَرجت هماهنگ كن، تا ذليل نشوي. حضرت امام محمد باقر(ع)، « تَقْدِيرُ الْمَعِيشَةِ» يعني برنامه ريزي درست و صحيح در مورد هزينه هاي زندگي را يكي از علايم و نشانه هاي وارستگي و رشد و كمال معرفي كرده است. (2) در روايت معتبر آمده است: مَنِ اقْتَصَدَ فِي مَعِيشَتِهِ رَزَقَهُ اللَّهُ وَ مَنْ بَذَّرَ حَرَمَهُ اللَّه(3) هر‏كه در اداره زندگي خود اقتصاد و ميانه روي را رعايت كند، خداوند رزق و روزي او را زياد مي كند. و هر كه زياده روي كند، خداوند او را از رزق و روزي محروم مي كند. امام صادق (ع) فرمود: هر كه خرجش را با برجش هماهنگ كند، و در هزينه و مخارج زندگي اعتدال و ميانه روباشد، من ضمانت مي كنم كه هر گز فقير و نيازمند نشود.(4)
پيامبر(ص) نيز فرمود: سه چيز باعث نجات است. هر كسي آن سه چيز را رعايت كند، زندگي اش گره نمي خورد: اول آن كه در نهان و آشكار از خدا بترسد. دوم آن كه در همه حال، خواه توانمند باشد يا تنگدست، (و در همه كارها ) از جمله در مخارج زندگي، ميانه روى و اعتدال را رعايت كند. سوم در حال خشنودى و خشم، عدل و انصاف را رعايت كند. خداوند حتي به پيامبرش دستور مي دهد، براي انفاق در راه خدا اعتدال و ميانه روي را رعايت كند:« وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى‏ عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُورا» (5) يعني هرگز نه دستت را در گردنت زنجير كن ( كنايه از اين كه مانند افراد خسيس نباش كه هيچ كمكي به مردم نمي كنند)، و نه بيش از حد توانايي خود گشاده دست و بذل و بخشش داشته باش، كه بعدا ( به خاطر فقر و بي چيزي) مورد ملامت و سرزنش ديگران قرار بگيري و از اداره زندگي خود فرو ماني. پس كسي كه در خرج زندگي، در نسيه دادن، در كمك كردن و دستگيري كردن از افراد ضعيف، و يا حتي در انفاق كردن و صدقه دادن يا كارهاي خير كردن به ميزان درآمد خود نگاه نمي كند، و تَقْدِيرُ الْمَعِيشَةِ و اعتدال و ميانه روي را رعايت نمي كند، بلكه هر جور خواست خرج و هزينه مي كند، نبايد انتظار داشته باشد كه مشكلاتش با دعا و توسل حل گردد. نكته سوم: خدا بنده مؤمنش را دوست دارد. دعاها و حاجاتي كه خير و منفعت در آن باشد، اجابت مي كند، و حاجت هايي را كه به ضرر بنده اش مي باشد، اجابت نمي كند؛ ولي بنده از روي بي اطلاعي خيال مي كند، خدا به خواسته هايش توجه ندارد. بنا بر اين مؤمن نبايد از دير اجابت شدن و يا اصلا اجابت نشدن دعا ، عقيده اش سُست شود. چنان كه امام علي (ع) مي فرمايد:"دير اجابت نمودن دعا، ‌تو را نااميد نكند. چه بسا چيزي را خواسته اي آن را به تو نداده، اما بهتر از آن را در اين دنيا يا آن دنيا به تو داده است و يا خير و صلاح واقعي شما آن بوده كه آن را از شما باز دارد. چه بسا چيزي را طلب نمودي كه اگر به تو مي داد، ‌تباهي دين يا تباهي و ناراحتي هاي دنياي خود را در آن مي ديدي». (7)
يقين بدان كه هيچ يك از دعاهاي خالصانه شما بي اثر نبوده، چنان كه امام سجاد (ع) مي فرمايد: «دعاي مؤمن، يكي از سه فايده را دارد:
يا براي او ذخيره مي گردد تا در آخرت بهتر از آن چه در دنيا طلب كرده بود، به او داده شود، يا در دنيا برآورده مي شود و يا بلايي را كه مي خواست در دنيا به او برسد، ‌از وي دور مي كند». (8)
نكته چهارم: چند دستور العمل كه باعث فقر و ازدياد رزق و روزي مي شود، ذكر مي كنيم، حتما به آن توجه كنيد.
عوامل فقر: 1- دروغ – البته گناه موجب فقر مي شود به ويژه دروغگويي، غيبت و تهمت و زنا
2- بد اخلاقي مخصوصا نسبت به زن و فرزندان، پدر و مادر، برادر و خواهر و اقوام و خويشان،
3- خشم و عصبانيت،
4- نماز را سبك شمردن و مقيد نبودن به نماز اول وقت،
5- قطع رحم،
6- گوش دادن به آهنگ ها و آوازه خواني و موسيقي هاي حرام،
7- نفرين كردن به زن يا فرزندان و يا پدر و مادر و اقوام،
8- خوابيدن در فاصله اذان صبح تا طلوع خورشيد،
9- بي احترامي به فقراء،
10- چيدن ناخن با دندان، و فوت كردن در غذا، و شب ها ايستاده آب خوردن،
-عوامل ازدياد رزق:
1- پايبندي به نماز اول وقت در هر پنج نماز واجب
2- نماز را در مسجد و به جماعت خواندن
3- انس با قرآن به ويژه خواندن سوره واقعه در هر شب.
4- خوش اخلاقي،
5- محبت كردن به همسر و فرزندان و كمك كردن به همسر در كارهاي منزل،
6- صله رحم و محبت كردن به اقوام مخصوصا پدر و مادر،
7- راستگويي و امانت داري،
8- ترك گناهان و توبه و استغفار زياد( هر شب هنگام خوابيدن و بعد از نماز صبح هفتاد مرتبه بگوييد: استغفر الله ربي و اتوب اليه)،
9- صدقه و انفاق كردن در راه خدا،
10- بعد از هر نماز ده مرتبه هر يك از دعاهاي زير را بخوانيد. "سبحان العظيم وبحمده ولا حول ولا قوة الا بالله العلي العظيم - "لا حول ولا قوّة الا بالله توكّلت علي الحيِ الّذي لا يموت و الحمد لله الّذي لم يتّخذ ولداً ولم يكن له شريك في الملك و لم يكن له وليِ من الذّلّ وكبّره تكبيراً .
دعاي مجرب ديگري براي اداي دين و قرض وجود دارد كه اگر مايل بوديد در مكاتبۀ بعد از ما بخواهيد.
پي نوشت ها:
1. بحار الانوار، علامه مجلسي، ج 101، ص 71، مؤسسه الوفاء بيروت – لبنان، سال انتشار 1404 ق،
2. الكافي، شيخ كليني، ج 1، ص 32، دار الكتب الاسلاميه، تهران، ش 1365.
3. همان، ج 2، ص 122.
4. همان، ج 4، ص 52.
5. اسراء ( 17)، آيه 29.
6. عدةالداعي، احمد بن فهد الحلي، ص97، دار الكتب الاسلامي - قم ، 1407 ق.
7. نهج البلاغه، ترجمه فيض الاسلام، نامه 31.
8. تحف العقول، الحسن بن شعبه الحراني، ص 202، مؤسسة النشر الاسلامي، قم، 1404 ه ق.
دوست گرامی !
این پاسخ از طریق سایت پاسخگو و توسط کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برای شما ارسال گردید.
در این مرکز پرسشها پس از ثبت به گروه های علمی تخصصی ارسال و پس از ارزیابی، ویراستاری از نمونه خ