سلام
اطلاعاتی در مورد شیطان،جن و اختیار میخواستم
با تشکر
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
شيطان در لغت، اسم جنس است به معناى موجود شرور و شامل هر موجود متمرّد و طغيانگر و خرابكارى مىشود. خواه از جن باشد يا انسان يا ساير موجودات. به همين جهت در قرآن كريم گاه به صورت مفرد و گاه به جمع به كار رفته است مانند تعبير:«شَياطينَ الْإِنْسِ وَ الْجِن».(1)
اما شيطانى كه معمولاً مورد سخن است، موجودى است به نام ابليس كه در قرآن سخن از او آمده است ابليس، موجودى است از نوع جنّ كه به فرموده قرآن كريم به واسطه عبادت پروردگار در رتبه ملائكه قرار گرفته بود. لكن با تكبّر و طغيان از فرمان و دستور الهى مطرود واقع گشت و قسم ياد كرد كه بنى آدم را اغوا كند: «وَ إِذْ قُلْنَا لِلْمَلَئكَةِ اسْجُدُواْ لاَِدَمَ فَسَجَدُواْ إِلَّا إِبْلِيسَ كاَنَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ؛ به ياد آريد زمانى را كه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده كنيد!» آنها همگى سجده كردند جز ابليس- كه از جن بود- و از فرمان پروردگارش بيرون شد.»(2)
بنابراين حقيقت ابليس، از جنس جنّ است. جن در لغت به معناى پوشيدگى و پنهانى است يعنى موجودى كه براى ما در شرايط عادى، قابل درك حسى نيست. همان گونه كه انسان از خاك آفريده شده، جنّ از آتش آفريده شد:«وَ الجَْانَّ خَلَقْنَاهُ مِن قَبْلُ مِن نَّارِ السَّمُوم؛ و جن را پيش از آن، از آتش گرم و سوزان خلق كرديم.»(3) بنابراين ابليس موجودى است از جنس آتش آفريده شده نه خاك و عنصري غير قابل حس است.
بر اساس آيات قرآن كه طرح تفصيلى و تفسير آن در اين مجال ممكن نيست، جن مانند انسان موجودى مختار و صاحب اراده است و هنگامى كه در دو راهى قرار مىگيرد، يكى را بر مىگزيند. (4) بنابراين، از آنجا كه شيطان جن است، موجودى انتخابگر و صاحب اراده شمرده مىشود و توان سرپيچى از فرمان خداوند دارد. نمود كامل اين اختيار را در مكلف بودن اجنه (مانند انسان) بايد ديد كه در آياتي از قرآن به آن اشاره صريحي شده است. طبق آيات سوره الرحمن، جن و انس، دو موجود پرارزش (ثقلان) هستند كه به آنها وعده برپايي قيامت و حسابرسي در آن روز داده شده است. اين سوره بيش از سي بار با آيه «فَبِأَىِّ ءَالَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَان» جن و انس را پس از ذكر نعمتها و عذابهاي دنيا و آخرت، خطاب ميكند كه نشان ميدهد دنيا و آخرت و پاداش و عقاب براي هر دو ميباشد.
بر اساس آيات قرآن جن نيز مانند انسان مكلف و مختار و در مقابل اعمال خويش مسؤول است، چنانكه خداوند متعال ميفرمايد: «وَ مَا خَلَقْتُ الجِْنَّ وَ الْانسَ إِلَّا لِيَعْبُدُون؛ من جنّ و انس را نيافريدم جز براى اينكه عبادتم كنند (و از اين راه تكامل يابند و به من نزديك شوند)!»(5) هدف از آفرينش جن عبادت و اطاعت پروردگار ميباشد و حقيقت عبادت اين است كه مخلوق، خود را در مقام ذلّت و عبوديت واداشته، رو به سوي مقام ربوبيت آورد، در مسير خواست و اراده الاهي گام نهد، روح و جسم را به او بسپارد و تسليم مطلق در برابر ذات او باشد.
پي نوشت ها:
1. انعام(6) آيه 112.
2. كهف(18) آيه 50.
3. حجر(15) آيه 27.
4. بقره(2) آيه 24.
5. ذاريات(51) آيه56.
موفق و موید باشید
