چگونه میتوان از خجالتی بودن بیرون امد؟ با تشکر
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در ابتدا اين را بدانيد كه خجالتي بودن و يا كم رويي لزوماً يك ويژگي ارثي يا ژنتيكي نيست، البته چه بسا ممكن است فرزندي، خجالت را از پدر و مادر كم روي خود ياد گرفته باشد اما، بعضي از روان شناسان بر اين اعتقادند كه خجالت و كم رويي كودكان، محصول و نتيجه يادگيري و تقويت آن در خانه و مدرسه مي باشد. گاهي سخت گيري بيش از حد والدين و معلمان، داشتن توقعات زياد، تهديد، تنبيه، تحقير، حمايتهاي افراطي، زمينه بروز و يادگيري كم رويي را فراهم مي آورد. از طرف ديگر، گاهي ضعف اعتماد به نفس، نداشتن برخي توانمندي ها و مهارت هاي علمي، ذوقي، هنري، ورزشي عملاً به مشكل خجالتي بودن شخص دامن مي زند و باعث مي شود كه او حرفي براي گفتن و كاري براي انجام دادن نداشته باشد و در نتيجه از روبرو شدن با اشخاص ديگر و يا از حضور در جمع بيشتر خجالت بكشد. علاوه بر اين، برخي احساسات منفي، پيشگويي منفي موقعيت ها، خطاهاي شناختي و تفكرات غير منطقي موجب خجالتي بودن فرد مي گردد و يا بر شدت آن مي افزايد.
در حقيقت، كم رويي و خجالتي بودن نوعي ترس يا اضطراب اجتماعي است كه در آن فرد از مواجه شدن با افراد ناآشنا و ارتباطات اجتماعي فراري و گريزان است. بسياري از محققان، ريشه اصلي خجالتي بودن را ترس يا اضطراب اجتماعي ميدانند و آن را از علائم اضطراب بر مي شمارند. به اعتقاد بسياري از روانشناسان، افكار منفي و تلقيهاي غير منطقي موجب اضطراب مي گردند مثلاً اگر بر اين باور باشيد كه هميشه مورد تأييد ديگران قرار گيريد در برابر ديگران دچار اضطراب و نگراني مي شويد.
اگرچه شناسايي علل و عوامل تشديد كننده خجالتي بودن شما نياز به بررسي كارشناسانه دارد و در اين مشاوره مكاتبه اي نمي توان به بررسي دقيق مسئله پرداخت اما، در پاسخ به سؤال شما يك سري راهكارهاي كلي كه معمولاً براي حل مشكل پيشنهاد مي كنيم، به شما نيز توصيه مي كنيم تا با به كار بردن آنها مشكل كم رويي خود را حل كنيد.
1- احساسات منفي خود را بنويسيد و آنها را بپذيريد. نوشتن احساسات منفي و قبول داشتن آنها، بدين معنا است كه شما با خود در مكاني بنشينيد و احساسات منفي و آزار دهنده خود را بنويسيد. مثلاً «من هر وقت با فردي صحبت مي كنم دلهره و اضطراب دارم، حرف هايم را كه از قبل آماده كردم نمي توانم بزنم، رنگم سرخ مي شود، تپش قلب مرا احاطه مي كند» تمام راهكارهاي كاهش و خلاف اين حالت را بنويسيد و يكي يكي آن را امتحان كنيد. مثلاً «اگر قبل از حرف زدن بدنم را شل نگه دارم و نفس عميق بكشم و يا اين كه اول از احوال پرسي ساده شروع كنم يا قبل از حرف زدن اصلاً به اين كه با فردي ملاقات دارم فكر نكنم و... بهتر عمل مي كنم.»
2- خود را بشناسيد و قابليت هاى شخصى خود را دريابيد؛ بدين منظور، توانايي ها و نقاط مثبت خود را بنويسيد و هر روز با مرور آنها در ذهن به تقويت آنها بپردازيد. معمولاً افراد مضطرب، به تدريج توانايي هاي خود را ناچيز شمرده و خود را هميشه سرزنش مي كند. اين تكنيك به شما اجازه مي دهد ليستي از توانايي هاي خود را در تمام زمينه ها بنويسيد و آنچه را كه مي توانيد انجام دهيد و استعداد آن را داريد، يادآوري كنيد.
3- يكي از موقعيت هاي اضطراب زا را در ذهن خود تصويرسازي كنيد و حساسيت زدايي تدريجي از آن موقعيت داشته باشيد، به اين صورت كه هنگام تنهايي، يكي از موقعيت هاي اضطرابي را به ذهن بياوريد، مانند گفتگو در جمع، سپس بقيه مراحل آن را مثل وارد شدن در جمع تا ادامه صحبت و نگاه هاي جمعيت و تشويق جمع و پيروز شدن در آن موقعيت را در ذهن خود تصور كنيد. موفقيت در اين تصوير ذهني، گامي براي پيروز شدن در موقعيت هاي واقعي و بيروني به شمار مي رود.
4- ورزش و فعاليت هاي دسته جمعي سالم با دوستان خود داشته باشيد، ريلكسيشن و ساير فعاليت هاي آرامش عضلاني را فرا بگيريد و آنها را انجام دهيد.
5- اعتماد به نفس خود را تقويت و آن را افزايش دهيد. انسانى كه كانون قلبش لبريز از ايمان است و اتكا و اعتمادش به خداوند است هيچ گاه احساس سستى و انزوا نمىكند و سعى مىكند با شجاعت خواستههاى خود را مطرح نمايد. از اين رو مهمترين عامل براى اصلاح خصلت منفى كم رويى، اعتماد به نفس است كه اگر در انسان اين حالت ايجاد شود مىتواند در جامعه ديدگاهها و نظرات خود را به راحتى ابراز نمايد و در برخورد با ديگران مشكلى نداشته باشد.
6- سعي كنيد با دوستان همجنس و ديگر افراد معاشرت خود را افزايش دهيد. معاشرت با ديگران مىتواند نقش مؤثرى در ريشه كنى اين خصلت منفى داشته باشد و شما به تدريج به عنوان يك شخصيت با نشاط و خوش برخورد نزد دوستان و هم كلاسىهاى خود مطرح مىشويد، اگر چه در مراحل اوليه با مشكلاتى مواجه شديد ولى نبايد هراسى به خود راه دهيد و اين مراحل را با متانت و صبر پشتسر بگذاريد تا در زندگى موفق باشيد.
7- توصيه مي شود علاوه بر به كارگيري راهكارهاي بالا با مطالعه و يا مراجعه به مشاور و روانشناس باتجربه اي، برخي مهارت هاي ارتباطي و مهارت جرأت ورزي را فرا بگيريد و در درمان كم رويي و خجالتي بودن خود بكوشيد.
براي آشنايي بيشتر با راهكارهاي ديگر غلبه بر كم رويي، كتاب هاي زير خدمت تان معرفي مي گردد:
1. درمان خجالت در سه هفته، همراه با هفت راه حل فوري براي از بين بردن دلهره و اضطراب. پديدآورنده: ژان شارتيه، ترجمه: ساعد زمان، ناشر: فراروان 1384.
2. سخن گفتن بدون ترس و خجالت. پديدآورنده: جوديت تينگلي، ترجمه: مهدي مجردزاده كرماني، ناشر: موسسه فرهنگي راه بين 1385.
3. روان شناسي كم رويي، پديدآورنده: دكتر غلامعلي افروز.
موفق و موید باشید
