آیا اعمال گذشته ما در تقدیری که خدا برای ما رقم میزند موثر است؟

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
براي دريافت جواب دقيق اين مسئله بايد به سه نكته توجه شود:
1- خداوند داراي قضا و قدر علمي است. مراد اين است كه خداوند نه تنها از آغاز خلق كردن انسان بلكه پيش از آفرينش او به خصوصيات و حدود و اوصاف آن علم دارد، اين خصوصيات را خداوند در ازل مي‌داند كه هر يك از مخلوقات او داراي چه ويژگي‌ها و اوصافي هستند. اين را اصطلاحا قدر يا تقدير علمي مي‌گويند.
مقصود از قضا علمي آن است كه خداوند از ضرورت وجود اشيا در ظرف تحقق علل آن ها آگاه است، يعني خدا از ازل مي‌داند كه هر يك از اشيا در شرايط خاص و تحت تاثير اسباب و علل خاصي موجود مي‌شوند.
2- غير از آن خداوند داراي قضا و قدر عيني نيز است، مقصود از قدر عيني، تعيين و تحديد خصوصيات و اوصاف ذاتي و عرضي موجودات از سوي خداوند است. مقصود از قضا عيني آن است كه خداوند ضرورت وجود را به مخلوقات خويش اعطا مي‌كند. از طريق اسباب و علل وجود آن ها را تعيين مي‌بخشد.
3- حال بايد ديد كه نقش اختيار انسان دراين ميان چيست؟ خلاصه سخن اين است كه قضا و قدر علمي خداوند به افعال انسان به صورت مطلق تعلق نمي‌پذيرد، بلكه متعلق قضا و قدر، عمل انسان با تمام خصوصيات آن است كه از جمله مي‌توان به اختياري بودن آن و تاثير اراده و قدرت انسان در وقوع آن اشاره كرد.
بنابراين خداوند در ازل مي‌داند كه انسان با بهره‌گيري از اختيار خود، اعمال خاصي را انجام مي‌دهد. اما قضا و قدر عيني الهي نيز بدين معنا با اختيار انسان سازگار است . قضا و قدر عيني خداوند در وقوع افعال بندگان به صورت مستقيم نيست، بلكه اين تاثير از مسير اسباب و علل و در چارچوب نظام عليت عالم تحقق مي‌پذيرد. از آن جا كه اراده انسان يكي از مبادي علي افعال اختياري اوست، قضا و قدر از مجراي اراده و اختيار انسان تاثير مي‌ پذيرد. (1)
در نتيجه اعمال مختارانه انسان در شكل گيري تقديرات او نقش تاثير گذاري را ايفا مي كند و اراده و اختيار او در شكل گيري تقديرات او مهم و موثر است.
پي‌نوشت:
1. محمد سعيدي مهر، آموزش كلام اسلامي، نشر طه قم 1373 ش، ج 1، ص 327 تا 329.
موفق و موید باشید