غیبت

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
درابتدا تذكر اين نكته لازم است كه آنچه فرموده ايد مصداق تهمت است و نه غيبت. غيبت صحبت كردن در مورد عيبي است كه در فردي وجود دارد. اما تهمت نسبت دادن امر غير واقعي به فردي است يعني عيبي را به كسي نسبت مي دهند در حالي كه چنين عيبي ندارد.
اما اينكه مي گوييد با غيبت هزار نسل از بين مي رود تنها يك احتمال است. از كجا معلوم كه نسل اين خانم در صورت ازدواج با آن آقا هزاران سال ادامه يابد و يا به قول شما هزار نسل تداوم داشته باشد. بلكه احتمال مي رود اين فرد بر فرض ازدواج هم امكان باروري يا بارداري نداشته باشد يا اينكه در نسلهاي ابتدايي بعد از آنها به دلايلي نسل آنها از بين برود.
به علاوه بر فرض بروز غيبت و تهمت در مورد يك فرد امكان عقلي و عرفي ازدواج اين فرد عقلا منتفي نمي شود، حد اكثر فرد مجبور شود موقعيت زندگي و مكان تحصيل خود را تغيير دهد؛ علاوه بر اينكه در مورد بسياري از گناهان ديگر كه با غيبت همانند هستند هم ممكن است اين قضيه پيش آيد، چرا در مورد آنها مجازات سنگين تري وارد نشده مثل تهمت يا سخن چيني كه ممكن است همان اثر يعني عدم ازدواج آن دختر خانم را به دنبال داشته باشد.
توجه داشته باشيد كه غيبت را واقعا نمي توان با بسياري از گناهاني كه مجازات سختي براي آن در اسلام در نظر گرفته شده است، مقايسه نمود. غيبت اصولا در مورد امور پيش پا افتاده اتفاق مي افتد و بسيار كم ديده شده كه باعث اتفاقات جبران ناپذير گردد و اصولا مساله اي كه شما فرموده ايد در حد يك احتمال ضعيف است، برخلاف گناهاني مثل زنا كه قطعا باعث بوجود آمدن نسلي ناپاك مي گردد.
حتي اگر هم در اثر غيبت شخصي چنين اتفاقي براي فردي رخ دهد و مثلا آبرويش رفته و مشكلي اين چنيني برايش رخ دهد، مي تواند براي احقاق حق و برگشت آبرو به محاكم قضايي شكايت كند و فرد خاطي را مجازات نمايد. علاوه بر اينكه با آنكه اسلام مجازات سختي براي غيبت كننده در دنيا مشخص نكرده، اما در روايات اخلاقي ما احاديث فراواني در مذمت غيبت وجود دارد و آن را از گناهان كبيره خوانده اند و عقاب سختي را در آخرت براي آن در نظر گرفته اند كه اين مي تواند عامل بازدارنده مناسبي براي جلوگيري از انجام اين گناه باشد.
به عنوان مثال به اين دو حديث توجه كنيد: «عنه (ص): الغِيبَةُ أشَدُّ مِن الزِّنا ، قيلَ :وكيفَ ؟ قالَ: الرجلُ يَزني ثُمّ يَتوبُ فَيَتُوبُ اللّه‏ُ علَيهِ، و إنّ صاحِبَ الغِيبةِ لايُغفَرُ لَهُ حتّى يَغفِرَ لَهُ صاحِبُهُ؛ پيامبر خدا صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم: غيبت‏كردن بدتر از زناست. عرض شد: چگونه؟ فرمود : مرد زنا مى‏كند و سپس توبه مى‏نمايد و خدا توبه‏اش را مى‏پذيرد. امّا غيبت كننده آمرزيده نمى‏شود، تا زمانى كه غيبت شونده او را ببخشد.»(1)
«پيامبر(ص): يُؤتى بِأَحَدٍ يَومَ القيامَةِ يوقَفُ بَينَ يَدَىِ اللّه وَيُدفَعُ إِلَيهِ كِتابُهُ فَلايَرى حَسَناتِهِ فَيَقولُ: إِلهى، لَيسَ هذا كِتابى فَإِنّى لاأَرى فيها طاعَتى؟! فَيُقالُ لَهُ: إِنَّ رَبَّكَ لايَضِلُّ وَلايَنسى ذَهَبَ عَمَلُكَ بِاغتيابِ النّاسِ ...؛ روز قيامت فردى را مى آورند و او را در پيشگاه خدا نگه مى دارند و كارنامه اش را به او مى دهند، اما حسنات خود را در آن نمى بيند. عرض مى كند: الهى! اين كارنامه من نيست! زيرا من در آن طاعات خود را نمى بينم! به او گفته مى شود: پروردگار تو نه خطا مى كند و نه فراموش. عمل تو به سبب غيبت كردن از مردم بر باد رفت. سپس مرد ديگرى را مى آورند و كارنامه اش را به او مى دهند. در آن طاعت بسيارى را مشاهده مى كند. عرض مى كند: الهى! اين كارنامه من نيست! زيرا من اين طاعات را بجا نياورده ام! گفته مى شود: فلانى از تو غيبت كرد و من حسنات او را به تو دادم.»(2)
لذا اسلام و خدا به عنوان شارع اين دين براي هر يك از گناهان مجازاتي را در نظر گرفته كه اين مجازات براساس اثر مادي و معنوي آن متفاوت است. اين احكام بر پايه جامع نگري نسبت به مسايل گرفته شده و با توجه بيشتر به آنها مي توان قضاوت درست در مورد مجازات دنيوي و اخروي هر يك داشت.
نكته اي كه در آخر خوب است به آن توجه كنيم اين مطلب است كه در متون ديني ما چهل و گاهي هفتاد گناه براي زبان برشمرده اند كه شايد بتوان گفت همه آنها اثر احتمالي كه شما در سوال خود ذكر كرده ايد را مي تواند داشته باشد. در نظر بگيريد كه اگر قرار بود براي همه آنها مجازات سنگين دنيايي در نظر گرفته شود، نظام زندگي انسان ها و اجتماع انساني دچار اختلال مي شد. لذا همانطور كه گفتيم براي هر يك مجازات دنيوي و به خصوص اخروي مناسب در نظر گرفته شد كه چنين مشكلاتي را نداشته و بازدارندگي لازم را نيز داشته باشد.
پي نوشت ها:
1. مجلسي، محمدباقر، بحار الانوار، موسسه الوفاء، بيروت، 1404ق، ج72، ص222.
2. همان، ص259.
موفق باشید.