دلبل تعدد مراجع چيست ؟چرا جامعه يك مرجع تقليد ندارد تا در جامعه وحدت كامل تر نشود مانند زمان حضرت علي؟و مشكلاتي مانند روز عيد فطر مه آقاي مكارم در مورد روز عيد مشكل داشتند به وجود نينيد؟
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در ابتدا بايد گفت: تعدد مجتهد امر طبيعي است و در جوامع ديگر نيز متخصصان متعدد در يك موضوع وجود دارد، مثلا در يك جامعه پژشكان متعدد هستند كه بيماران به آنان مراجعه وهر كدام دكتر مورد نظر خود را گزينش مي نمايد. دين شناسي نيز نياز به متخصصين متعدد دارد و يك مجتهد و مرجع نمي تواند پاسخگويي نيازهمه مسلمين جهان باشد، از اين رواست كه درطول تاريخ اسلام، مجتهدان متعدد وجود داشته اند، اين امر موجب اختلاف نمي گردد، زيرا تقليد رجوع به متخصص است و رجوع به متخصص موجب اختلاف نمي گردد.به عبارت ديگر تقليد، سؤال از اهل ذكر يا رجوع به مجتهد و متخصّص است، همان طور كه مردم چه مسلمان و چه غير مسلمان در مسائلى كه تخصّص ندارند، به متخصّصان مراجعه مى كنند، مثلاً اگر ماشينشان خراب شد به مكانيك مراجعه مى كنند؛ اگر بيمار شدند به پزشك مراجعه مى كنند؛ اگر بخواهند شهر يا خانه بسازند به مهندس و معمار مراجعه مى كنند. حتى كسانى كه در يك رشته تخصص دارند،در رشتههاى ديگر تقليد مىكنند، مثلاً مراجع تقليد به هنگام بيمارى به پزشك مراجعه مىكنند؛ مهندسان و معماران هنگامى كه ماشينشان خراب شدبه مكانيك مراجعه مى كنند. بنابراين همان طور كه عقلاً در اكثر مسائل روزمرّه از متخصّصان پيروى مىكنند، در مسائل دينى نيز اگر متخصّص نيستند، بايد به متخصّص (مرجع تقليد) مراجعه كنند. در قرآن هم به همين مطلب تصريح شده است: "فاسئلوا اهل الذّكر إن كنتم لا تعلمون" (1)، از آگاهان بپرسيد اگر نميدانيدو همچنين قرآن تصريح مي كند كه تعداد از مسلمان به ياد گيري علوم اسلامي بي پردازند"وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ" (2)؛ شايسته نيست، مؤمنان همگى (به سوى ميدان جهاد) كوچ كنند، چرا از هر گروهى، طايفهاى از آنان كوچ نمىكند (و طايفهاى بماند) تا در دين (و معارف و احكام اسلام) آگاهى پيدا كنند و به هنگام بازگشت به سوى قوم خود آنها را انذار نمايند تا (از مخالفت فرمان پروردگار) بترسند و خوددارى كنند، همان طور كه ملاحظه مي نماييد اين آيه سفارش مي كند كه برخي از مسلمين به يادگيري " فقه" –كه لازمه ي آن تعددمرجع است – بپردازند.
بر اين اساس -همانطور- كه تعدد مهندس و دكتر با وحدت جامعه منافات ندارد، تعدد مرجع نيز با وحدت منافات ندارد. البته انتظار مي رود مراجع عظام سعي كنند درباره مسايلي، مانند رويت هلال وحدت رويه داشته باشند فتواهائي صادر نمايند كه سبب اختلاف نشود.
پي نوشت ها:
1. نحل (16)آيه 43.1
2. توبه، آيه122؛ رك: ناصرمكارم شيرازي، تفسير نمونه، تهران، دارالكتب الاسلاميه، ج8، ص 190.
موفق و موید باشید
