به نام خدا

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
توانايي در اين فن نيازمند كسب توانايي هاي علمي و عملي متعددي است كه مي توان آنها را به صورت منطقي در مراحل ذيل توضيح داد:
يكم. تعيين موضوع يا پديده سياسي؛ همانگونه كه مي دانيد موضوعات سياسي جهان بسيار متنوع و گسترده بوده و به صورت طبيعي آشنايي دقيق و تحليل كامل آنها توسط يكنفر امكان پذير نيست از اين رو معمولاً تحليلگران و متخصصان مسائل سياسي حوزه فعاليت خود را به منطقه يا موضوع معين، اختصاص مي دهند. از اين رو كمتر كارشناس سياسي است كه مدعي آشنايي كامل و تحليل همه موضوعات و مسائل سياسي جهان باشد. البته مي توان تحليلي كلي را از مسائل مهم جهان ارائه نمود . افزون بر اين از نظر علمي نيز تعيين هدف و محدود كردن ابعاد بررسي پديده، موجب به نتيجه رسيدن سريع و دقيق تر تحليل مي‏شود. پس از تعيين هدف و ابعاد آن، بايد سؤال‏هاي مناسبي درباره موضوع مورد نظر طرح شود تا به دنبال پاسخ آنها، برآييد.
دوم. جمع‏آوري و كسب اطلاعات صحيح؛
اولين و مهمترين گام در زمينه تحليل سياسي داشتن اطلاعات صحيح پيرامون علل و عوامل مسائل و موضوعات جهان، چينش قدرت و ساختار سياسي جهان و چيستي اهداف و منافع واحدهاي بين المللي و چگونگي عملكرد و رفتار اين واحدها در سطح داخلي، منطقه اي و جهان و همچنين ميزان و نوع تأثير سازمان هاي بين الملي بر تحولات جهان مي باشد.
اصولاً تحليل حوادث سياسي، بدون داشتن دانش و آگاهي سياسي، ناكار آمد است. البته بديهي است همه اطلاعات و منابع، ارزش يكسان نداشته و ميزان اعتبار وارزش تحليل هر كس، بستگي به وسعت اطلاعات، رعايت اصول و مباني تحليل و... دارد. در زمينه كسب اطلاعات مي توانيد از منابع مختلفي استفاده نماييد نظير؛
1. اينكه به صورت مرتب سعي نماييد در شبانه روز حداقل يك دفعه اخبار راديو و تلويزيون خصوصاً بخشهاي سياسي و خارجي و تحليل هايي را كه توسط كارشناسان انجام مي شود، گوش دهيد. همچنين بيانات مقام معظم رهبري يا ديدگاههاي مسئولين نظام و شخصيت هاي متعهد سياسي
2. مطالعه روزنامه هاي مستقل و متعهد خصوصاً صفحات سياسي و جهان يا ويژه نامه هاي ديپلماتيك و بين المللي كه منتشر مي كنند، و مهمتر از آن مطالعه مداوم مجلات سياسي و بين المللي كه معمولاً در كتابخانه ها وجود دارد.
3. از آنجا كه بسياري مسائل سياسي داراي زمينه هاي تاريخي يا ... مي باشند لازم است به تناسب موضوع كتابهاي معتبري كه در آن زمينه نگاشته شده مطالعه نماييد.
4. برخي سايت هاي اينترنتي معتبر كه در حوزه اخبار و تحليل مسائل سياسي فعاليت دارند نيز در زمينه كسب اطلاعات مفيد مي باشند. در هر صورت در حوزه دست يابي به اطلاعات مهم آن است اطلاعات صحيح و واقعي، كامل و معتبر بوده و از تحريف به دور باشد.
سوم. انتخاب روش و متدلوژي مناسب؛ كسب و جمع آوري اطلاعات به تنهايي به منزله مواد خامي است كه لازم است بر اساس الگويي صحيح و مناسب با يكديگر ارتباط داده شود تا بتوان به نتيجه و تحليل سياسي دست يافت. زيرا فهم پديده هاي سياسي تا 50 درصد به مطالعه كتاب ها ، مواد خام علمي، كلاس درس، كتابخانه بستگي دارد. اما بقيه آن با شخصيت فرد، توانايي هاي روشي و... مرتبط است.
در زمينه تحليل سياسي روشهاي بسيار متعدد و متنوعي وجود دارد ؛ زيرا شناخت و تحليل پديده‏هاي سياسي ـ اجتماعي از يك راه مشخص به دست نمي‏آيد؛ زيرا هر موضوعي‏ـ بسته به ماهيت و محتواي آن‏ـ شيوه خاصي را مي‏طلبد. مثلاً براي شناخت علل وقوع يك جنگ، نمي‏توان به شيوه شناخت علل انقلاب عمل كرد. انتخاب روشي نامناسب، موجب تحليل غير واقعي و نتيجه‏گيري غلط مي‏شود. بر اين اساس يك تحليلگر جهت توانايي و موفقيت در تحليل سياسي لازم است با روشها، مدلها و نظريات علمي كه پيرامون تحليل پديده هاي سياسي وجود دارد؛ آشنا شده و در شناخت مسائل سياسي پيرامون خويش از آنها بهره برد.
چهارم . مرحله جمع‏بندي؛ جمع‏بندي بايد به گونه‏اي باشد كه ضمن بيان خلاصه مراحل طي شده، نتيجه لازم و تصويري همه جانبه از موضوعِ موردِ بررسي نشان دهد. تحليل‏هاي يك جانبه و تك بعدي، معمولاً واقع‏بينانه نيست و نمي‏تواند پاسخ‏گوي سؤالات و ابهامات باشد و يا حتي مقدمه و راهنماي مناسبي براي موضع‏گيري‏هاي سياسي قرار گيرد.
پنجم. ويژگي هاي تحليل‏گر؛ تحليل‏گر خوب، بايد داراي ويژگي‏هايي باشد كه مهم‏ترين آنها عبارت است از:
1. واقع بيني: تحليلگر بايد به دور از اغراض شخصي و پيش‏داوري‏ها و بدون دخالت تمايلاتِ خود، با واقع‏بيني به تحقيق بپردازد
2. اجتناب از ظن: هر گونه شناخت، تحليل، جمع‏بندي و موضع‏گيري، بايد مستند و مبتني بر علم باشد. نمي‏توان ظن را پايه تحليل قرار داد. خداوند مي‏فرمايد: « إِنَّ الظَّنَّ لا يغْني مِنَ الْحَقّ‏ِ شَيئًا »؛ «همانا گمان [شما را] اندكي از حق بي‏نياز نمي‏سازد». (1)
3. پيروي نكردن از هواي نفس: عامل بسياري از انحراف‏ها و خطاها، خودمحوري و بي‏توجهي به واقعيت‏ها و پيروي از اميال و هواهاي نفساني است.
4. پرهيز از پيروي كوركورانه: مطالب رسانه‏هاي استكباري و حتي تحليل‏گران داخلي، بايد به دقت بررسي شود. تحليلگر بايد فارغ از طيف‏هاي رسانه‏اي، بر اساس اسناد و مدارك و واقعيت‏ها به بررسي پديده‏هاي سياسي بپردازد. اگر كسي توان و قدرت تحليل مسائل سياسي و اجتماعي را به صورت دقيق و مستدل دارد، با گذراندن مراحل پيش گفته و داشتن ويژگي‏هاي تحليل‏گري، مي‏تواند تحليل سياسي ارائه نمايد؛ اما اگر چنين تواني ندارد، يا امكانات لازم و اطلاعات كافي در اختيارش نيست، بايد به منابعي مراجعه كند كه داراي اين ويژگي‏ها باشند. بايد از تحليل‏هاي دشمنان خارجي و داخلي‏ـ كه از طريق امواج راديويي و برخي مطبوعات، به تحريف حقايق و وارونه جلوه دادن واقعيت‏ها مي‏پردازند ـ پرهيز شود. نگ: فرامرز رفيع پور، توسعه و تضاد ـ آناتومي جامع؛ جواد منصوري، شناخت و تحليل سياسي.
5. به كارگيري اصول مكتبي؛ در تحليل حوادث و وقايع، بايد اصول و ارزش‏هاي ديني را ملاك قرار داد و در تمامي مراحل تحليل و نتيجه‏گيري در نظر داشت. ان شاء الله در صورت داشتن علاقه و انگيزه كافي، پشتكار لازم و تمرين مداوم در زمينه فرايندهاي فوق ، پس از مدتي (البته نه چندان كوتاه) متوجه مي شويد كه از قدرت شناخت و تحليل مطالب سياسي در سطح داخلي و بين المللي برخوردار شده ايد و روز به روز قوي تر هم مي شويد .(2)
جهت آگاهي بيشتر ر.ك: 1. شناخت و تحليل سياسي، جواد منصوري، مشهد: آستان قدس ، 1372. 2 . فن تحليل سياسي، حميد فرهادي نيا، انتشارات فرهنگ انقلاب اسلامي ، 1364. 3. آشنايي با مفاهيم روش تحليل سياسي، رمضان شعباني سارويي، پايگاه اينترنتي بصيرت.
پي نوشت ها:
1. يونس‏10، آيه 36.
2. بر گرفته از سايت :siasi.porsemani.ir/node/2309fv '

موفق و موید باشید