سلام
انسان باید برای خود سازی ازکجا شروع کند.اگربگویید انجام واجبات وترک محرمات فوری به ذهنم خطور خواهد کرد که هیچ اصلا انسان نمیتواند خود سازی کند .در واقع میخواهم بگوییم این مرحله خیلی برای من سخت است و با سعی و خطای بسیار نشدنی و محکوم به شکست.لطفا چندین مرحله قبل از این را بگویید اگر کسی مبتلا به گناهان وخطاهای بسیار باشد.اگر کسی نمازش هم گامی اوقات قضا میشود.اگر کسی کارهایی میکند که حتی کسی که در این فکرها(خودسازی)هم نیست نمیکند.هشتش گرو نهش است.خیلی خطاهای زیادی دارد. معلوم نیست پایه اعتقادی درستی دارد یا نه.حق الناس فراوان وحق الله فراوان به گردن داردکه بعضی از حق الناس ها سخت مورد حلالیت واقع میشود. به بعضی گناهان خیلی عادت کرده و در دلش رسوخ پیدا کرده.چنین فردی که خیلی هم کم اراده است ویک مقداری کار از کارش گذشته باید از کجا شروع کند و چطوری ادامه بدهد تا به انجام تمام واجبات و ترک محرمات برسد.
با تشکر
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
تو پاي در راه نه و هيچ مترس خود راه بگويدت كه چون بايد رفت
از سويي ترديدي نيست تنها راه رستگاري، تهذيب نفس و خودسازي است. قرآن كريم مي فرمايد: «قد افلح من تزكي؛ (1) هر كس خود را تزكيه كرد، رستگار شد». و از سوي ديگر نيز شكي نيست تا انسان از خودپرستي، نفسپرستي و بتپرستي كهن و مدرن رها نشود و در منزل «عبوديت و بندگي» منزل نگزيند، گام در طريق خودسازي ننهاده است.
بر اين اساس، براي گام نهادن در اين طريق خودسازي بايد دو نكته را مورد توجه قرار داد:
1. كسب معرفت و آگاهي يا خود شناسي و خداشناسي :
انسان براي اين كه بتواند رابطه اي عاشقانه با معبود خويش برقرار كند لازم است در ابتدا معبود محبوب خويش را بشناسد. از اين رو خودآگاهي و خودشناسي برترين شناختها دانسته شده است. علي(ع) ميفرمايد: «افضل المعرفة، معرفة الانسان نفسه؛(2) برترين آگاهي و معرفت آن است كه انسان نفس خود را بشناسد».
علامت اين كه انسان خودآگاه گشته و خود را شناخته ، خداشناسي او است كه پيامبر اكرم(ص) فرمود: «اعرفكم بنفسه، اعرفكم بربّه؛(3) داناترين شما در خودشناسي، خداشناسترين شما است».
براي رشد معرفت به خدا و چشيدن طمع شيرين عبادت و رسيدن به حال و هواي معنوي، مطالعه كتاب هاي زير مناسب است:
بهترين راه خدا شناسي: محمد محمدي ري شهري، همه بايد بدانند: ابراهيم اميني، جهان بيني توحيدي: شهيد مطهري، آفريدگار جهان: مكارم شيرازي، خدا را چگونه بشناسيم: مكارم شيرازي، درجستجوي خدا: مكارم شيرازي.
2. ترك گناه :
دل جاي دو محبوب نيست، نميتوان هم خدا را دوست داشت و هم خرما را !
خودسازي و حركت به سوي خدا هنگامي پديد مي آيد و ميسّر مي شود كه در اثر معرفت و آگاهي بيداري دل حاصل گردد و چراغ ايمان در دل روشن شود. روغن چراغ ايمان، عمل صالح و ترك گناه است.
انساني كه ميخواهد خويشتن خويش را، بايد براي خود بنايي محكم بسازد. بنا از اجزايي تشكيل ميشود كه عبارت است از: خودشناسي، تحكيم مباني اعتقادي، مطالعه در مبدأ و معاد، پرهيز كامل از گناهان، توبه بعد از هر گناه، اطاعت از خدا، انجام واجب و ترك معصيت. اين ها مصالحي هستند كه اگر در كنار يكديگر قرار گيرند، به دژ محكمي تبديل ميشوند كه صاحبش ميزبان معشوقي به نام خدا كه خالق هستي است، خواهد شد.
امام صادق (ع) فرمود: «قلب حرم خدا است. در حرم خدا غير خدا را ساكن نكنيد».(4)
كسي كه عبد خدا گشت و مشمول خطاب« يا عبادي» قرار گرفت، بنده شيطان و انسان يا هواي نفس نميشود. پس جاده خودسازي، جاده عبوديت و بندگي است. راه و رسم بندگي آموز تا رهرو طريق شوي.
برادر گرامي؛
اگر آيينه دل از زنگار گناه و شرك و ريا پاك گردد، نور حقيقت حق تعالي در آن تجلي مييابد و نفس مغلوب مي گردد.
گام اول براي تحقق اين منظور، بيداري دل از خواب غفلت و توجه كردن به غافل بودن خويش ميباشد كه عارفان از آن به «يقظه»تعبير مي كنند. بيداري الحمد لله در شما پديد آمده است. آن چه شما را نگران ساخته، چگونگي حفظ و حراست آن و ضعف قدرت تصميم گيري و ايستادن در برابر خواسته هاي نفس است. عرفا براي كساني كه «دل شان»از حالت غفلت خارج شده و به مرحله «آگاهي و بيداري » رسيده اند، مراحلي را جهت غلبه بر هواي نفس و خود سازي، معرفي كردهاند كه طلب و اراده، مشارطه، مراقبه، محاسبه از جمله آنهاست.
مطمئن باشيد در صورتي كه در مسير ولايت الهي قدم برداريد، در اين راه موفق مي شوي. بر نفس اماره غلبه پيدا مي كنيد. پس چرا از خود نااميد هستيد؟ خويشتن خويش را دوست بدار و با اميد به آينده نگاه كن. از گناهان گذشته توبه كن. حق الله و حق الناس را جبران كن. در طلب حلاليت از هر تلاشي فروگذار نباش. در خصوص راههاي جبران حقوق تضييع شده و سختي طلب حلاليت از آنها، در مكاتبات بعدي بيشتر توضيح دهيد تا پاسخ دهيم.
تصميم، اراده و صبر در برابر خواستههاي نفساني ابتدايي ترين گام براي حركت در مسيير خودسازي است. اگر قبلاً تصميم گرفتهايد، ولي باز آن را شكستهايد، مأيوس نشويد. بياييد از نو تصميم بگيريد. با در نظر گرفتن سرانجام گناه و بررسي تمام جوانب مسئله و بسيج كردن تمام نيروهاي معنوي خود، به خصوص ايمان به خدا عزم خود را در ترك گناه راسخ كنيد. با جديت وارد عمل شويد. با زبان جاري كردن استغفار و طلب مغفرت و عزم بر ترك گناه مطمئن باشيد گناه سابق شما بخشيده شده است.خاطرات تلخ گذشته را به بوته فراموشي بسپاريد. بر نقاط قوّت خود تأكيد و اصرار ورزيد تا از اين طريق اعتماد به نفس و خود باوري شما تقويت گردد. مطمئن باشيد خداوند به شما عنايت ويژه اي خواهد داشت.
چند تذكر:
در خودسازي و جهاد با نفس به چند نكته اساسي بايد توجه نمود:
1. همان گونه كه در تربيت و سلامت بدن، رياضت و ورزش لازم است، در خود سازي و تهذيب نفس نيز رياضت و مبارزه و جهاد با نفس ضرورت دارد.
2. همان گونه كه در پرورش اندام، از نرمش و فعاليتهاي ساده و اندك آغاز ميشود و به تدريج به ورزشهاي سنگينتر وارد ميشوند، در تربيت روح نيز بايد از اندك شروع كرد و به تدريج به مراحل بالاتر رسيد.
3. همان طور كه در ورزش بدني، تداوم و استمرار لازم است، در رياضت نفساني نيز تداوم، شرط رسيدن به مقصد است.
4. چنان كه در سلامت جسم، فعل و ترك (دارو و پرهيز) هر دو با هم مؤثر است، در سلامت و تهذيب روح نيز فعل و ترك هر دو لازم است، مانند اداي واجبات و ترك گناهان و محرمات و تولي و تبري.
پينوشتها:
1. اعلي(87)، آيه 14.
2. عبد الواحد بن تميمي آمدي، معجم الفاظ غرر الحكم درر الكلم، مركز الابحاث و الدراسات الاسلاميه، ذي القعده 1413. تحقيق مصطفي درايتي، ص710.
3. همان.
4. العلامه المجلسي، بحار الانوار، مؤسسه الوفاء، بيروت، 1404 ه.ق، ج 67، ص 25، حديث 27.
موفق و موید باشید
