ملکوت چیست

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در ابتدا بايد گفت: عالم ارواح و عالم غيب و عالم معنا را ملكوت گويند. و عالم مُلك عالم اجسام است كه آن را عالم شهادت نيز گويند چون مشهود و محسوس همگان است. (1)
« فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ؛ (2) پس منزه است خداوندى كه ملكوت همه چيز در دست قدرت او است و همه شما به سوى او باز مى‏گرديد».
كلمه" ملكوت" مبالغه در معناى ملك است، مانند كلمه" رحموت" و كلمه" رهبوت" كه مبالغه در معناى رحمت و وحشت‏اند.
و با توجه به اين كه" ملكوت" از ريشه" ملك" بر وزن (حكم) به معنى حكومت و مالكيت است و اضافه" واو" و" ت" به آن براى تاكيد و مبالغه مى‏باشد، مفهوم آيه چنين مى‏شود: حاكميت و مالكيت بى قيد و شرط همه چيز در قدرت خدا است، و چنين خداوندى از هر گونه عجز و ناتوانى منزه و مبرا است، و در اين صورت احياء مردگان و پوشيدن لباس حيات بر استخوانهاى پوسيده و خاكهاى پراكنده مشكلى براى او ايجاد نخواهد كرد چون چنين است به طور يقين همه شما به سوى او باز مى‏گرديد و معاد حق است! (3)
پس مراد از" ملكوت" از دو جهت است، چون هر موجودى دو جهت دارد، يك جهت رو به خدا است، و يكى ديگر رو به مخلوق است. ملكوت هر چيزي آن جهتى است كه رو به خدا است، و ملك آن سمت رو به مخلوق است.
ممكن هم هست بگوييم: ملكوت به معناى هر دو جهت است، و آيات زير هم بر همين معنا حمل مى‏شود:
1-" وَ كَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ"؛ (4) ما هر دو سوى آسمانها و زمين را به ابراهيم نشان مى‏دهيم براى اينكه از يقين‏داران باشد.
2- و" أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ"؛ (5) چرا به هر دو سوى آسمانها و زمين نظر نمى‏كنند.
3-" قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْ‏ءٍ"؛ (6) بگو آن كيست كه هر دو سوى هر چيز را به دست دارد.
و اگر فرموده ملكوت هر چيزى به دست خداست، براى اين است كه: دلالت كند بر اين كه خداى تعالى مسلط بر هر چيز است، و غير از خدا كسى در اين تسلط بهره و سهمى ندارد.
بدين ترتيب پاسخ فراز پاياني پرسش نيز روشن شد. ولي توضيحا بايد اشاره شود ترديد نيست كه خداوند به تمام جهان هستي احاطه دارد. غيب و شهود نسبت به او يكسان است. اين زمان و آن زمان، اين مكان و آن مكان ندارد، چون وجودش غير محدود و برتر از زمان و مكان است و چيزي از او غايب نيست. همان طور كه به جهان شهود احاطه دارد، به جهان غيب نيز احاطه دارد. در نتيجه از آينده ما نيز با خبر است. چه اين كه انسان كامل نيز از ملكوت عالم وادم خلر دار است. لذا امام باقر(ع) مي فرمايد: "مقدار علم پيامبر(ص) را از حضرت علي(ع) سؤال كردند. فرمود: پيامبر علم جميع پيامبران را مي دانست و از حوادث گذشته و آينده اطلاع داشت. به خدايي كه جانم در دست او است سوگند! من همه علوم پيامبر را مي دانم و از گذشته و آينده تا قيامت اطلاع دارم". (7)
امام صادق(ع) فرمود: "به خدا سوگند! از موجودات آسمان و زمين و بهشت و دوزخ اطلاع دارم. حوادث گذشته و آينده را مي دانم و همه اين‏ها را از كتاب خدا فهميده‏ام". (8)

پي نوشت:
1. سجادي سيد جعفر، اصطلاحات عرفاني، نشر كتابخانه طهوري، تهران، سال1370، ص744.
2. يس( 36) آيه83.
3. مكارم شيرازي ناصر، تفسير نمونه، ناشر دار الكتب الإسلامية، تهران، سال 1374 ش، نوبت اول، ج‏18، ص 474.
4. انعام ( 6)، آيه 75.
5. اعراف (7 )، آيه 185.
6. مومنون،(23) آيه 12.
7. مجلسي، بحارالانوار، نشر دار الاحيا التراث العربي بيروت . 1403ق، ج 26، ص 110.
8. همان، ص 111.
موفق و موید باشید