لطفا آیه ی 220 سوره ی بقره را توضیح دهید
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
آيه 220 به شرح زير است:
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ
و از تو در باره يتيمان سؤال مىكنند، بگو: «اصلاح كار آنان بهتر است. و اگر زندگى خود را با زندگى آنان بياميزيد، (مانعى ندارد) آنها برادر (دينى) شما هستند.» (و همچون يك برادر با آنها رفتار كنيد!) خداوند، مفسدان را از مصلحان، بازمىشناسد. و اگر خدا بخواهد، شما را به زحمت مىاندازد (و دستور مىدهد در عين سرپرستى يتيمان، زندگى و اموال آنها را بكلى از اموال خود، جدا سازيد ولى خداوند چنين نمىكند). زيرا او توانا و حكيم است.
قبل از نزول اين آيه با توجه به عادت غلطي كه در اعراب جاهلي بود كه نسبت به اموال يتيمان تحفظ نداشتند و از حيف و ميل آن دريغ نمي كردند ، آياتى شديد اللحن در امر ايتام نازل شده بود، مانند آيه:
إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً، إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً، وَ سَيَصْلَوْنَ سَعِيراً" (1)
آنان كه اموال يتيمان را به ستم مىخورند همانا در شكمهاشان آتشى مىخورند و بزودى افروخته مىسوزند.
و آيه:
وَ آتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ، وَ لا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ، وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَهُمْ إِلى أَمْوالِكُمْ، إِنَّهُ كانَ حُوباً كَبِيراً" (2)
اموال يتيمان را بدهيد و بد را با خوب تبديل نكنيد و اموال آنان را با اموال خود مخوريد كه آن گناهى بزرگ است.
با نزول آيات بالا مسلمانان نسبت به يتيماني كه تحت تكفل داشتند، به عسر و حرج افتادند و ترسيدند كه مبادا دانسته يا ندانسته از اموال يتيمان بخورند و مستحق عذاب جهنم شوند و يتيمان را از خانه هاي خود خارج كردند يا غذاي خود را از آنها جدا كردند و سهم يتيمان را بيشتر از خود كنار گذاشتند كه چون مصرف نمي شد، فاسد مي گرديد(3) و به عسر و حرج افتادند از اين رو در باره يتيمان به پيامبر متوسل شدند و آيه بالا در اين مورد نازل شد كه ما شما را به اصلاح و خير خواهي در باره يتيمان فرامي خوانيم كه به خير آنها و شماست و مي خواهيم شما خير آنها را در نظر بگيريد و اگر در زندگي با شما مخلوط هم شوند، منعي ندارد زيرا برادران شما هستند. البته با رعايت عدل و انصاف كه مثلا به نسبت تعداد آنها و تعداد خودتان از اموال آنها و خودتان صرف كنيد. (4)
با رعايت تساوي برادرانه، مخالطه با ايتام جايز و صحيح است و خداوند از نيت ها آگاه است و مصلح را از مفسد باز مي شناسد.
با نزول اين آيه و اين تخفيف، مسلمانان با رعايت احتياط با يتيماني كه تحت تكفل داشتند، دوباره مخلوط شدند و آنها را در كنار خود و خانواده خود جا دادند و با رعايت مصلحت آنان و با نگاه برادرانه به اداره آنها همت گماشتند و مي دانستند كه خدا به دل هاي آنان آگاه بوده و از نيت مصلحانه آنان آگاهي دارد و اگر نادانسته خطايي هم بكنند، از آنان مي گذرد.
پي نوشت ها:
1. نساء (4) آيه 9.
2. همان، آيه 2.
3. طباطبايي، الميزان، ترجمه موسوي همداني، قم، انتشارات اسلامي، 1374 ش، ج 2، ص 301.
4. فيض كاشاني ، الأصفى في تفسيرالقرآن، قم، دفتر تبليغات اسلامي، ج1، ص 105.
موفق و موید باشید
