تفسیری

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
« وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى‏ مِنْكُمْ وَ الصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ »(1)؛ مردان و زنان بى همسر را همسر دهيد و همچنين غلامان و كنيزان صالح و درستكارتان را، اگر فقير و تنگدست باشند خداوند آنان را از فضل خود بى نياز مى‏سازد، خداوند واسع و آگاه است.
اين آيه شريفه دستور ازدواج كردن مردان و زنان مجرد را مي دهد و به آنها وعده داده است كه اگر از ترس فقر ازدواج نمي كنند خداوند آنها را از روي فضل و كرمش بي نياز مي كند. در واقع آيه مورد بحث به يكى از مهمترين طرق مبارزه با فحشاء كه ازدواج ساده و آسان و بى ريا و بى تكلف است، اشاره كرده است زيرا اين نكته مسلم است كه براى بر چيدن بساط گناه، بايد از طريق اشباع صحيح و مشروع غرائز وارد شد. لذا مى‏فرمايد مردان و زنان بى همسر را همسر دهيد و همچنين غلامان و كنيزان صالح و درستكارتان را.
" ايامى" جمع" ايم" در اصل به معنى زنى است كه شوهر ندارد، سپس به مردى كه همسر ندارد نيز گفته شده است و به اين ترتيب تمام زنان و مردان مجرد در مفهوم اين آيه داخلند خواه باكره باشند يا بيوه.
تعبير" انكحوا" (آنها را همسر دهيد) با اينكه ازدواج يك امر اختيارى و بسته به ميل طرفين است، مفهومش اين است كه مقدمات ازدواج آنها را فراهم سازيد، از طريق كمكهاى مالى در صورت نياز، پيدا كردن همسر مناسب، تشويق به مساله ازدواج، و بالآخره پا در ميانى براى حل مشكلاتى كه معمولا در اين موارد بدون وساطت ديگران انجام پذير نيست، خلاصه مفهوم آيه به قدرى وسيع است كه هر گونه قدمى و سخنى در اين راه را شامل مى‏شود.
بدون شك اصل تعاون اسلامى ايجاب مى‏كند كه مسلمانان در همه زمينه‏ها به يكديگر كمك كنند ولى تصريح به اين امر در مورد ازدواج دليل بر اهميت ويژه آن است و از آنجا كه يك عذر تقريبا عمومى و بهانه همگانى براى فرار از زير بار ازدواج و تشكيل خانواده مساله فقر و نداشتن امكانات مالى است قرآن به پاسخ آن پرداخته مى‏فرمايد: از فقر و تنگدستى آنها نگران نباشيد و در ازدواجشان بكوشيد. چرا كه اگر فقير و تنگدست باشند خداوند آنها را از فضل خود بى نياز مى‏سازد و خداوند قادر بر چنين كارى هست، چرا كه خداوند واسع و عليم است.(2)
اهميت مساله ازدواج و كمك كردن به ازدواج ديگران تا به آن پايه است كه در حديثى از امير مؤمنان على (ع) مى‏خوانيم:
« افضل الشفاعات ان تشفع بين اثنين فى نكاح حتى يجمع اللَّه بينهما »(3)؛ بهترين شفاعت آن است كه ميان دو نفر براى امر ازدواج ميانجيگرى كنى، تا اين امر به سامان برسد.
پي نوشت ها:
1. نور(24)آيه32.
2. مكارم شيرازي، تفسير نمونه، انتشارات اسلاميه، ج‏14، ص 457.
3. شيخ حر عاملي، وسائل الشيعه، انتشارات ال البيت، ج 14، ص27 .
موفق و موید باشید