با عرض سلام و خسته نباشید. ابتدا خواستم یادآوری کنم که اخیراً پاسخ پرسشها را فقط به ایمیل ارسال فرموده اید و در خود سایت و صفحه مربوطه قرار نداده اید. از آنجا که ممکن است صندوق ایمیل دچار انواع و اقسام مشکلات شود، خواهشمندم که طبق روال پیشین، در پایین صفحه سؤال نیز پاسخ را مرقوم بفرمایید، به خصوص که پاسخهای عمومی در اینترنت نیز قابل جستجو و رویت هستند.
نظر به اینکه از حضرت زهرا(س) روایتها و احادیث بسیار کمی در دست هست، من خواستم در اینجا در مورد سندیت سه مورد از این روایتها پرسش کنم.
لطفاً بفرمایید که وضعیت سندی این احادیث چگونه است؟ آیا قابل اعتماد(یا همان صحیح السند) هستند یا خیر:
1.بنا به روایت اسناد متعدّدی حضرت زهرا(س) فرمودند: خَیْرٌ لِلنِّسَاءِ أَنْ لَا یَرَیْنَ الرِّجَالَ وَ لَا یَرَاهُنَّ الرِّجَالُ.
(نهج الحیاة 24 منبع برای این روایت ذکر می کند، کهنترین موارد: دعائم الاسلام، ج2، ص 214 قاضی نعمان مصری؛ حلیة الاولیاء ابولفرج اصفهانی زیدی ج2، ص31 و 175؛ مناقب ابن شهر آشوب ج3 ص341؛ مکارم الاخلاق طبرسی، ج1، ص 267 و 497 و البته وسائل الشیعه شیخ حر عاملی ج14، ص 43 ولی بنده هر چه گشتم در وسائل الشیعه و امهات شیعه آنرا نیافتم.)
2. از حضرت زهرا(س) در شب عروسی نقل است که فرمودند: «تَفكَّرتُ فِي حالي عِندَ ذَهاب عُمري وَ نُزُولي فِي قَبري فَشَبَّهتُ دُخُولِي فِي فِراشي بِمَنزِلي كَدُخُولِي إلي لَحدِي وَ قَبرِي فَاُنشِدُكَ الله إنْ قُمتَ إلَي الصَّلَوةِ فَتَعبُدَ اللهَ تَعالَي هذِهِ اللَّيلَةَ»
(که گذشته از کتابهای سلیم بن قیس[ج2 ص643] و احتجاجات طبرسی[ص 133 و 147] که برخی از علما مثل آیت الله معرفت آنها ضعیف دانسته اند، در اسنادی همچون ارشاد شیخ مفید، ج1، ص270؛ کتاب الرقائق[الاخوانیات] علامه شیخ عبدالله حنفی، ص 250 و غایة المرام فی رجال البخاری علامه بازلی شافعی ص 495 آمده است)
3. در روایت است که حضرت زهرا(س) در شب عروسی، دختری را دیدند که لباس مندرسی به تن دارد، پس لباس عروسی خویش را به او دادند و با لباس ساده ی خویش به عروسی رفتند یا اینکه بعد از مراسم عروسی لباس نویی که پیامبر برای عروسی به ایشان داده بود را به زن مستمند دادند.( رياحين الشريعه (بانوان دانشمند شيعه)، شيخ ذبيح الله محلاتي، ج1، صص 184-.185) [لطفاً بفرمایید ماجرای این روایت در سند معتبر دقیقاً چیست.]
با تشکر
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
پرسشگر محترم اين روايات چون مربوط به احكام حلال و حرام نيست، عالمان در سند آنها دقت و كنكاش نكرده اند و آنها را پذيرفته اند. زيرا با مبنايي از مباني قرآني و روايي و عقلي تعارض نداشته و ندارند.
در مورد حديث اول:
اين روايت از لحاظ سندى به طور مرسل نقل گرديده و سلسله راويان آن معلوم نيست. در ضمن در كتب اربعه حديثى نيز ثبت نشده است.
علامه مجلسى علاوه بر نقل فوق از مصباحالانوار (1)، اين حديث را به شرح زير از كشفالغمه اربلى به نقل از اخبار فاطمه(س) از ابنبابويه به طور مرسل نقل كرده است:
امام على(ع) فرمود: روزى در محضر رسول خدا بوديم و حضرت از ما سؤال كرد: مرا خبر دهيد كه بهترين چيز براى زنان كدام است؟ [جوابهاى ما مورد قبول واقع نشد ]و از دادن جواب [صحيح ]عاجز شديم. جمع متفرق شد [بدون اينكه جواب روشن گردد ]و من به خانه آمدم و جريان را به فاطمه(س) خبر دادم. ايشان فرمود: «لكن من مىدانم: خير للنساء ان لا يَرين الرجالَ و لا يراهنّ الرجالُ»؛ با شنيدن اين جواب به محضر رسول خدا بازگشتم و جواب را به سمع حضرتش رساندم.
حضرت فرمود: تو در جمع و نزد من كه بودى جواب را نمىدانستى، چه كسى تو را از جواب آگاه كرد؟ گفتم: فاطمه. حضرت متعجب و شادمان فرمود: فاطمه پاره تن من است.(2)
بنا بر اين از لحاظ سندي روايت ضعيف است زيرا راويان آن تا معصوم معلوم نيستند.
پي نوشت ها:
1. مجلسي، بحارالانوار، بيروت، الوفا، 1403 ق، ج100، ص238 به نقل از مصباحالانوار.
2. همان، ج43، ص54 به نقل از كشفالغمه.
2. اين دعاي حضرت زهرا در شب زفاف را آيت الله مرعشي نجفي در شرح احقاق الحق، ج 23، ص 484 به نقل از ايوب بن سعد زرعي دمشقي در كتاب "اجتماع الجيوش الاسلاميه علي غزو المعطله و الجهميه"، بيروت، 1404 ق، ص 54 و محمد بن داود بازلي شافعي، در كتاب "غايه المرام في رجال البخاري الي سيد الانام"، ص 295 نقل كرده است. بنا بر اين سند روايت مجهول است و از اين جهت ضعيف مي باشد.
3. حديث سوم مبني بر بخشش لباس عروسي را مرحوم قزويني در "فاطمه الزهرا من المهد الي الحد" به نقل از نزهه المجالس صفوري شافعي آورده است.
اين حديث هم از حيث سند مثل دو روايت قبل است و راويان تا معصوم شناخته شده و توثيق شده نيستند.
البته در روايات فضايل و تاريخ و ... عالمان در سند احاديث دقت و كنكاش نكرده و همين كه روايت با مباني قرآني و عقلي منافات آشكار نداشته، آن را در كتاب هاي خود نقل كرده اند.
موفق و موید باشید
